Коинот викторинаси бутун оила, мактаб ўқувчилари ва дўстлар давраси учун мос: унда осмон жисмлари ҳамда фазодаги ҳодисалар ҳақида саволлар бор. Икки ёки ундан кўп жамоага бўлининг, бошловчини танланг ва ҳар бир тўғри жавоб учун келишилган баллни ёзиб боринг. Жавобларни жамоалар фикрини айтгандан кейингина очинг.
Коинот викторинаси саволлари
Саволлар уч турга ажратилган. Дастлаб таниш номларни эслайсиз, кейин осмон ҳодисаларини фарқлайсиз, охирида эса уларнинг сабабларини топасиз.
1-тур: осон саволлар
- Ерга ёруғлик ва иссиқлик берадиган юлдузнинг номи нима?
Жавобни кўриш
Қуёш.
- Биз яшайдиган сайёра қандай аталади?
Жавобни кўриш
Ер.
- Ер атрофида айланадиган табиий йўлдошнинг номи нима?
Жавобни кўриш
Ой.
- Ўзидан ёруғлик чиқарадиган, Қуёш сингари осмон жисми нима деб аталади?
Жавобни кўриш
Юлдуз.
- Узоқдаги осмон жисмларини кузатиш учун ишлатиладиган оптик асбоб нима?
Жавобни кўриш
Телескоп.
- Космик кемада фазога учадиган инсонни қандай атаймиз?
Жавобни кўриш
Космонавт.
- Космонавт очиқ фазога чиққанда киядиган ҳимоя кийими нима?
Жавобни кўриш
Скафандр.
- Сайёра ёки йўлдошнинг бошқа осмон жисми атрофида айланиш йўли қандай аталади?
Жавобни кўриш
Орбита.
- Ернинг жисмларни ўзига тортишига сабаб бўладиган куч нима?
Жавобни кўриш
Гравитация кучи.
- Қуёш ва унинг атрофида айланадиган осмон жисмлари биргаликда қандай тизимни ташкил этади?
Жавобни кўриш
Қуёш системасини.
2-тур: ўртача саволлар
- Қизғиш кўриниши туфайли қизил сайёра деб ҳам аталадиган сайёра қайси?
Жавобни кўриш
Марс.
- Кенг ва яққол кўринадиган ҳалқалари билан танилган сайёра қайси?
Жавобни кўриш
Сатурн.
- Ойнинг бизга кўринадиган ёритилган қисми ўзгариб турадиган ҳолатлар қандай аталади?
Жавобни кўриш
Ой фазалари.
- Ой Ернинг соясига кирганда қандай ҳодиса юз беради?
Жавобни кўриш
Ой тутилиши.
- Ой Қуёш билан Ер орасидан ўтиб, Қуёшни тўсганда қандай ҳодиса кузатилади?
Жавобни кўриш
Қуёш тутилиши.
- Космик зарра Ер ҳавосига кирганда пайдо бўладиган ёруғ из қандай аталади?
Жавобни кўриш
Метеор.
- Қуёшга яқинлашганда газ ва чангдан иборат думи пайдо бўлиши мумкин бўлган осмон жисми нима?
Жавобни кўриш
Комета.
- Ернинг қайси ҳаракати туфайли кун ва тун алмашади?
Жавобни кўриш
Ўз ўқи атрофида айланиши.
- Ернинг қайси ҳаракати бир йил давом этади?
Жавобни кўриш
Қуёш атрофида айланиши.
- Осмон жисмлари ва улардаги ҳодисаларни ўрганадиган фан қандай аталади?
Жавобни кўриш
Астрономия.
3-тур: қийин саволлар
- Ер Қуёш атрофида айланганда фасллар алмашишига унинг ўқидаги қандай ҳолат сабаб бўлади?
Жавобни кўриш
Ер ўқининг қиялиги.
- Ой ўзидан ёруғлик чиқармаса, бизга кўриниши учун нимани қайтаради?
Жавобни кўриш
Қуёш нурини.
- Қуёш системаси жойлашган галактика қандай номланади?
Жавобни кўриш
Сомон Йўли.
- Модда жуда сийрак бўлган, одатда бўшлиқ деб тушунтириладиган муҳит қандай аталади?
Жавобни кўриш
Вакуум.
- Товуш вакуумда тарқалмайди, чунки унда товушни узатадиган нима йўқ?
Жавобни кўриш
Моддий муҳит.
- Фазодан келиб, ҳавода бутунлай ёнмай, Ер юзасига етиб тушган жисм нима?
Жавобни кўриш
Метеорит.
- Қуёш атрофида айланадиган, сайёралардан анча кичик тошли осмон жисми нима деб аталади?
Жавобни кўриш
Астероид.
- Шимолий яримшарда тунда шимол йўналишини аниқлашга ёрдам берадиган юлдуз қайси?
Жавобни кўриш
Қутб юлдузи.
- Номида йил сўзи бўлса ҳам, ёруғлик йили қайси катталикни ўлчайди?
Жавобни кўриш
Масофани.
- Катта Айиқ каби номлар билан аталадиган, осмонда маълум шаклга ўхшатилган юлдузлар гуруҳи нима?
Жавобни кўриш
Юлдуз туркуми.
Викторинани қандай ўтказиш мумкин
- Жамоаларни мувозанатли тузинг. Кичик ёшдагиларни катталар билан аралаштиринг. Ҳар саволда жавоб берувчи алмашсин, шунда бир киши бутун ўйин давомида бошқаларнинг ўрнига гапирмайди.
- Ўйлаш учун вақт беринг. Масалан, осон саволга йигирма сония, қийинига қирқ сония ажратинг. Савол узун ёки тушунарсиз туюлса, бошловчи уни шошмасдан қайта ўқисин.
- Балларни олдиндан келишинг. Биринчи турдаги жавобга бир балл, иккинчисига икки, учинчисига уч балл беришингиз мумкин. Ҳисобни ҳамма кўрадиган қоғозга ёзинг; қоидани ўйин ўртасида ўзгартирманг.
- Жавобларни бир вақтда олинг. Жамоалар жавобини қоғозга ёзиб, биргаликда кўрсатсин. Телефон ишлатилса, уни бошловчи ушласин ва яширин жавобни барча жамоалар ёзиб бўлгач очсин.
- Оддий совғалар танланг. Хатчўп, қалам ёки қўлда тайёрланган табрик етарли. Ўйин тугагач, хато жавоб берганларни ажратиб кўрсатиш ўрнига, истаган иштирокчига қизиққан саволини яна муҳокама қилиш имконини беринг.
Кўп бериладиган саволлар
Коинот викторинасини кичик ёшдаги болалар билан ўтказса бўладими?
Ҳа, улар билан биринчи турдан бошлаш мумкин. Саволларни овоз чиқариб ўқинг, нотаниш сўзларни тушунтиринг ва ёзма жавоб ўрнига оғзаки жавобни қабул қилинг.
Барча саволларни бир ўтиришда бериш керакми?
Йўқ, турларни алоҳида ўтказишингиз мумкин. Оилавий даврада битта тур билан чекланиш ёки мактаб машғулотида қолган саволларни кейинги учрашувга қолдириш қулай.
Жавоб матндагидан бошқача айтилса, балл бериладими?
Маъноси бир хил ва аниқ бўлса, жавобни қабул қилинг. Масалан, иштирокчи қисқа жавоб ўрнига тўлиқ гап айтса, бу хато эмас; баҳолашда айнан бир хил сўзларни эмас, мазмунни текширинг.