Kasrlar testi oddiy kasrlarni o’qish, taqqoslash va ular bilan hisoblashga doir 20 ta savoldan iborat. U 10–16 yoshli maktab o’quvchilari hamda bilimini sinab ko’rmoqchi bo’lgan kattalar uchun mo’ljallangan. Har savolda bitta javobni tanlang, harfini daftarga yozing va testni tugatgach, javoblar bo’limi orqali o’zingizni tekshiring.
Kasrlar bo’yicha test savollari
Savollar osondan murakkabga qarab joylashtirilgan. Yozuvdagi qiya chiziq kasr chizig’ini bildiradi: masalan, 2/5 yozuvi beshdan ikki deb o’qiladi. Hisoblash uchun qog’oz va qalamdan foydalaning.
- 3/7 kasrining surati nechaga teng?
A) 3
B) 7
C) 4
D) 10 - 5/9 kasrida maxrajni toping.
A) 5
B) 9
C) 4
D) 14 - Butunning yarmi qaysi kasr bilan ifodalanadi?
A) 1/3
B) 1/4
C) 1/2
D) 2/3 - 3/8 + 2/8 yig’indisi nechaga teng?
A) 5/16
B) 1/8
C) 6/8
D) 5/8 - 7/10 dan 3/10 ni ayirsangiz, qanday kasr hosil bo’ladi?
A) 3/10
B) 4/10
C) 4/20
D) 10/10 - 2/3 ga teng bo’lgan kasrni belgilang.
A) 2/6
B) 3/4
C) 4/3
D) 4/6 - 6/8 kasrini to’liq qisqartirganda qaysi javob chiqadi?
A) 3/4
B) 2/3
C) 3/8
D) 6/4 - Berilgan kasrlardan qaysi biri 1/2 dan katta?
A) 1/4
B) 2/5
C) 3/4
D) 3/8 - Noto’g’ri kasrni toping.
A) 3/7
B) 4/7
C) 1/4
D) 7/4 - 1 2/3 aralash sonini noto’g’ri kasrga aylantiring.
A) 5/3
B) 3/5
C) 2/3
D) 4/3 - 11/4 kasrining aralash son ko’rinishi qanday?
A) 2 1/4
B) 2 3/4
C) 3 1/4
D) 1 3/4 - 1/2 + 1/3 ifodaning qiymatini hisoblang.
A) 2/5
B) 1/6
C) 5/6
D) 2/3 - 5/6 − 1/4 ayirmasi nechaga teng?
A) 7/12
B) 4/2
C) 1/2
D) 2/3 - 2/3 × 3/5 ko’paytmasining qisqartirilgan javobini toping.
A) 5/8
B) 5/3
C) 2/5
D) 6/5 - 3/4 ÷ 2/5 amalining natijasi qanday?
A) 3/10
B) 8/15
C) 5/6
D) 15/8 - 20 ta qalamning 3/5 qismi nechta qalam bo’ladi?
A) 8 ta
B) 12 ta
C) 15 ta
D) 10 ta - 2 1/4 + 1 2/3 yig’indisini toping.
A) 3 3/7
B) 3 1/12
C) 3 11/12
D) 4 1/12 - (3/4 − 1/2) × 2/3 ifodaning qiymati nechaga teng?
A) 1/4
B) 1/6
C) 1/3
D) 5/6 - x + 2/5 = 7/10 tenglamada x ning qiymatini toping.
A) 3/10
B) 1/5
C) 9/10
D) 1/2 - Tortning ertalab 3/8 qismi, tushdan keyin esa butun tortning 1/4 qismi yeyildi. Tortning qancha qismi qoldi?
A) 5/8
B) 1/8
C) 1/2
D) 3/8
To’g’ri javoblar
Ro’yxatdagi tartib savollar tartibiga mos keladi. Faqat harflarni solishtirish bilan cheklanmang: xato qilgan joyingizdagi izohni o’qib, hisobni qayta bajaring.
- A) 3. Surat kasr chizig’ining ustidagi son bo’lib, 3/7 yozuvida u 3 ga teng.
- B) 9. Maxraj kasr chizig’ining ostida turadi va butun nechta teng qismga bo’linganini bildiradi.
- C) 1/2. Butun ikkita teng qismga bo’linganda ulardan bittasi uning yarmi bo’ladi.
- D) 5/8. Maxrajlar teng bo’lgani uchun suratlar qo’shiladi, maxraj esa o’zgarmaydi: 3 + 2 = 5.
- B) 4/10. Teng maxrajli kasrlarni ayirishda suratlar ayiriladi: (7 − 3)/10 = 4/10.
- D) 4/6. 2/3 ning surati va maxrajini bir xil songa, ya’ni 2 ga ko’paytirish kasr qiymatini o’zgartirmaydi.
