Она тили 9-синф тест саволлари тўплами сўз туркумлари, гап бўлаклари ва қўшма гаплар бўйича билимингизни текширадиган 20 та саволдан иборат. Ҳар бир саволда битта тўғри жавобни танланг ва белгилаган ҳарфингизни дафтарга ёзинг. Ишни тугатгач, жавобларингизни охиридаги изоҳлар билан солиштиринг.
Она тили 9-синф тест саволлари
- Берилган сўзлардан қайси бири от туркумига киради?
А) Китоб
Б) Чиройли
C) Тез
Д) Ёзмоқ - Қайси қаторда сифат берилган?
А) Ўқиди
Б) Боғ
C) Ширин
Д) Биз - Кишилик олмошини топинг.
А) Мактаб
Б) Улар
C) Бешинчи
Д) Ишламоқ - Феълнинг ўтган замон шакли қатнашган қаторни белгиланг.
А) Ёзмоқда
Б) Ёзади
C) Ёзмоқ
Д) Ёзди - “Малика ҳовлида гулларни суғорди” гапининг эгаси қайси сўз?
А) Ҳовлида
Б) Малика
C) Гулларни
Д) Суғорди - “Болалар кутубхонада китоб ўқидилар” гапида кесимни топинг.
А) Ўқидилар
Б) Болалар
C) Кутубхонада
Д) Китоб - “Яшил барглар шамолда тебранди” гапидаги қайси сўз аниқловчи вазифасида келган?
А) Барглар
Б) Шамолда
C) Тебранди
Д) Яшил - “Азиз кеча кутубхонага борди” гапида пайт ҳоли қайси сўз билан ифодаланган?
А) Азиз
Б) Кутубхонага
C) Кеча
Д) Борди - “Нодира китобни ўқиди” гапидаги тўлдирувчини аниқланг.
А) Китобни
Б) Нодира
C) Ўқиди
Д) Нодира китобни - “Боғда олма, ўрик ва шафтоли пишди” гапида қайси бўлаклар уюшиб келган?
А) Кесимлар
Б) Ҳоллар
C) Тўлдирувчилар
Д) Эгалар - Қуйидаги гаплардан қайси бири содда гап?
А) Ёмғир ёғди ва кўчалар ҳўл бўлди.
Б) Қуёш чиқди, ҳаво исиди.
C) Ўқувчилар мактаб ҳовлисига гуллар экдилар.
Д) Мен уйга қайтдим, аммо укам кутубхонада қолди. - “Қўнғироқ чалинди ва дарс бошланди” қўшма гапи нечта содда гапдан тузилган?
А) Битта
Б) Иккита
C) Учта
Д) Тўртта - Боғланган қўшма гапни белгиланг.
А) Агар ёмғир ёғса, биз уйда қоламиз.
Б) Дарс тугагач, ўқувчилар ҳовлига чиқишди.
C) Қуёш ботди, атроф қоронғилашди.
Д) Шамол тинди ва ёмғир тўхтади. - “Мен уни кутдим, аммо у келмади” гапидаги боғловчи қандай маъно билдиради?
А) Сабаб
Б) Зидлаш
C) Шарт
Д) Мақсад - Эргашган қўшма гап берилган қаторни топинг.
А) Агар вақтим бўлса, сизга ёрдам бераман.
Б) Баҳор келди ва дарахтлар гуллади.
C) Мен китоб ўқидим, укам эса расм чизди.
Д) Шамол кучайди, аммо ёмғир ёғмади. - “Сиз келсангиз, суҳбатни бошлаймиз” гапининг биринчи қисми қандай маъно билдиради?
А) Суҳбатнинг мақсадини
Б) Суҳбатнинг натижасини
C) Суҳбат бошланишининг шартини
Д) Суҳбат бошланишининг сабабини - “Мен сояга ўтдим, чунки кун иссиқ эди” гапида сабабни кўрсатган қисм қайси восита билан боғланган?
А) Аммо
Б) Чунки
C) Ёки
Д) Ва - Боғловчисиз қўшма гапни аниқланг.
А) Қуёш ботди ва кўчалар қоронғилашди.
Б) Қуёш ботса, уйга қайтамиз.
C) Қуёш ботди, кўчалар қоронғилашди.
Д) Қуёш ботди, лекин ҳаво ҳали илиқ эди. - Қайси гапда ўзганинг гапи ўзгартирилмай, кўчирма гап шаклида берилган?
А) Азиз эртага келишини айтди.
Б) Мен Азизнинг эртага келишини кутдим.
C) Азизнинг айтишича, у эртага келади.
Д) “Мен эртага келаман”, — деди Азиз. - “Қуёш чиқди, ҳаво исиди ва болалар ҳовлига чиқишди” гапида нечта грамматик асос бор?
А) Учта
Б) Иккита
C) Тўртта
Д) Битта
Тўғри жавоблар
Энди белгилаган жавобларингизни текширинг. Ҳар бир тўғри жавоб учун бир балл қўйинг; хато қилган жойингизда фақат ҳарфни эмас, унинг изоҳини ҳам ўқинг.
- А) Китоб — от, чунки у нарсанинг номини билдиради ва “нима?” сўроғига жавоб бўлади.
