Shakllar haqida topishmoqlarni bolalar va kattalar birga aytib, javobini atrofdagi buyumlardan izlashlari mumkin. Avval osonlarini tanlang, keyin tomonlar, burchaklar va hajmli jismlar haqidagi topishmoqlarga o’ting.
Geometrik shakllar haqida topishmoqlar
Tomonlari va burchaklarini toping
Bu topishmoqlarda tomonlar yoki uchlar soni yordam beradi. Javobni aytishdan oldin shaklni havoda barmog’ingiz bilan chizib ko’ring.
- Yopiq izman, cho’ziqroq ko’rinar, burchagim yo’q. Tuxum shaklini eslatar.
Javobni ko’rish
Ellips
- Dumaloq shaklni teng ikkiga bo’lsang, bir bo’lagim qoladi. Bir chetim tekis, ikkinchisi yoydek.
Javobni ko’rish
Yarim doira
- To’rt tomonim baravar, ammo burchaklarim tik emas. Qiyshaygan romga o’xshayman.
Javobni ko’rish
Romb
- To’rt tomonim bor, qarama-qarshi tomonlarimdan faqat bir jufti bir yo’nalishda ketadi.
Javobni ko’rish
Trapetsiya
- Besh tomoni, besh uchi bor. Daftarda chizsang, yopiq shakl bo’lib qolaman.
Javobni ko’rish
Beshburchak
- Olti tomoni, olti uchi bor. Asalari uyasidagi katakni eslataman.
Javobni ko’rish
Oltiburchak
- Tomonlarim yettita, uchlarim ham shuncha. Bittalab sanab chiq.
Javobni ko’rish
Yettiburchak
- Sakkiz tomoni va sakkiz uchi bor. Har bir tomonimni sanasang, adashma.
Javobni ko’rish
Sakkizburchak
- To’qqiz tomoni bor, yopiq shaklman. Uchlarimni ham bittalab sanash mumkin.
Javobni ko’rish
To’qqizburchak
- O’nta tomonim, o’nta uchim bor. Sanashda barmoqlaringiz yordam beradi.
Javobni ko’rish
O’n burchak
Hajmli shakllarni toping
Bu jismlarni qog’ozda chizish mumkin, lekin ularni qo’lda ushlab ham ko’rsa bo’ladi. Uyda quti, piyola yoki koptokni kuzating: qaysi belgi javobga mos keladi?
- Tagim dumaloq, tepa qismim bitta uchga yig’iladi. Pastdan tepaga tomon torayaman.
Javobni ko’rish
Konus
- Ikki uchim bir xil dumaloq, yon tomonim egri. Qog’ozga o’rasang, quti bo’lmayman.
Javobni ko’rish
Silindr
- Tagimda ko’pburchak, yonlarimda uchburchak yuzlar bor. Ularning bari tepada birlashadi.
Javobni ko’rish
Piramida
- Ikki uchimdagi asoslar bir xil ko’pburchak, yon yuzlarim esa to’rtburchak. Uchburchak asosli emasman.
Javobni ko’rish
Prizma
- Ikki uchimda uchtadan tomoni bor shakl turadi, ular orasida uchta to’rtburchak yuz joylashadi.
Javobni ko’rish
Uchburchakli prizma
- To’pni teng yarmiga ajratsang, bir tomonim tekis, qolgan sirtim esa dumaloq bo’ladi.
Javobni ko’rish
Yarim shar
Chiziqlar va belgilarni toping
Endi shaklning o’zini emas, uni chizishda uchraydigan belgilarni toping. Qalam va bo’sh qog’oz bilan sinab ko’rsangiz, har bir topishmoqni tasavvur qilish osonlashadi.
- O’lchamim yo’q deb olinadi, qog’ozda esa qalam uchidan kichik iz bo’lib ko’rinaman.
Javobni ko’rish
Nuqta
- Ikki uchim belgilangan, ularning orasini eng qisqa tekis yo’l tutashtiradi.
