Тез ёзиш учун клавиатурадаги тугмалар жойини ўрганинг, матнни аввал хатосиз теришга ҳаракат қилинг ва мунтазам машқ қилинг. Дастлаб тезликни қувманг: мақсад ҳарфларни узоқ қидирмасдан, сўзларни тўғри ёзишга одатланишдир.
Керакли нарсалар
- Клавиатурали компьютер ёки ноутбук. Машқларни кўпроқ фойдаланадиган қурилмангизда бажарсангиз, унинг тугмалари жойлашувига кўникасиз.
- Матн ёзиш учун дастур. Оддий матн муҳаррири етади; алоҳида хизматга рўйхатдан ўтиш шарт эмас.
- Қисқа намуна матн. Дарсликдан таниш парча олинг ёки кундалик ишларингиз ҳақида содда гаплар тузинг.
Қадамма-қадам кўрсатма
- Тайёрланг. Клавиатурани қулай жойга қўйинг ва ёзадиган дастурингизни очинг, қўлингиз ҳаракатига халақит берадиган буюмларни четга суринг. Машқ учун шахсий ёзишмалар, пароллар ёки бошқа махфий маълумотлар ўрнига оддий матн танланг.
- Текширинг. Бир нечта сўз ёзиб, босган тугмангиз билан экранга чиққан белги мос келишини кўринг. Мос келмаса, қурилма созламаларидаги тил ёки клавиатурага оид бўлимдан керакли ёзув тартибини танланг; бўлим номи қурилмага қараб фарқ қилиши мумкин.
- Кузатинг. Ҳарфлар, бўш жой, катта ҳарф ёзиш ва белгини ўчириш тугмалари қаерда турганини кўриб чиқинг. Дастлаб таниш сўзларни секин ёзинг, қайси ҳарфни топишда кўпроқ тўхтаётганингизни пайқанг ва кейинги машқда шунга эътибор беринг.
- Ишлатинг. Фақат битта бармоқ билан териш ўрнига, ҳарфларга иккала қўлингизнинг турли бармоқлари билан етишга ҳаракат қилинг. Бошланишида бу секин туюлиши мумкин, шунинг учун дарҳол мураккаб матнга ўтмай, содда сўзлар билан машқ қилинг.
- Такрорланг. Аввал осон сўзларни, кейин кўпроқ адашадиган ҳарфларингиз қатнашган сўзларни ёзинг. Масалан, намуна сифатида мактаб, дафтар, маҳалла, ўқувчи ва дўст сўзларини танлаб, ҳар бирини шошилмасдан тўғри теришга эътибор беринг.
- Ёзинг. Сўзлардан қисқа гапларга ўтинг, бўш жой ва тиниш белгиларини ҳам матннинг бир қисми деб билинг. Масалан, машқ учун тузилган «Малика мактабдан қайтиб, дафтарини очди» гапини теринг ва уни намуна билан солиштиринг.
- Машқ қилинг. Катта ҳарфлар, вергул, нуқта ва о’, ғ қатнашган сўзларни алоҳида ёзиб кўринг. Апостроф ўрнига бошқа белги чиқса, уни тасодифан қолдирманг: қайси тугма керакли белгини беришини текшириб, бир хил ёзувга одатланинг.
- Қаратинг. Нигоҳингизни аста-секин клавиатурадан экрандаги матнга кўчиринг, лекин тугмани тополмай қолсангиз, қисқа қараб олишингиз мумкин. Мақсад қўлларни бирдан яшириш эмас, ҳар бир ҳарф олдидан клавиатурага қараш эҳтиёжини камайтиришдир.
- Солиштиринг. Ёзиб бўлгач, тушиб қолган ҳарфлар, ортиқча бўш жойлар ва алмашиб кетган белгиларни топинг. Такрорланаётган хатони ажратинг ва айнан ўша ҳарф ёки сўз билан яна машқ қилинг; фақат матнни бошидан қайта териш билан чекланманг.
- Оширинг. Таниш матнни камроқ хато билан ёза бошлаганингизда суръатни бироз тезлаштиринг, кейин бошқа қисқа матнни синаб кўринг. Хатолар кўпайса, яна секинлашинг ва машқни кейинги куни давом эттириш учун қийин келган сўзларингизни сақлаб қўйинг.
Тез ёзиш машқини қандай режалаштириш керак?
Ҳар сафар битта аниқ вазифа танланг. Бир машқда апострофли сўзларга, бошқасида катта ҳарф ва тиниш белгиларига эътибор қаратсангиз, қаерда қийналаётганингизни ажратиш осонроқ бўлади. Кундалик эҳтиёжингизга яқин матнлар ҳам қулай: дарс жадвали ҳақидаги гаплар ёки маҳалладаги тадбир учун қисқа эълон намунасини ёзинг.
Натижани фақат тезлик билан баҳоламанг. Олдинги сафар кўп тузатган сўзингизни энди бемалол ёзсангиз, бу ҳам олдинга силжишдир. Таққослаш учун бир хил намунани сақланг, лекин бошқа матнларни ҳам териб туринг: фақат ёдланган гапни тез ёзиш билан чекланиб қолманг.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Бошиданоқ шошилиш. Ҳарфларни ташлаб кетиб, кейин узоқ тузатишга тўғри келса, суръатни пасайтиринг. Аввал тоза ёзилган гапга эришинг, сўнг тезликни аста оширинг.
- Ҳар сафар фақат осон сўзларни танлаш. Бунда қийин тугмалар билан ишлаш кейинга қолаверади. Адашган сўзларингиздан кичик рўйхат тузинг ва машқнинг бир қисмини уларга ажратинг.
- Бўш жой ва тиниш белгиларини эътиборсиз қолдириш. Тез терилган, лекин ўқиш қийин матнни барибир таҳрирлаш керак бўлади. Текшираётганда фақат ҳарфларни эмас, гапнинг бошланиши ва тугашини ҳам кузатинг.
- Фақат бир хил матнни такрорлаш. Ёдланган парча осонлашади, аммо янги сўзларда яна тўхтаб қолишингиз мумкин. Таниш намуна билан бирга илгари термаган қисқа парчани ҳам ёзинг.
- Натижани бошқаларнинг тезлиги билан солиштириш. Бошқа одамнинг тажрибаси ва ишлатадиган клавиатураси сизникидан фарқ қилиши мумкин. Ўзингизнинг олдинги матнингиздаги хатолар ва тўхталишлар камайганига қаранг.
Кўп бериладиган саволлар
Тез ёзишни қанча вақтда ўрганиш мумкин?
Бунга ҳамма учун бир хил муддат айтиб бўлмайди. Натижа аввалги кўникмангиз, машқнинг мунтазамлиги ва қайси тугмаларда қийналишингизга боғлиқ, шунинг учун ўсишни ўз ёзувларингиз билан солиштиринг.
Клавиатурага қарамасдан ёзиш шартми?
Бошланишида клавиатурага қараб ёзишингиз мумкин. Тугмалар жойини эслаб борган сари нигоҳингизни экранга кўпроқ қаратинг, аммо қарамаслик учун нотўғри ҳарфларни тахминан босишга одатланманг.
Махсус дастурсиз ҳам машқ қилса бўладими?
Ҳа, оддий матн муҳарририда ҳам машқ қилса бўлади. Намуна матнни ёнига қўйиб теринг, кейин хатоларни текширинг; қўшимча дастур танласангиз, уни ишлатиш учун ҳеч кимга парол ёки SMS кодини берманг.