Шакллар ҳақида топишмоқларни болалар ва катталар бирга айтиб, жавобини атрофдаги буюмлардан излашлари мумкин. Аввал осонларини танланг, кейин томонлар, бурчаклар ва ҳажмли жисмлар ҳақидаги топишмоқларга ўтинг.
Геометрик шакллар ҳақида топишмоқлар
Томонлари ва бурчакларини топинг
Бу топишмоқларда томонлар ёки учлар сони ёрдам беради. Жавобни айтишдан олдин шаклни ҳавода бармоғингиз билан чизиб кўринг.
- Ёпиқ изман, чўзиқроқ кўринар, бурчагим йўқ. Тухум шаклини эслатар.
Жавобни кўриш
Эллипс
- Думалоқ шаклни тенг иккига бўлсанг, бир бўлагим қолади. Бир четим текис, иккинчиси ёйдек.
Жавобни кўриш
Ярим доира
- Тўрт томоним баравар, аммо бурчакларим тик эмас. Қийшайган ромга ўхшайман.
Жавобни кўриш
Ромб
- Тўрт томоним бор, қарама-қарши томонларимдан фақат бир жуфти бир йўналишда кетади.
Жавобни кўриш
Трапеция
- Беш томони, беш учи бор. Дафтарда чизсанг, ёпиқ шакл бўлиб қоламан.
Жавобни кўриш
Бешбурчак
- Олти томони, олти учи бор. Асалари уясидаги катакни эслатаман.
Жавобни кўриш
Олтибурчак
- Томонларим еттита, учларим ҳам шунча. Битталаб санаб чиқ.
Жавобни кўриш
Еттибурчак
- Саккиз томони ва саккиз учи бор. Ҳар бир томонимни санасанг, адашма.
Жавобни кўриш
Саккизбурчак
- Тўққиз томони бор, ёпиқ шаклман. Учларимни ҳам битталаб санаш мумкин.
Жавобни кўриш
Тўққизбурчак
- Ўнта томоним, ўнта учим бор. Санашда бармоқларингиз ёрдам беради.
Жавобни кўриш
Ўн бурчак
Ҳажмли шаклларни топинг
Бу жисмларни қоғозда чизиш мумкин, лекин уларни қўлда ушлаб ҳам кўрса бўлади. Уйда қути, пиёла ёки коптокни кузатинг: қайси белги жавобга мос келади?
- Тагим думалоқ, тепа қисмим битта учга йиғилади. Пастдан тепага томон тораяман.
Жавобни кўриш
Конус
- Икки учим бир хил думалоқ, ён томоним эгри. Қоғозга ўрасанг, қути бўлмайман.
Жавобни кўриш
Силиндр
- Тагимда кўпбурчак, ёнларимда учбурчак юзлар бор. Уларнинг бари тепада бирлашади.
Жавобни кўриш
Пирамида
- Икки учимдаги асослар бир хил кўпбурчак, ён юзларим эса тўртбурчак. Учбурчак асосли эмасман.
Жавобни кўриш
Призма
- Икки учимда учтадан томони бор шакл туради, улар орасида учта тўртбурчак юз жойлашади.
Жавобни кўриш
Учбурчакли призма
- Тўпни тенг ярмига ажратсанг, бир томоним текис, қолган сиртим эса думалоқ бўлади.
Жавобни кўриш
Ярим шар
Чизиқлар ва белгиларни топинг
Энди шаклнинг ўзини эмас, уни чизишда учрайдиган белгиларни топинг. Қалам ва бўш қоғоз билан синаб кўрсангиз, ҳар бир топишмоқни тасаввур қилиш осонлашади.
- Ўлчамим йўқ деб олинади, қоғозда эса қалам учидан кичик из бўлиб кўринаман.
Жавобни кўриш
Нуқта
- Икки учим белгиланган, уларнинг орасини энг қисқа текис йўл туташтиради.
