Осмон ва юлдузлар ҳақида топишмоқларни болалар билан уйда, сайрда ёки йўлда бирга айтиш мумкин. Аввал жавобни тахмин қилинг, кейин спойлерни очиб текширинг; кичик болаларга эса топишмоқни секин ўқиб, тасаввур қилишга вақт беринг.
Осмон ва юлдузлар ҳақида топишмоқлар
| № | Топишмоқ | Жавоб |
|---|---|---|
| 1 | Узоқда ер билан кўк туташгандек, Ингичка чизиқ кўринар кўзга. |
Жавобни кўришУфқ |
| 2 | Оқ парда ерга аста тушади, Узоқдаги йўлни хира кўрсатади. |
Жавобни кўришТуман |
| 3 | Майда томчилар баргда ётар, Қуёш чиққанда секин йўқолар. |
Жавобни кўришШудринг |
| 4 | Оппоқ парча-парча пастга тушар, Ерга қўниб, атрофни оқар тарар. |
Жавобни кўришҚор |
| 5 | Ёмғир эмас, муз донаси, Томга тақ-тақ урар ҳаммаси. |
Жавобни кўришДўл |
| 6 | Ўзи кўринмас, дарахтни тебратар, Юзингизга майин тегиб ўтар. |
Жавобни кўришШамол |
| 7 | Бир лаҳзада осмонни ёритади, Сўнг қоронғулик яна қайтади. |
Жавобни кўришЧақмоқ |
| 8 | Гумбурлаган овози узоқдан келар, Ёмғирли пайтда қулоққа чалар. |
Жавобни кўришМомақалдироқ |
| 9 | Кундуз кетгач, навбатим келар, Олам тин олиб, чироқлар ёнар. |
Жавобни кўришТун |
| 10 | Қоронғи чекиниб, атроф ёришар, Янги кун аста эшик қоқишар. |
Жавобни кўришТонг |
| 11 | Узоқдан келар, думидек изи бор, Кўкда кўринса, қараб қолади кўп нигоҳ. |
Жавобни кўришКомета |
| 12 | Қуёш атрофида йўл олар, Ўзи чироқ эмас, фазода айланар. |
Жавобни кўришСайёра |
| 13 | Одамлар ясаган, тепада айланар, Ер билан узоқдан алоқа боғлар. |
Жавобни кўришСунъий йўлдош |
| 14 | Қаноти бор, қуш эмас, Одамларни узоққа элтади, пиёда эмас. |
Жавобни кўришСамолёт |
| 15 | Қанот қоқиб кўкка чиқар, Дарахт шохига келиб қўнар. |
Жавобни кўришҚуш |
| 16 | Оловдан туғилиб юқорига чиқар, Ҳавода кулранг из бўлиб тарқар. |
Жавобни кўришТутун |
| 17 | Енгил бўлса тепага учар, Ипидан тутсанг, қўлингда турар. |
Жавобни кўришПуфак |
| 18 | Устида уйлар, боғлар, одамлар бор, Биз яшайдиган катта маскан шу ёр. |
Жавобни кўришЕр |
| 19 | Қизғиш тусли осмон жисми, Қуёш атрофида айланар ўзи. |
Жавобни кўришМарс |
| 20 | Еттита нуқта кўкда тизилар, Чўмич шаклини эслатиб турар. |
Жавобни кўришКатта Айиқ юлдуз туркуми |
| 21 | Кўзга кўринмас, атрофимизда бор, Нафас оламиз, у бўлмаса мушкул иш, ёр. |
Жавобни кўришҲаво |
| 22 | Рангли қоғоз, узун ипи бор, Шамол эсса, осмонга чиқар. |
Жавобни кўришВаррак |
| 23 | Ер бағридан юқорига отилар, Учиб бориб, баландда кўринар. |
Жавобни кўришРакета |
| 24 | Чегараси йўқдек кенг макон, Унда жисмлар сузар, кўринмас ниҳон. |
Жавобни кўришФазо |
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
Бу олтита топишмоқни жавоби тез эсга тушадиган нарсалардан танладик. Уларни навбат билан айтинг: бир киши топишмоқ ўқисин, бошқалар жавобни ўйласин.
- Ҳар тонг чиқиб, оламни ёритаман,
Кеч кирганда уфқ ортига ботаман.
Жавобни кўриш
Қуёш
- Тунда кўринар, баъзан думалоқ, баъзан ярим,
Ойнинг кечки кўриниши бўламан.
Жавобни кўриш
Ой
- Майда чироқдек узоқда милтиллайман,
Тун қоронғусида кўзга ташланаман.
Жавобни кўриш
Юлдуз
- Оқ пахтадек кўкда сузаман,
Шамол эсса, бошқа томонга кўчаман.
Жавобни кўриш
Булут
- Томчилаб тушаман юқоридан,
Ерга сув бераман булутлар ортидан.
Жавобни кўриш
Ёмғир
- Ёмғирдан сўнг рангларим кўринар,
Осмон бўйлаб эгри кўприкдай ёйилар.
Жавобни кўриш
Камалак
Қайси белгилар жавобни топишга ёрдам беради?
Уфқни қайси белгидан билса бўлади?
Топишмоқда узоқдаги чизиқ ва ер билан кўк туташгандек кўриниши айтилади. Бу тасвир уфқни эслатади: у ер билан осмон учрашгандек туюладиган узоқ чегара.
Чақмоқ билан момақалдироқни қандай ажратамиз?
Бир топишмоқда осмоннинг бир зум ёритилиши тасвирланади, бошқасида эса гумбурлаган овоз. Болалар аввал кўринадиган белгини, кейин эшитиладиган белгини эслаб жавоб топиши мумкин.
Комета топишмоғидаги из нимани англатади?
Топишмоқдаги думга ўхшаш из — жавобни топишга ёрдам берадиган белги. Бола аввал шу тасвирни кўз олдига келтирсин, кейин осмондаги жисмлар орасидан мосини тахмин қилсин.
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
- Уйда: Дастурхон атрофида навбат билан биттадан топишмоқ айтинг. Жавоб топилмаса, уни дарҳол айтмай, яна бир марта секин ўқиб беринг.
- Йўлда: Телефонга қарамай вақт ўтказиш учун қисқа топишмоқларни ёддан айтинг. Машинада кетаётган бўлсангиз, ҳайдовчини чалғитмайдиган сокин пайтни танланг.
- Гуруҳда: Болалар икки жамоага бўлиниб, навбат билан топишмоқ танласин. Жавобни билган бола уни айтишдан олдин қайси белги ёрдам берганини ҳам тушунтирсин.
- Расм билан: Топилган жавобни қоғозга чизинг. Сўнг расмга қараб ўзингиз янги, содда топишмоқ тузиб кўринг.
Кўп бериладиган саволлар
Бу топишмоқларни кичик болаларга қандай айтган маъқул?
Қисқа топишмоқдан бошланг ва ҳар бир мисрани тушунарли қилиб ўқинг. Бола қийналса, жавобни айтиб қўймай, топишмоқдаги ранг, шакл ёки товушни эслатиб ёрдам беринг.
Жавобни дарҳол айтиш керакми?
Шошилманг, болага ўйлаш учун вақт беринг. Бир неча тахмин айтса ҳам, топишмоқдаги қайси белги унга ёрдам берганини сўранг.
Топишмоқларни кундуз куни ҳам ўйнаса бўладими?
Ҳа, кундузги осмон ҳодисалари ҳақида ҳам топишмоқлар бор. Қоронғи пайтни кутмасдан, булут, шамол ёки камалакни тасвирлаган топишмоқларни танланг.