- C) Ширин — сифат, чунки у нарсанинг белгисини билдиради ва “қандай?” сўроғига жавоб беради.
- Б) Улар — кишилик олмоши, чунки у шахсларни номини айтмасдан кўрсатиш учун қўлланади.
- Д) Ёзди — ўтган замон шакли, чунки ундаги -ди қўшимчаси ҳаракат нутқ пайтидан олдин бажарилганини билдиради.
- Б) Малика — эга, чунки гапдаги суғориш ҳаракатини бажарган шахсни билдиради ва “ким?” сўроғига жавоб бўлади.
- А) Ўқидилар — кесим, чунки у болаларнинг нима қилганини билдириб, гапнинг асосий хабарини ифодалайди.
- Д) Яшил — аниқловчи, чунки у баргларнинг белгисини билдиради ва “қандай барглар?” сўроғига жавоб беради.
- C) Кеча — пайт ҳоли, чунки у бориш ҳаракати қачон бажарилганини кўрсатади.
- А) Китобни — тўлдирувчи, чунки у ўқиш ҳаракати қаратилган нарсани билдиради ва “нимани?” сўроғига жавоб бўлади.
- Д) Эгалар уюшган, чунки олма, ўрик ва шафтоли сўзлари бир хил сўроққа жавоб бўлиб, умумий пишди кесимига боғланган.
- C) Ўқувчилар мактаб ҳовлисига гуллар экдилар — содда гап, чунки унда битта грамматик асос: ўқувчилар экдилар мавжуд.
- Б) Иккита содда гап бор, чунки қўнғироқ чалинди ва дарс бошланди қисмларининг ҳар бири алоҳида грамматик асосга эга.
- Д) Шамол тинди ва ёмғир тўхтади — боғланган қўшма гап, чунки унинг тенг ҳуқуқли қисмларини ва боғловчиси бириктирган.
- Б) Зидлаш маъноси ифодаланган, чунки аммо боғловчиси кутиш ҳаракати билан кутилган кишининг келмаганини қарама-қарши қўйган.
- А) Агар вақтим бўлса, сизга ёрдам бераман — эргашган қўшма гап, чунки биринчи қисм иккинчи қисмдаги ҳаракатнинг шартини билдирган.
- C) Биринчи қисм суҳбат бошланишининг шартини билдиради, чунки суҳбатнинг бошланиши суҳбатдошнинг келишига боғланган.
- Б) Чунки — тўғри жавоб, чунки шу боғловчи орқали бириккан иккинчи қисм сояга ўтиш сабабини тушунтирган.
- C) Қуёш ботди, кўчалар қоронғилашди — боғловчисиз қўшма гап, чунки унинг қисмлари боғловчи қўлланмасдан мазмун ва оҳанг орқали бириккан.
- Д) “Мен эртага келаман”, — деди Азиз гапида Азизнинг сўзлари ўзгартирилмай келтирилгани учун кўчирма гап қўлланган.
- А) Учта грамматик асос бор: қуёш чиқди, ҳаво исиди ва болалар чиқишди бирикмаларининг ҳар бири эга ҳамда кесимдан тузилган.
Натижангизни баҳоланг
0–9 та тўғри жавоб: таянч билимларни мустаҳкамлаш фойдали бўлади. Сўз туркумлари ва гап бўлакларининг сўроқларини такрорланг, сўнг хато жавоб берган саволларингизни қайта ечинг.
10–15 та тўғри жавоб: асосий тушунчаларни биласиз, лекин айрим белгиларни чалкаштираётган бўлишингиз мумкин. Айниқса, содда гап билан қўшма гапни ажратиш учун аввал эга ва кесимларни топиб кўринг.
16–20 та тўғри жавоб: мавзуларни яхши ўзлаштиргансиз. Билимингизни мустаҳкамлаш учун боғланган, эргашган ва боғловчисиз қўшма гапларга ўзингиз биттадан мисол тузинг.
Кўп бериладиган саволлар
Бу тест 9-синф она тили дарслигидаги барча мавзуларни қамраб оладими?
Йўқ, бу тўплам барча мавзуларни қамраб олмайди. Она тили 9-синф тест саволларида аввалги билимларни эсга туширадиган топшириқлар ҳам, қўшма гапларни фарқлашга доир саволлар ҳам берилган. Тўлиқ такрорлаш учун ўз дарслигингиздаги мавзулар ва машқларга ҳам мурожаат қилинг.
Қўшма гап ҳақидаги саволларда хато қилмаслик учун нимадан бошлаш керак?
Аввал гапдаги грамматик асосларни, яъни эга ва кесимларни топишдан бошланг. Кейин қисмларни қандай восита боғлаганини текширинг: боғловчи борми, шарт шакли қўлланганми ёки қисмлар фақат оҳанг орқали бирикканми?
Тестни қайта ечишда жавобларни ёдлаб олмаслик учун нима қилиш керак?
Ҳар бир жавобни белгилашдан олдин унинг сабабини ўз сўзларингиз билан тушунтиринг. Масалан, тўлдирувчини топсангиз, унга тегишли сўроқни ҳам айтинг. Шунда жавоб ҳарфини эмас, грамматик белгини эслаб қоласиз.