Тенгламалар тест: 20 та савол ва жавоблари билан

муаллиф:

Тенгламалар тести 10–16 ёшли ўқувчилар ва билимини синаб кўрмоқчи бўлган катталар учун тузилган 20 та саволдан иборат. Саволлар содда амаллардан бошланиб, қавсли, касрли ва квадратли тенгламаларга ўтади. Ҳар бир саволда битта жавобни танланг, белгиларингизни ёзиб боринг ва охиридаги жавоблар билан текширинг.

Тенгламалар бўйича тест саволлари

Дастлаб номаълум сонни топишга доир содда мисолларни ечинг. Шошилманг: топган сонингизни х ўрнига қўйиб, тенгликнинг иккала томони бир хил чиқишини текширишингиз мумкин.

  1. х + 5 = 12 тенгламада х нечага тенг?
    А) 7
    Б) 17
    C) 5
    Д) 6
  2. х сонидан 6 айирилганда 9 ҳосил бўлса, х ни топинг.
    А) 3
    Б) 15
    C) 54
    Д) -3
  3. 4х = 28 тенгламанинг ечимини белгиланг.
    А) 24
    Б) 112
    C) 7
    Д) 32
  4. х / 3 = 6 тенглик тўғри бўлиши учун х ўрнига қандай сон ёзилади?
    А) 2
    Б) 9
    C) 3
    Д) 18
  5. х + 8 = 0 тенгламанинг илдизи қайси сон?
    А) 8
    Б) -8
    C) 0
    Д) -1
  6. 5х = 0 тенгламада номаълум сонни топинг.
    А) 0
    Б) 5
    C) -5
    Д) 1
  7. Масалада Азиз бир хил нархдаги 3 та дафтар учун 18 000 сўм тўлади. Битта дафтар нархини х деб олиб, 3х = 18 000 тенглама тузилди. Битта дафтар неча сўм?
    А) 15 000 сўм
    Б) 9 000 сўм
    C) 3 000 сўм
    Д) 6 000 сўм

Қавсли ва касрли тенгламалар

Бу бўлимда айрим тенгламаларнинг икки томонида ҳам х қатнашади. Қавсни очганда ташқаридаги кўпайтувчини ичкаридаги ҳар бир ҳадга кўпайтиринг; тенгликни сақлаш учун эса иккала томонга бир хил амал қўлланг.

  1. 3х + 4 = 19 тенгламани қайси сон қаноатлантиради?
    А) 7
    Б) 15
    C) 5
    Д) 23
  2. 5х – 7 = 18 бўлса, х нинг қийматини топинг.
    А) 5
    Б) 11
    C) -5
    Д) 25
  3. 2(х + 3) = 18 тенгламада х нечага тенг?
    А) 9
    Б) 15
    C) 12
    Д) 6
  4. 4х + 5 = 2х + 17 тенгламанинг ечимини белгиланг.
    А) 11
    Б) 6
    C) 3
    Д) 12
  5. 3(х – 2) = х + 8 тенглик қайси х қийматида бажарилади?
    А) 1
    Б) 5
    C) 7
    Д) 14
  6. х / 4 + 3 = 8 тенгламада номаълум сон қанча?
    А) 5
    Б) 11
    C) 32
    Д) 20
  7. (х + 5) / 3 = 7 тенгламанинг илдизини топинг.
    А) 2
    Б) 26
    C) 16
    Д) 21

Ечимлар сонига ҳам эътибор беринг

Охирги саволларда фақат ҳисоблаш етмайди. Баъзи тенгламаларда бир нечта ечим бор, айримларида эса ҳеч қандай сон тенгликни тўғри қилмайди. Квадратли мисолларда манфий сонларни ҳам текширинг: масалан, манфий соннинг квадрати мусбат бўлади.

  1. 0,5х + 2 = 7 тенгламада х нинг қиймати қандай?
    А) 10
    Б) 2,5
    C) 18
    Д) 5
  2. х / 2 + х / 3 = 10 тенгламани ечинг.
    А) 5
    Б) 12
    C) 15
    Д) 30
  3. х² = 36 тенгламанинг барча илдизлари қайси жавобда берилган?
    А) Фақат 6
    Б) Фақат -6
    C) -6 ва 6
    Д) -18 ва 18
  4. х(х – 5) = 0 тенгламанинг барча ечимларини белгиланг.
    А) Фақат 5
    Б) Фақат 0
    C) 0 ва -5
    Д) 0 ва 5
  5. х + 4 = х + 9 тенгламанинг ечимлари ҳақида қайси фикр тўғри?
    А) Фақат х = 5 ечим бўлади
    Б) Тенгламанинг ечими йўқ
    C) Исталган сон ечим бўлади
    Д) Фақат х = -5 ечим бўлади
  6. 2(х + 3) = 2х + 6 тенгламани қандай сонлар қаноатлантиради?
    А) Исталган сон
    Б) Фақат 0
    C) Фақат 3
    Д) Ҳеч қандай сон

Тўғри жавоблар

Аввал барча саволларга мустақил жавоб беринг. Кейин қуйидаги бўлимни очиб, фақат ҳарфларни эмас, ечиш йўлини ҳам солиштиринг.

