Word dasturi — matn yozish, uni tahrirlash va hujjatni tartibga keltirish uchun ishlatiladigan dastur. Unda insho, ariza, dars jadvali yoki e’lon tayyorlashingiz mumkin. Matn terishdan boshlab faylni saqlashgacha bo’lgan asosiy amallarni bilsangiz, dasturdan foydalanish ancha osonlashadi.
Word dasturi nima uchun kerak?
Oddiy daftar sahifasiga yozganingizda, xatoni tuzatish uchun ba’zan so’zni o’chirish yoki gapni qayta ko’chirishga to’g’ri keladi. Elektron hujjatda esa matnni qayta yozmasdan o’zgartira olasiz. So’zni almashtirish, yangi gap qo’shish yoki butun bir xatboshini boshqa joyga ko’chirish mumkin. Masalan, maktab uchun yozgan inshongizning kirish qismi yoqmasa, qolgan matnga tegmasdan shu qismini tuzatasiz.
Hujjat faqat yozuvdan iborat bo’lishi shart emas. Unga jadval, rasm va ro’yxat ham qo’shish mumkin. Sinf navbatchilari ro’yxatini jadvalga joylashtirsangiz, kimning qachon navbatchi ekanini ko’rish qulay bo’ladi. Mahalla tadbiri uchun e’lon tayyorlasangiz, sarlavhani yirikroq qilib, vaqt va manzilni alohida ajratishingiz mumkin.
Dastur yozgan fikringizni o’zi tekshirib, mazmunini to’g’rilab bermaydi. Uning vazifasi — yozish va matn bilan ishlashni yengillashtirish. Gaplarning tushunarliligi, ma’lumotlarning to’g’riligi va hujjatning maqsadga mosligini siz ko’rib chiqasiz.
Yangi hujjatga matn qanday yoziladi?
Dasturni ochgach, yangi bo’sh hujjat yarating. Ekranda yozuv tushadigan sahifa ko’rinadi. Undagi miltillab turgan tik chiziq kursor deyiladi: u navbatdagi belgi qayerda paydo bo’lishini ko’rsatadi. Kerakli joyni sichqoncha bilan bossangiz, kursor o’sha yerga o’tadi. Shundan keyin klaviaturada matn tera boshlaysiz.
Avval sarlavhani yozing, keyin yangi xatboshidan asosiy matnga o’ting. Xatboshi — mazmunan bir-biriga bog’langan gaplar guruhi. Yangi xatboshi boshlash uchun Enter tugmasi bosiladi. Satr oxiriga yetganda esa uni bosish shart emas: yozuv keyingi satrga o’zi o’tadi. Har bir satrni qo’lda tugatsangiz, keyinchalik matn qo’shganda sahifaning ko’rinishi buzilishi mumkin.
Xato yozilgan belgini kursor oldidan o’chirish uchun Backspace tugmasidan foydalaniladi. Kattaroq bo’lakni o’zgartirmoqchi bo’lsangiz, matnni sichqoncha yordamida belgilang. Belgilash — kerakli so’z yoki gapni ajratib olish demakdir. Belgilangan matn o’rniga yozsangiz, avvalgi yozuv almashadi. Adashib biror narsani o’chirsangiz, boshqa ishga o’tmasdan oldin oxirgi amalni bekor qilish buyrug’ini sinab ko’ring.
Matnni qanday chiroyli va o’qishga qulay qilish mumkin?
Matnni yozib bo’lgach, uning ko’rinishini sozlang. Bunga formatlash deyiladi. Masalan, harflarni yiriklashtirish, sarlavhani qalin yozish yoki matnni sahifaning o’rtasiga joylashtirish — formatlash amallari. O’zgartirishdan oldin kerakli matnni belgilang. Aks holda, tanlangan sozlama mavjud matnga emas, keyin yozadigan belgilaringizga ta’sir qilishi mumkin.
Shrift — harflarning ko’rinishi. Uni tanlayotganda bezagidan ko’ra o’qishga qulayligiga qarang. Sarlavha asosiy matndan ajralib tursin, lekin har bir gapni boshqa rangga bo’yash shart emas. Maktab topshirig’ida o’qituvchi aniq talab bergan bo’lsa, o’sha talabga amal qiling. Talab bo’lmasa, bir xil vazifadagi sarlavhalarni bir xil ko’rinishda yozing.
So’zlarni bir-biridan ajratish uchun bo’sh joy qoldiring, ammo yozuvni surish uchun ketma-ket ko’p bo’sh joy bosmang. Buning o’rniga matnni chapga, o’ngga yoki markazga tekislash buyruqlaridan foydalaning. Xarid ro’yxati kabi sanab o’tiladigan narsalar uchun ro’yxat vositasi qulay. Oddiy tushuntirishni esa xatboshilar bilan yozsangiz, o’qish osonroq bo’ladi.
Jadval va rasmni qachon qo’shgan ma’qul?
