Adabiyot 5-sinf testi ertak, she’r, hikoya va badiiy matnni tushunishga doir 20 ta savoldan iborat. Savollar beshinchi sinf o’quvchilari uchun sodda tushunchalardan matnni tahlil qilishga qarab tuzilgan. Har bir savolda bitta javobni tanlang, so’ng belgilaringizni oxiridagi javoblar bilan solishtiring.
Qisqa matnlar va misollar shu mashq uchun yozilgan. Javoblarni daftarga belgilang: adashgan savolingiz yoniga sababini ham yozsangiz, nimani takrorlash kerakligi aniqroq ko’rinadi.
Adabiyot 5-sinf test savollari: sodda tushunchalar
- Sehrli buyumlar, xayoliy voqealar va g’ayrioddiy qahramonlar ko’proq qaysi janrda uchraydi?
A) Kundalikda
B) Ertakda
C) E’londa
D) Yo’riqnomada - She’riy matnning tashqi tuzilishini bildiradigan belgini toping.
A) Faqat savollardan tuziladi
B) Barcha so’zlar bosh harf bilan yoziladi
C) Har bir gap yangi sahifadan boshlanadi
D) Odatda misralarga bo’linadi - Nasriy matn odatda qanday tuziladi?
A) Gaplar va xatboshilar shaklida
B) Faqat qofiyadosh misralar shaklida
C) Faqat sahnadagi suhbat shaklida
D) So’zsiz rasmlar shaklida - Asardagi ikki yoki undan ortiq qahramonning o’zaro suhbati nima deyiladi?
A) Sarlavha
B) Tabiat tasviri
C) Dialog
D) Reja - Bosh qahramonni aniqlashda qaysi belgiga tayanasiz?
A) Uning ismi qisqa bo’lishiga
B) Asosiy voqealar uning atrofida kechishiga
C) U faqat birinchi gapda kelishiga
D) Uning doimo ijobiy ish qilishiga - Belgilar orqali biror narsani yashirib, uni topishga undaydigan janrni belgilang.
A) Topishmoq
B) Hikoya
C) Ertak
D) Drama - Badiiy asarni yaratgan kishi qanday ataladi?
A) Tinglovchi
B) Qahramon
C) O’quvchi
D) Muallif
Badiiy ifodalarni qanday ajratasiz?
Bu bo’limda gapning o’ziga diqqat qiling. So’zning nimani tasvirlayotganini tushunish atamaning nomini yoddan aytishdan ko’ra ko’proq yordam beradi.
- “Ariq suvi oynadek tiniq edi” gapida qaysi badiiy usul qo’llangan?
A) Qarama-qarshi qo’yish
B) Jonlantirish
C) O’xshatish
D) Takror - “Tonggi shamol derazamga sekin shivirladi” gapida shamolga insonga xos harakat berilgan. Bu qanday usul?
A) Jonlantirish
B) O’xshatish
C) Sanash
D) Qarama-qarshi qo’yish - “Zangori osmon ostida bolalar o’ynardi” gapidagi “zangori” so’zi nimani bildiradi?
A) Bolalarning harakatini
B) Voqeaning vaqtini
C) O’ynayotganlar sonini
D) Osmonning rangini - Misralar oxirida ohangdosh keladigan so’zlar qofiya hosil qiladi. Qaysi juftlik bunga mos?
A) Daraxt — qalam
B) Gul — bulbul
C) Kitob — deraza
D) Shamol — daftar - “Men kitobni yopdim. Ammo hikoyadagi voqea xayolimdan ketmadi.” Ushbu parchada voqeani kim bayon qilyapti?
A) Voqeaga aloqasi yo’q tashqi kuzatuvchi
B) Suhbatlashayotgan ikki qahramon
C) O’zi haqida gapirayotgan hikoyachi
D) O’quvchiga savol berayotgan muallim - “Malika maktab kutubxonasida yangi kitob tanlayotgan edi.” Voqea qayerda kechyapti?
A) Mahalla maydonida
B) Maktab hovlisida
C) Uy mehmonxonasida
D) Maktab kutubxonasida - “Aziz urug’ ekdi. Oradan vaqt o’tib, nihol ko’rindi. U niholni parvarish qildi.” Voqealar tartibiga mos rejani toping.
