Ноутбук ёки компьютер танлаш сиз қурилмани қаерда ва қандай вазифалар учун ишлатишингизга боғлиқ: кўчириб юриш учун ноутбук, доимий иш жойи учун эса стол компьютери қулайроқ бўлиши мумкин. Танлашда дарс, иш, ўйин, уй шароити ва қўшимча жиҳозларни ҳам ҳисобга олиш керак.
Ноутбук ёки компьютер: улар нимаси билан фарқ қилади?
Ноутбук ҳам компьютернинг бир тури. Кундалик суҳбатда эса одамлар кўпинча экран, клавиатура ва тизим блоки алоҳида турадиган қурилмани шунчаки компьютер деб атайди. Тизим блоки — компьютернинг асосий қисмлари жойлашган қути. Демак, бу танловда аслида ноутбук билан стол компьютери таққосланади.
Ноутбукда экран, клавиатура, бармоқ билан бошқариладиган сенсорли майдонча ва батарея бир корпусга жамланган. Уни йиғиштириб, бошқа жойга олиб ўтиш осон. Стол компьютерида эса экран ва бошқа жиҳозлар алоҳида уланади, шу сабабли унга уйда доимий жой ажратиш қулай.
Фарқ фақат ташқи кўринишда эмас. Ноутбук батареясида ишлай олади, лекин батарея қанча етиши қурилма ҳолати ва бажарилаётган вазифага боғлиқ. Одатдаги стол компьютери ишлаши учун электр тармоғига уланиб туриши керак. Уйда жой танлаётганда розетка ва симлар қаерда туришини ҳам ўйлаб кўринг.
Дарс ва кундалик ишлар учун нима керак?
Аввал бажарадиган ишларингизни ёзинг. Матн териш, тақдимот тайёрлаш, интернетдан маълумот излаш ва видео орқали дарсга қатнашиш бир хил вазифа эмас. Масалан, масофавий суҳбат учун камера ҳамда микрофон керак бўлади; уларнинг мавжудлигини қурилманинг ташқи кўринишидан билиб бўлмайди.
Оддий дарс вазифаларини ноутбукда ҳам, стол компьютерида ҳам бажариш мумкин. Муҳими — керакли дастур қурилмада ишлаши ва ундан фойдаланиш сизга қулай бўлиши. Кучли ўйин ёки мураккаб тасвир билан ишлайдиган дастур учун эса унинг тизим талабларини, яъни қандай қурилмада ишлай олиши ҳақидаги кўрсатмаларни текширинг.
Фақат қурилма номига қараб қарор қилманг. Ноутбукларнинг ҳам, стол компьютерларининг ҳам имконияти турлича. Сотувчига фақат “дарс учун керак” дейиш ўрнига, ишлатмоқчи бўлган дастурларингизни айтинг. Имкон бўлса, керакли вазифани ўша қурилмада бажариб кўришни сўранг.
Қурилмани кўчириб юрасизми ёки уйда ишлатасизми?
Жой тез-тез ўзгарса, ноутбук қулай. Масалан, ўқувчи уни уйда ишлатиб, зарур пайтда лойиҳа тақдимоти учун мактабга олиб бориши мумкин. Бунда фақат қурилманинг ўзини эмас, қувватлагичи ва керакли буюмлари билан бирга кўтариб юриш қанчалик қулайлигини ҳам баҳоланг.
Доим бир столда ишласангиз, стол компьютерини ҳам кўриб чиқинг. Алоҳида экран ва клавиатурани ўзингизга мос жойлаштирасиз. Лекин стол устида уларга жой қолиши, симлар эса юрадиган йўлга чиқмаслиги керак. Кичик хонада қурилма учун жойни олдиндан ўлчаб кўриш фойдали.
Бир қурилмадан бутун оила фойдаланса, фойдаланиш тартибини келишиб олинг. Масалан, Азиз дарс тайёрлаётган пайтда Нодирага ҳам компьютер керак бўлса, муаммо қурилма турида эмас, вақт тақсимотида бўлади. Ким қаерда ва қачон ишлашини билсангиз, ноутбукнинг кўчма эканлиги сизга ҳақиқатан керакми, аниқроқ тушунасиз.
Тезлик ва хотира ҳақидаги ёзувларни қандай тушуниш мумкин?
Қурилма тавсифида протсессор, тезкор хотира ва сақлаш хотираси каби атамалар учрайди. Протсессор дастур буйруқларини бажаради. Тезкор хотира ишлаётган дастурларга вақтинча жой беради, сақлаш хотирасида эса ҳужжатлар, суратлар ва дастурлар сақланади. Уларнинг вазифаси бошқа-бошқа, шунинг учун фақат битта кўрсаткичга қараб танлаш етарли эмас.