Jadval ma’lumotlarni qator va ustunlarga ajratadi. Ularning kesishgan joyi katak deb ataladi; har bir katakka alohida matn yozish mumkin. Masalan, dars jadvalida kunlar va fanlarni tartibli joylashtirasiz. Kitoblar ro’yxatida esa kitob nomi bilan uni kimga berganingizni yonma-yon yozishingiz mumkin. Bir-biriga bog’liq ma’lumotni taqqoslash kerak bo’lsa, jadval ayniqsa qulay.
Rasm matnni tushunishga yordam bersa, uni qo’shish foydali. Masalan, o’simlik haqidagi maktab topshirig’ida uning rasmi mavzuni ko’z oldiga keltirishga yordam beradi. Lekin faqat sahifani to’ldirish uchun rasm qo’ymang. Juda katta tasvir matnni chetga surishi yoki hujjatni ortiqcha sahifalarga cho’zishi mumkin. Uni joylashtirgach, atrofidagi yozuvlar qanday ko’ringanini tekshiring.
Kerakli buyruqlar odatda dastur oynasining yuqori qismidagi bo’limlarda joylashadi. Menyu — buyruqlar jamlangan bo’lim. Word dasturining turli ko’rinishlarida tugmalarning joyi va nomi farq qilishi mumkin. Shu sababli tugmaning joyini yodlashdan ko’ra, uning vazifasini tushunishga harakat qiling: matn yozasizmi, jadval qo’shasizmi yoki sahifani sozlaysizmi?
Hujjatni qanday saqlash va qayta topish mumkin?
Yozganingiz yo’qolib qolmasligi uchun hujjatni saqlang. Fayl — qurilmada ma’lum nom bilan saqlanadigan hujjat. Birinchi marta saqlayotganda unga tushunarli nom bering va qaysi papkaga joylaganingizni eslab qoling. Masalan, tabiat haqidagi insho uchun mavzuni bildiradigan nom tanlash, keyin uni boshqa topshiriqlar orasidan topishni yengillashtiradi.
Ish davomida o’zgarishlarni ham saqlab boring. Avval saqlangan hujjatga yangi gap qo’shganingiz uning so’nggi holati albatta saqlanganini anglatmaydi. Ayrim holatlarda avtomatik saqlash ishlashi mumkin, lekin bunga tekshirmasdan suyanmang. Alohida nusxa kerak bo’lsa, boshqa nom bilan saqlash buyrug’idan foydalaning. Shunda dastlabki matnni ham saqlab qolasiz.
Hujjatni yuborish yoki chop etishdan oldin boshidan oxirigacha ko’zdan kechiring. Sarlavha joyidami, jadval sahifaga sig’dimi, ortiqcha bo’sh sahifa qolmadimi — tekshiring. Dastur ayrim imlo xatolarini belgilashi mumkin, ammo har bir taklifni o’ylamay qabul qilmang. Ismlar va ayrim o’zbekcha so’zlarni o’zingiz ham diqqat bilan o’qing.
Qiziqarli faktlar
- Ekrandagi satr oxiri bilan xatboshi oxiri bir xil emas: matn keyingi satrga avtomatik o’tishi mumkin.
- Bir xil matnning harf o’lchamini o’zgartirsangiz, uning sahifada egallagan joyi ham o’zgaradi.
- Nusxalash matnning aslini joyida qoldiradi, ko’chirish esa uni boshqa joyga olib o’tadi.
- Jadval katagiga yozilgan uzun matn bir necha satrga o’tishi mumkin.
- Saqlangan hujjatni qayta ochib, undagi matnni yana tahrirlash mumkin.
Mashq uchun maktabdagi bir kuningiz haqida qisqa matn yozing. Unga sarlavha qo’ying, olib boradigan buyumlaringizni ro’yxatga ajrating va faylni saqlang. Keyin hujjatni yopib, qayta oching: shu oddiy mashq yozish, tartiblash va saqlash amallarini birgalikda sinashga yordam beradi.
Ko’p beriladigan savollar
Word dasturida yozgan matnimni keyin o’zgartirsam bo’ladimi?
Ha, saqlangan hujjatni ochib, matnni tahrirlashingiz mumkin. O’zgartirishlarni tugatgach, hujjatni yana saqlang; eski nusxa ham kerak bo’lsa, yangisini boshqa nom bilan saqlang.
Nega yozuv keyingi satrga o’zi o’tadi?
Chunki matn sahifaning yozuv uchun ajratilgan kengligiga yetganda, dastur uni keyingi satrda davom ettiradi. Enter tugmasini har bir satr oxirida emas, yangi xatboshi boshlaganda bosing.
Wordda matnning hammasini qanday belgilash mumkin?
Buning uchun barcha matnni belgilash buyrug’idan foydalaning. Buyruqning joyi dastur ko’rinishiga qarab farqlanishi mumkin; matnni belgilagach, uning shrifti yoki o’lchamini birgalikda o’zgartira olasiz.
Hujjatni qayerga saqlaganimni unutib qo’ysam nima qilaman?
Dasturdagi yaqinda ochilgan hujjatlar ro’yxatini tekshiring yoki qurilmada fayl nomi bo’yicha qidiring. Keyingi safar topshiriqlar uchun alohida papka ochib, hujjatlarga mavzusini bildiradigan nom bering.