A) Niholni ko’rish — urug’ ekish — parvarish qilish
B) Urug’ ekish — niholni ko’rish — parvarish qilish
C) Parvarish qilish — niholni ko’rish — urug’ ekish
D) Urug’ ekish — parvarish qilish — urug’ni tanlash
Matnni tushunish va xulosa chiqarish
Endi javobni alohida so’zdan emas, parchaning umumiy mazmunidan izlang. Tanlagan fikringizni matndagi biror harakat yoki jumla bilan asoslay olishingiz kerak.
- “Jasur masalani yecha olmadi. Nodira unga javobni aytmadi, balki yechish yo’lini tushuntirdi. Jasur keyingi masalani o’zi bajardi.” Parchaning asosiy fikri qaysi?
A) Yo’l-yo’riq ko’rsatish boshqaning mustaqil o’rganishiga yordam beradi
B) Tayyor javobni ko’chirish bilimni mustahkamlaydi
C) Qiyin vazifani darhol tashlab qo’yish kerak
D) Birga o’qish mustaqil fikrlashga doimo xalaqit beradi - “Malika yo’lakda tushib qolgan qalamdonni ko’rdi. U qalamdonni o’qituvchiga topshirib, egasini topishga yordam so’radi.” Uning harakati qaysi fazilatni ko’rsatadi?
A) Maqtanchoqlikni
B) Loqaydlikni
C) Halollikni
D) Shoshqaloqlikni - “Bolalar hovlidagi yosh daraxtga navbat bilan suv quydilar. Yoz davomida uning atrofini toza tutdilar.” Parchaga mos sarlavhani tanlang.
A) Yo’qolgan daftar
B) Niholga g’amxo’rlik
C) Bozordagi uchrashuv
D) Qishki musobaqa - “Aziz derazani ochmoqchi bo’ldi, Jasur esa sovuq kirishidan xavotirlanib, bunga qarshi chiqdi.” Qahramonlar o’rtasidagi kelishmovchilik nimadan boshlandi?
A) Kitobni kim o’qishidan
B) Mashg’ulot vaqtini tanlashdan
C) O’rindiqlarni almashtirishdan
D) Derazani ochish haqidagi turli istaklardan - “Nodira eski suratga uzoq tikildi. U birga o’ynagan do’stlarini eslab, yana uchrashishni istadi.” Parchada qaysi tuyg’u yetakchi?
A) G’azab
B) Qo’rquv
C) Sog’inch
D) Hayrat - Hikoya shunday boshlanadi: “Malika kutubxonadan olgan kitobini uyda topa olmadi.” Qaysi davom shu voqeani izchil rivojlantiradi?
A) U kitobni oxirgi marta qayerda o’qiganini eslab, o’sha joyni tekshirdi
B) U kitob allaqachon javonda turganini bilsa ham, uni hech qachon olmaganini aytdi
C) Hikoya hech qanday bog’lanishsiz boshqa shahardagi poyga natijasiga o’tdi
D) Kitobni qidirish tugamasdan, hech qanday izohsiz barcha voqealar bekor qilindi
To’g’ri javoblar
Barcha savollarni ishlab bo’lgach, javoblarni tekshiring. To’g’ri variantni tasodifan topgan bo’lsangiz, izohini ham o’qib, sababini o’z so’zlaringiz bilan ayting.
- B) Ertakda xayoliy voqealar, sehrli buyumlar va g’ayrioddiy qahramonlar uchrashi mumkin.
- D) She’riy matn odatda misralarga bo’linadi, shu sabab uning yozilish ko’rinishi nasriy matndan farqlanadi.
- A) Nasriy matnda fikrlar odatda gaplar va mazmunan bog’langan xatboshilar orqali bayon qilinadi.
- C) Dialog ikki yoki undan ortiq qahramonning bir-biri bilan gaplashishini bildiradi.
- B) Bosh qahramon asarning asosiy voqealarida markaziy o’rinda turadi, lekin doimo ijobiy bo’lishi shart emas.