Буни дарс тайёрлашга қиёслаш мумкин. Стол устида очиб қўйилган дафтарлар тезкор хотирага, жавондаги китоблар эса сақланган файлларга ўхшайди. Бу фақат тушунтириш учун ўхшатиш: компьютернинг тезлиги очилган дастурлар, уларнинг талаби ва қурилманинг бошқа қисмларига ҳам боғлиқ.
Қисмларни кейин алмаштириш имконини ҳам сўранг. Стол компьютерининг кўп қисмлари алоҳида жойлашади, аммо ҳар қандай янги қисм унга мос келавермайди. Ноутбукда ҳам айрим қисмларни алмаштириш мумкин бўлиши мумкин, лекин бу моделга боғлиқ. Қурилмани ўзингиз очиш ўрнига, унинг йўриқномаси ёки таъмирлаш устаси орқали аниқлаштиринг.
Харид олдидан нималарни текшириш керак?
Ноутбук ёки компьютер харидида фақат асосий қурилма нархини солиштирманг. Тўпламда нималар борлигини аниқланг: экран, клавиатура, сичқонча, камера ёки қулоқчин алоҳида керак бўлиши мумкин. Ноутбук учун эса олиб юрадиган ғилоф зарурми, деб ўйлаб кўринг. Кераксиз жиҳозни дарҳол олишга шошилманг.
Қулайликни тавсифдан билиш қийин. Клавиатурада қисқа матн теринг, экрандаги ёзувни ўқинг ва одатда бажарадиган вазифангизни синаб кўринг. Сенсорли майдонча сизга ноқулай туюлса, ноутбук билан ҳам алоҳида сичқонча ишлатишингиз мумкин. Уланиш жойлари керакли жиҳозларингизга мослигини текширишни ҳам унутманг.
- Дастурлар: дарс ёки иш учун керакли дастурлар қурилмада ишлашини аниқланг.
- Тўплам: нархга қайси жиҳозлар киришини ёзиб олинг.
- Ҳолат: экран, тугмалар, овоз ва уланиш жойларини текширинг.
- Ҳужжатлар: кафолат ва хизмат кўрсатиш шартларини ўқиб чиқинг.
- Жой: уйда қурилма, симлар ва дафтарлар учун етарли майдон борлигини кўринг.
Қизиқарли фактлар
- Ноутбук ҳам компьютер: бу икки ном бир-бирига қарама-қарши тушунча эмас.
- Ноутбукга ҳам алоҳида клавиатура ва сичқонча улаш мумкин; мос уланиш тури бўлиши керак.
- Файлларни сақлаш учун ажратилган жой билан дастурлар ишлатадиган тезкор хотира бошқа-бошқа вазифани бажаради.
- Интернетдан фойдаланиш имконини фақат қурилма тури белгиламайди: мос уланиш воситаси ва интернет алоқаси ҳам керак.
- Компьютерни ўчириш одатда сақланган ҳужжатларни йўқотмайди, аммо сақланмаган ўзгаришлар йўқолиши мумкин.
Танловни аниқлаштириш учун оддий кузатув қилинг: одатдаги дарс ёки иш кунида қурилма қаерда керак бўлишини ёзиб боринг. Агар барча вазифалар бир столда бажарилса, кўчириб юриш имконига эҳтиёжингиз кам бўлиши мумкин. Турли жойларда ишласангиз, ноутбукнинг қулайлигини алоҳида ҳисобга олинг.
Кўп бериладиган саволлар
Мактаб ўқувчисига ноутбук олган яхшими?
Қурилмани мактабга ёки бошқа жойга олиб бориш керак бўлса, ноутбук қулайроқ бўлиши мумкин. Фақат уйда дарс тайёрлаш учун эса стол компьютери ҳам мос келади. Танлашдан олдин ўқитувчи тавсия қилган дастурлар ва топшириқларни текширинг.
Стол компьютери ҳар доим ноутбукдан кучлими?
Йўқ, кучи қурилманинг туригагина эмас, ичидаги қисмларга ҳам боғлиқ. Аниқ моделларни бир хил вазифа бўйича солиштириш керак. Фақат “ноутбук” ёки “стол компьютери” деган ном тезлик ҳақида етарли маълумот бермайди.
Ноутбукда ўйин ўйнаса бўладими?
Ҳа, лекин танланган ўйин ноутбук имкониятига мос келиши керак. Ўйиннинг тизим талабларини қурилма тавсифи билан солиштиринг. Оддий дарс дастури ишлаши мураккаб ўйин ҳам бемалол ишлашини англатмайди.
Уйда жой кам бўлса, қайси бири қулай?
Йиғиштириб қўйиш керак бўлса, ноутбук кўпинча қулайроқ танлов бўлади. Бироқ ишлаётган пайтда унга ҳам текис, мустаҳкам жой керак. Ҳаво кирадиган тешикларини беркитмаслик учун уни кўрпа ёки ёстиқ устига қўйманг.