Maktab zakovat savollari o’quvchilarning darsda o’rganganlarini eslash va mantiqan fikrlashiga yordam beradigan 30 ta topshiriqdan iborat. Sinfda yoki oilada jamoalarga bo’linib o’ynang, har bir to’g’ri javobga kelishilgan ballni bering. Javoblarni esa hamma o’z fikrini aytgandan keyin oching.
1-tur: oson savollar
- Hafta kunlarini tartib bilan aytsangiz, dushanbadan keyin qaysi kun keladi?
Javobni ko’rish
Seshanba.
- Ertalab Quyosh chiqadigan ufq tomoni qanday nomlanadi?
Javobni ko’rish
Sharq.
- O’simlik tuproqdagi suvni asosan qaysi qismi orqali shimib oladi?
Javobni ko’rish
Ildizi orqali.
- Muz eriganda suv qattiq holatdan qanday holatga o’tadi?
Javobni ko’rish
Suyuq holatga.
- Qo’ng’iroq ovozini eshitishda insonning qaysi sezgi a’zosi xizmat qiladi?
Javobni ko’rish
Quloq.
- Oddiy xabar bildirgan darak gapning oxiriga odatda qaysi tinish belgisi qo’yiladi?
Javobni ko’rish
Nuqta.
- Maktabda kitoblarni o’qish uchun olib, keyin qaytarib topshiradigan joy qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Kutubxona.
- Uchburchak shaklini qog’ozga chizsangiz, uning nechta tomoni bo’ladi?
Javobni ko’rish
Uchta.
- Qutida to’qqizta qalam bor edi, beshtasi olindi. Qutida nechta qalam qoldi?
Javobni ko’rish
To’rtta.
- Yil fasllari ketma-ketligida qish tugagach, qaysi fasl boshlanadi?
Javobni ko’rish
Bahor.
2-tur: o’rtacha savollar
- Ko’chaning enini tasvirlashda ishlatiladigan “keng” so’zining qarama-qarshi ma’noli jufti qaysi?
Javobni ko’rish
Tor.
- “Olma pishdi” gapidagi meva nomi qaysi so’z turkumiga kiradi?
Javobni ko’rish
Ot.
- Gapda kim yoki nima haqida so’z borayotganini bildiradigan bosh bo’lak qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Ega.
- Aylananing ikki nuqtasini tutashtirib, uning markazidan o’tadigan kesma qanday nomlanadi?
Javobni ko’rish
Diametr.
- Kvadratning har bir tomoni to’rt santimetr bo’lsa, barcha tomonlari uzunligining yig’indisi qancha?
Javobni ko’rish
O’n olti santimetr.
- Suv bug’i sovib, mayda tomchilarga aylanganda suv qanday holatga o’tadi?
Javobni ko’rish
Suyuq holatga.
- Yer atrofida aylanadigan va uning tabiiy yo’ldoshi bo’lgan osmon jismi qaysi?
Javobni ko’rish
Oy.
- Yashil o’simliklar yorug’likda oziq hosil qilayotganda havoga qaysi gazni ajratadi?
Javobni ko’rish
Kislorod.
- Bir xil ikkita nonning biridan yarim, boshqasidan chorak olindi. Qaysi bo’lak kattaroq?
Javobni ko’rish
Yarim bo’lak.
- Mashg’ulot soat 14:00 da boshlanib, roppa-rosa bir soat davom etdi. U qachon tugadi?
Javobni ko’rish
Soat 15:00 da.
3-tur: qiyin savollar
- Bir sonni uchga ko’paytirib, natijaga olti qo’shsak, yigirma bir chiqadi. O’sha son nechaga teng?
Javobni ko’rish
Beshga.
- Faqat birga va o’ziga bo’linadigan tub sonni toping: 9, 11, 15 yoki 21?
Javobni ko’rish
11.
- Bo’yi olti santimetr, eni to’rt santimetr bo’lgan to’g’ri to’rtburchakning yuzi qancha?
Javobni ko’rish
Yigirma to’rt kvadrat santimetr.
- Sayrchi bir xil tezlikda uch soatda o’n ikki kilometr yurdi. Uning tezligi qancha?