Жавобни кўриш
Кесма
- Бир жойдан бошланаман, фақат бир томонга давом этавераман. Охиримни кўрсатиб бўлмайди.
Жавобни кўриш
Нур
- Бошланишим ҳам, тугашим ҳам йўқ. Икки томонга бир маромда чўзиламан.
Жавобни кўриш
Тўғри чизиқ
- Қалам юрганда йўналишини ўзгартиради, текис из бўлиб қолмайди.
Жавобни кўриш
Эгри чизиқ
- Темирйўл изларидек ёнма-ён кетамиз, орамиздаги масофа ўзгармайди ва туташмаймиз.
Жавобни кўриш
Параллел чизиқлар
- Икки ингичка йўл кесишиб, тўрт томонда бир хил очилиш ҳосил қилади.
Жавобни кўриш
Ўзаро тик чизиқлар
- Икки йўналиш бир жойда туташади, уларнинг орасида очиқ жой пайдо бўлади. Бу белги шакл учида кўринади.
Жавобни кўриш
Бурчак
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
Энг содда топишмоқлардан бошланг. Жавобни топгач, хонадан шу шаклга ўхшаш буюмни изланг ёки уни ҳавода чизиб кўрсатинг.
- Лаганнинг четида бурчак йўқ, ўртасидан четигача масофа бир хил.
Жавобни кўриш
Доира
- Учта томоним, учта учим бор. Битта бурчагимдан бошлаб санаб чиқ.
Жавобни кўриш
Учбурчак
- Тўрт томоним тенг, тўрт бурчагим ҳам тик. Дафтардаги катакни эслатаман.
Жавобни кўриш
Квадрат
- Тўрт бурчагим тик, қарама-қарши томонларим тенг. Лекин томонларимнинг ҳаммаси бир хил эмас.
Жавобни кўриш
Тўғри тўртбурчак
- Қайси томонга юмалатсанг ҳам думалоқман, қиррам ва учим йўқ.
Жавобни кўриш
Шар
- Қутига ўхшайман, олти юзимнинг ҳар бири бир хил квадрат шаклида.
Жавобни кўриш
Куб
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
- Уйда: Навбат билан топишмоқ айтинг. Жавобни топган киши хонадан ўша шаклга ўхшаш буюм изласин.
- Йўлда: Атрофдаги белгилар ёки буюмларнинг шаклини кузатинг. Машинада кетаётганда ҳайдовчини чалғитмасдан, тинч жойда ўйнанг.
- Болалар боғчасида: Тарбиячи топишмоқни ўқийди, болалар эса жавобни қўллари билан ҳавода чизади. Кейин шаклнинг томонлари ёки учларини бирга санаш мумкин.
- Дастурхон атрофида: Бобо, буви ва болалар навбат билан топишмоқ танласин. Жавобни билмаган одамга ишора бериб, яна бир бор ўйлашга имкон қолдиринг.
Ўйинни осон топишмоқдан бошланг, сўнг жавобларни қоғозда чизиб, шаклларнинг фарқини бирга топинг.
Кўп бериладиган саволлар
Топишмоқларни қайси ёшдаги болаларга айтиш мумкин?
Энг осон топишмоқларни кичик болаларга ҳам айтиш мумкин. Томонлари кўп ёки ҳажмли жисмлар ҳақидаги саволларни боланинг ёшига ва шаклларни билишига қараб танланг.
Жавобни тополмаган болага қандай ёрдам бериш керак?
Аввал шаклнинг томонлари ёки учлари ҳақида ишора беринг. Кейин қоғозга чизиб кўрсатинг, аммо жавобни дарров айтиб юборманг.
Бу топишмоқларни оилавий ўйинга қандай айлантириш мумкин?
Оила аъзолари навбат билан топишмоқ ўқиб, жавобни топишга уриниши мумкин. Тўғри жавобдан кейин уни уй ичидан излаш ёки дафтарга чизиш ўйинни давом эттиради.