Javobni ko’rish
Kesma
- Bir joydan boshlanaman, faqat bir tomonga davom etaveraman. Oxirimni ko’rsatib bo’lmaydi.
Javobni ko’rish
Nur
- Boshlanishim ham, tugashim ham yo’q. Ikki tomonga bir maromda cho’zilaman.
Javobni ko’rish
To’g’ri chiziq
- Qalam yurganda yo’nalishini o’zgartiradi, tekis iz bo’lib qolmaydi.
Javobni ko’rish
Egri chiziq
- Temiryo’l izlaridek yonma-yon ketamiz, oramizdagi masofa o’zgarmaydi va tutashmaymiz.
Javobni ko’rish
Parallel chiziqlar
- Ikki ingichka yo’l kesishib, to’rt tomonda bir xil ochilish hosil qiladi.
Javobni ko’rish
O’zaro tik chiziqlar
- Ikki yo’nalish bir joyda tutashadi, ularning orasida ochiq joy paydo bo’ladi. Bu belgi shakl uchida ko’rinadi.
Javobni ko’rish
Burchak
Kichkintoylar uchun oson topishmoqlar
Eng sodda topishmoqlardan boshlang. Javobni topgach, xonadan shu shaklga o’xshash buyumni izlang yoki uni havoda chizib ko’rsating.
- Laganning chetida burchak yo’q, o’rtasidan chetigacha masofa bir xil.
Javobni ko’rish
Doira
- Uchta tomonim, uchta uchim bor. Bitta burchagimdan boshlab sanab chiq.
Javobni ko’rish
Uchburchak
- To’rt tomonim teng, to’rt burchagim ham tik. Daftardagi katakni eslataman.
Javobni ko’rish
Kvadrat
- To’rt burchagim tik, qarama-qarshi tomonlarim teng. Lekin tomonlarimning hammasi bir xil emas.
Javobni ko’rish
To’g’ri to’rtburchak
- Qaysi tomonga yumalatsang ham dumaloqman, qirram va uchim yo’q.
Javobni ko’rish
Shar
- Qutiga o’xshayman, olti yuzimning har biri bir xil kvadrat shaklida.
Javobni ko’rish
Kub
Topishmoqlar bilan qanday o’ynash mumkin
- Uyda: Navbat bilan topishmoq ayting. Javobni topgan kishi xonadan o’sha shaklga o’xshash buyum izlasin.
- Yo’lda: Atrofdagi belgilar yoki buyumlarning shaklini kuzating. Mashinada ketayotganda haydovchini chalg’itmasdan, tinch joyda o’ynang.
- Bolalar bog’chasida: Tarbiyachi topishmoqni o’qiydi, bolalar esa javobni qo’llari bilan havoda chizadi. Keyin shaklning tomonlari yoki uchlarini birga sanash mumkin.
- Dasturxon atrofida: Bobo, buvi va bolalar navbat bilan topishmoq tanlasin. Javobni bilmagan odamga ishora berib, yana bir bor o’ylashga imkon qoldiring.
O’yinni oson topishmoqdan boshlang, so’ng javoblarni qog’ozda chizib, shakllarning farqini birga toping.
Ko’p beriladigan savollar
Topishmoqlarni qaysi yoshdagi bolalarga aytish mumkin?
Eng oson topishmoqlarni kichik bolalarga ham aytish mumkin. Tomonlari ko’p yoki hajmli jismlar haqidagi savollarni bolaning yoshiga va shakllarni bilishiga qarab tanlang.
Javobni topolmagan bolaga qanday yordam berish kerak?
Avval shaklning tomonlari yoki uchlari haqida ishora bering. Keyin qog’ozga chizib ko’rsating, ammo javobni darrov aytib yubormang.
Bu topishmoqlarni oilaviy o’yinga qanday aylantirish mumkin?
Oila a’zolari navbat bilan topishmoq o’qib, javobni topishga urinishi mumkin. To’g’ri javobdan keyin uni uy ichidan izlash yoki daftarga chizish o’yinni davom ettiradi.