Javobni ko’rish
Soatiga to’rt kilometr.
- “Hovlida bolalar o’ynayapti” gapida aynan qaysi so’z ega vazifasida kelgan?
Javobni ko’rish
Bolalar.
- “Kitob” so’ziga “-lar” qo’shimchasini qo’shganda, bu qo’shimcha qanday grammatik ma’no bildiradi?
Javobni ko’rish
Ko’plik.
- Qo’ldan qo’yib yuborilgan koptokning yerga tushishiga qanday kuch sabab bo’ladi?
Javobni ko’rish
Yerning tortishish kuchi.
- Chizmada batareyaga ulangan chiroq yonib turibdi. Kalit ochilib, elektr zanjiri uzilsa, chiroq nima qiladi?
Javobni ko’rish
O’chadi.
- Yer Quyosh bilan Oy orasiga kirib, uning soyasi Oyga tushganda qanday hodisa yuz beradi?
Javobni ko’rish
Oy tutilishi.
- To’rtga ham, oltiga ham qoldiqsiz bo’linadigan eng kichik musbat butun son nechaga teng?
Javobni ko’rish
O’n ikkiga.
Maktab zakovat savollari bilan qanday mashq qilinadi?
Javobni topishning o’zi yetmaydi. Har turdan keyin jamoalar tanlagan bittadan savolning yechimini tushuntirsin: masalan, kvadrat perimetrini qanday hisoblaganini aytsin. Shunda taxmin bilan topilgan javob ham tushunarli bilimga aylanadi.
Qiyin savolda avval berilgan ma’lumotlarni ajrating. Hisobli topshiriqni qog’ozga yozish, gap bo’laklariga oid savolni esa ovoz chiqarib o’qish qulay. Hali darsda o’tilmagan mavzuni bahoga qo’shmay, birgalikdagi muhokama uchun qoldiring.
Viktorinani qanday o’tkazish mumkin
- Jamoalarni teng tuzing. Turli sinf o’quvchilari qatnashsa, katta va kichiklarni aralashtiring. Har savolda javob yozadigan ishtirokchini almashtirib turing.
- Vaqtni oldindan kelishing. Masalan, oson savolga yarim daqiqa, hisoblash talab qiladiganiga bir daqiqa ajrating. Savolni oxirigacha o’qigach, vaqtni boshlang.
- Ballarni sodda belgilang. Birinchi turga bir, ikkinchisiga ikki, uchinchisiga uch balldan berishingiz mumkin. Bu tartibni o’yindan oldin hammaga ayting.
- Javoblarni bir vaqtda yig’ing. Jamoalar javobini qog’ozga yozsin. Barcha yozib bo’lgachgina yashirin javobni oching; bu boshqalarga eshitib qolishning oldini oladi.
- Kichik sovg’a tanlang. Xatcho’p, qalam yoki qo’lda tayyorlangan tabrik yetarli. Hamkorlik qilgan va yechimini tushuntirgan bolalarni ham e’tiborsiz qoldirmang.
O’yin tugagach, har bir ishtirokchi qiynalgan bitta savolini tanlasin va uning yechimini o’z so’zlari bilan tushuntirib bersin.
Ko’p beriladigan savollar
Bu savollarni boshlang’ich sinfda ham ishlatsa bo’ladimi?
Ha, avval oson turdan boshlash mumkin. Keyingi turlardan faqat bolalar darsda tanishgan mavzularni tanlang, qolganlarini keyinga saqlang.
Javob boshqacha so’z bilan aytilsa, ball beriladimi?
Ha, ma’nosi to’g’ri va aniq bo’lsa, ball bering. Masalan, “uchta” o’rniga “uch” deyish javob mazmunini o’zgartirmaydi; hisobli savollarda esa o’lchov birligini ham tekshiring.
Jamoalarning ballari teng chiqsa, nima qilish kerak?
Teng natijani umumiy g’alaba deb qabul qilish mumkin. Agar bitta g’olib kerak bo’lsa, o’yindan oldin kelishib, hisobli savolning yechimini tushuntirishni qo’shimcha mezon qiling.