- A) Topishmoqda narsa yoki hodisaning belgilari aytiladi, javobni esa tinglovchi yoki o’quvchi topadi.
- D) Muallif asarni yaratadi, qahramon esa shu asarda tasvirlangan voqealarda qatnashadi.
- C) Suvning tiniqligi oynaga qiyoslangani va “oynadek” so’zi ishlatilgani uchun bu o’xshatishdir.
- A) Shivirlash insonga xos harakat bo’lib, uni shamolga ko’chirish jonlantirishni yuzaga keltiradi.
- D) “Zangori” so’zi osmonning rangini tasvirlaydi, bolalarning harakati yoki voqea vaqtini emas.
- B) “Gul” va “bulbul” so’zlarining oxiridagi tovushlar ohangdosh bo’lgani uchun ular qofiyadosh bo’la oladi.
- C) “Men” va “xayolimdan” so’zlari hikoyachi o’z harakati hamda kechinmasini bayon qilayotganini ko’rsatadi.
- D) Parchadagi “maktab kutubxonasida” birikmasi voqea kechayotgan joyni bevosita bildiradi.
- B) Matnda avval urug’ ekiladi, keyin nihol ko’rinadi, undan so’ng nihol parvarish qilinadi.
- A) Nodiraning tushuntirishi Jasurga keyingi masalani mustaqil bajarishga yordam bergani matnning asosiy fikrini ochadi.
- C) Malika topilgan buyumni o’zida qoldirmay, egasiga qaytarishga intilgani uning halolligini ko’rsatadi.
- B) Matndagi suv quyish va atrofni tozalash harakatlarini “Niholga g’amxo’rlik” sarlavhasi birlashtiradi.
- D) Aziz derazani ochishni istaydi, Jasur esa bunga qarshi bo’lgani uchun kelishmovchilik yuzaga keladi.
- C) Do’stlarini eslash va ular bilan yana uchrashishni istash Nodiraning sog’inchini ifodalaydi.
- A) Oxirgi o’qilgan joyni tekshirish yo’qolgan kitobni qidirish voqeasini mantiqan davom ettiradi.
Natijangizni baholang
Har bir to’g’ri javob uchun bir ball bering. Quyidagi mezonlar maktab bahosi emas, mustaqil mashq natijasini tushunishga yordam beradigan yo’riqdir.
- 0–9 ta to’g’ri javob: asosiy tushunchalarni takrorlash foydali bo’ladi. Ertak, she’r, nasr va dialogga bittadan misol topib, ularning farqini ayting.
- 10–15 ta to’g’ri javob: ko’p tushunchalarni ajrata olyapsiz. Xato javoblarda qaysi so’z yoki voqeani e’tibordan chetda qoldirganingizni tekshiring.
- 16–20 ta to’g’ri javob: matnni tushunish va javobni asoslash ko’nikmangiz yaxshi. Endi tanlagan javobingiz nega to’g’ri, qolganlari nega mos emasligini tushuntirib ko’ring.
Keyingi mashqda xato qilgan bitta tushunchangizga o’zingiz misol tuzing: shu kichik qadam uni shunchaki yodlashdan ko’ra aniqroq tushunishga yordam beradi.
Ko’p beriladigan savollar
Bu test muayyan 5-sinf adabiyot darsligiga mosmi?
Test muayyan darslik nashri yoki uning boblariga bog’lanmagan. Unda adabiyotga oid asosiy tushunchalar va qisqa matnni tushunish mashqlari berilgan; darsga tayyorlanayotganda o’qituvchingiz belgilagan mavzularni ham takrorlang.
Adabiyot 5-sinf testini javoblarga qaramay ishlash kerakmi?
Ha, avval barcha savollarga mustaqil javob berish o’zingizni aniqroq tekshirishga yordam beradi. Ikkilanayotgan savolingizni belgilab qo’ying va javoblar bo’limiga yetgach, uning izohini alohida o’qing.
Matnli savolda ikkita javob mosdek tuyulsa, nima qilish kerak?
Parchada bevosita aytilgan yoki voqealardan aniq kelib chiqadigan javobni tanlang. Masalan, qahramonning fazilatini aniqlashda uning ismiga emas, qilgan ishiga tayaning.