Жавобларни ва изоҳларни кўриш
  1. А) 7. Тенгликнинг иккала томонидан 5 ни айирсак, х = 12 – 5 = 7 чиқади.
  2. Б) 15. Иккала томонга 6 ни қўшсак, х = 9 + 6 = 15 бўлади.
  3. C) 7. Тенгламанинг иккала томонини 4 га бўлганда х = 28 / 4 = 7 ҳосил бўлади.
  4. Д) 18. Иккала томонни 3 га кўпайтирсак, х = 6 · 3 = 18 чиқади.
  5. Б) -8. Чунки -8 га 8 қўшилганда тенгламанинг ўнг томонидаги 0 ҳосил бўлади.
  6. А) 0. Иккала томонни 5 га бўлсак, х = 0 келиб чиқади.
  7. Д) 6 000 сўм. Бир хил нархдаги учта дафтарнинг жами қийматини 3 га бўлсак, битта дафтар нархи 6 000 сўм чиқади.
  8. C) 5. Иккала томондан 4 ни айириб, сўнг 3 га бўлсак, х = 15 / 3 = 5 бўлади.
  9. А) 5. Тенгликнинг икки томонига 7 ни қўшсак, 5х = 25 ҳосил бўлади ва бундан х = 5 чиқади.
  10. Д) 6. Иккала томонни 2 га бўлганда х + 3 = 9 ҳосил бўлади, демак, х = 6.
  11. Б) 6. Иккала томондан 2х ва 5 ни айирсак, 2х = 12, бундан эса х = 6 келиб чиқади.
  12. C) 7. Қавсни очиб, 3х – 6 = х + 8 тенгликни соддалаштирсак, 2х = 14 ва х = 7 чиқади.
  13. Д) 20. Иккала томондан 3 ни айиргач, х / 4 = 5 қолади, шунинг учун х = 20.
  14. C) 16. Иккала томонни 3 га кўпайтирсак, х + 5 = 21 бўлади ва бундан х = 16 чиқади.
  15. А) 10. Иккала томондан 2 ни айириб, қолган 0,5х = 5 тенгламани ечсак, х = 10 бўлади.
  16. Б) 12. Иккала томонни 6 га кўпайтирганда 3х + 2х = 60 ҳосил бўлади, демак, х = 12.
  17. C) -6 ва 6. Ҳар иккала соннинг квадрати 36 га тенг бўлгани учун иккаласи ҳам тенгламанинг илдизидир.
  18. Д) 0 ва 5. Кўпайтма нол бўлиши учун х = 0 ёки х – 5 = 0 бўлиши керак.
  19. Б) Тенгламанинг ечими йўқ. Иккала томондан х ни айирганда нотўғри 4 = 9 тенглик қолади, шунинг учун мос сон топилмайди.
  20. А) Исталган сон. Қавс очилганда икки томонда ҳам айнан 2х + 6 ифода ҳосил бўлади.

Натижангизни баҳоланг

Ҳар бир тўғри жавоб учун бир балл ёзинг. Тенгламалар тестидаги натижангиз қайси машқларни қайта ишлаш кераклигини кўрсатади; уни ўзингизга қўйилган қатъий баҳо деб қабул қилманг.

  • 0–7 та тўғри жавоб — асосларни машқ қилиш босқичи. Қўшиш ва айириш, кўпайтириш ва бўлиш билан ечиладиган содда тенгламаларни такрорланг, кейин дастлабки саволларга қайтинг.
  • 8–14 та тўғри жавоб — таянч билимлар шаклланган. Хато қилган жойларингизда қавсларни очиш, касрлардан қутулиш ва тенгликнинг икки томонига бир хил амал қўллашни текширинг.
  • 15–20 та тўғри жавоб — яхши тайёргарлик. Энди жавобни топиш билан чекланмай, нима учун бошқа вариантлар мос келмаслигини ҳам тушунтириб кўринг.

Хато ишланган битта тенгламани танлаб, ечимини қарамасдан қайта ёзинг ва топган сонингизни бошланғич тенгликка қўйиб текширинг.

Кўп бериладиган саволлар

Бу тенгламалар тести қайси ёшдагиларга мос?

Тест 10–16 ёшли ўқувчилар ва билимини текширмоқчи бўлган катталарга мўлжалланган. Агар касрли ёки квадратли тенгламаларни ҳали ўрганмаган бўлсангиз, дастлабки бўлимни ечиб, қолганига мавзуни ўрганганингиздан кейин қайтинг.

Тестни калкуляторсиз ечса бўладими?

Ҳа, саволларни қоғоз ва қалам ёрдамида калкуляторсиз ечиш мумкин. Оралиқ амалларни ёзиб боринг: бу ҳисобдаги хато билан ечиш усулидаги хатони ажратишга ёрдам беради.

Жавобим вариантлардан бирига мос тушса, текшириш шартми?

Вариантга мос келган жавобни ҳам бошланғич тенгламага қўйиб текширган маъқул. Барча илдизлар сўралган саволларда эса битта мос сонни топиш етмайди: бошқа ечим бор-йўқлигини ҳам аниқланг.