- A) 3/4. 6 va 8 ni ularning umumiy bo’luvchisi 2 ga bo’lsak, qisqarmaydigan 3/4 kasri hosil bo’ladi.
- C) 3/4. Yarimni 2/4 deb yozsak, 3/4 ning undan kattaligi ko’rinadi, qolgan variantlar esa yarimdan kichik.
- D) 7/4. Surati maxrajiga teng yoki undan katta kasr noto’g’ri kasr deyiladi, bu yerda 7 soni 4 dan katta.
- A) 5/3. Butun qism maxrajga ko’paytirilib, surat qo’shiladi: (1 × 3 + 2)/3 = 5/3.
- B) 2 3/4. 11 ni 4 ga bo’lganda bo’linma 2, qoldiq 3 bo’ladi, shu sababli javob 2 3/4 chiqadi.
- C) 5/6. Kasrlarni umumiy maxrajga keltirib qo’shamiz: 1/2 + 1/3 = 3/6 + 2/6 = 5/6.
- A) 7/12. Maxrajlarni tenglashtirsak, 5/6 − 1/4 = 10/12 − 3/12 = 7/12 bo’ladi.
- C) 2/5. Suratlar va maxrajlar o’zaro ko’paytiriladi, so’ng natija qisqartiriladi: 6/15 = 2/5.
- D) 15/8. Kasrga bo’lishda uning teskarisiga ko’paytiramiz: 3/4 × 5/2 = 15/8.
- B) 12 ta. Avval 20 ni 5 ga bo’lib bir qismini topamiz, keyin 3 ga ko’paytiramiz: 20 ÷ 5 × 3 = 12.
- C) 3 11/12. Butun qismlar yig’indisi 3, kasr qismlar yig’indisi esa 1/4 + 2/3 = 3/12 + 8/12 = 11/12 bo’ladi.
- B) 1/6. Avval qavs ichidagi ayirma topiladi, keyin ko’paytiriladi: 1/4 × 2/3 = 2/12 = 1/6.
- A) 3/10. Noma’lum qo’shiluvchini topish uchun yig’indidan ma’lum qo’shiluvchi ayiriladi: 7/10 − 4/10 = 3/10.
- D) 3/8. Yeyilgan qism 3/8 + 2/8 = 5/8 bo’lgani uchun qolgan qism 8/8 − 5/8 = 3/8 ga teng.
Testdan darsda va uyda qanday foydalanish mumkin?
Darsda o’quvchilar avval mustaqil javob bersin. Tekshiruv paytida faqat to’g’ri variantni aytish o’rniga, yechimdagi bitta qadamni tushuntirishni so’rang: masalan, nega maxraj o’zgarmadi yoki kasr nima uchun qisqartirildi?
Oilada yoki o’yinda navbat bilan savol tanlab, yechimni qog’ozda ko’rsatish mumkin. Tezlikni asosiy mezon qilmang. To’g’ri tushuntirilgan javobni qadrlang, adashgan ishtirokchiga esa qayta hisoblash imkonini bering.
Kasrlar testini takroran yechsangiz, oldingi javob harflarini yopib qo’ying. Variantni eslab qolganingiz uchun emas, hisobingiz shu natijaga olib kelgani uchun tanlang.
Natijangizni baholang
Har bir to’g’ri javob uchun bir ball yozing. Quyidagi chegaralar shu testdagi natijani tushunishga yordam beradi; ular maktabdagi rasmiy bahoni almashtirmaydi.
- 0–7 ta to’g’ri javob — asoslarni qayta mashq qiling. Surat va maxrajni ajratishdan boshlang, keyin teng maxrajli kasrlarni qo’shish hamda ayirishni bajaring.
- 8–14 ta to’g’ri javob — bilimingizni mustahkamlang. Xatolarni mavzusiga qarab ajrating: kasrlarni taqqoslash, umumiy maxrajga keltirish yoki aralash sonlar bilan hisoblash.
- 15–20 ta to’g’ri javob — yaxshi natija. Endi yechimlarni javob variantlariga qaramasdan yozing va har bir amal sababini tushuntirib ko’ring.
Xato javob yoniga faqat to’g’ri harfni yozib qo’ymang. Masalan, maxrajlarni ham qo’shib yubordim yoki bo’lishda ikkinchi kasrni teskari aylantirmadim deb qayd eting: keyingi mashqda aynan nimaga e’tibor berishingiz aniq bo’ladi.
Ko’p beriladigan savollar
Testni kalkulyatorsiz yechish kerakmi?
O’zingizni tekshirish uchun avval kalkulyatorsiz yechganingiz ma’qul. Savollardagi hisoblarni qog’ozda bajarish mumkin, yozilgan oraliq qadamlar esa xato qayerda yuz berganini ko’rsatadi.
Hali kasrlarni ko’paytirish va bo’lishni o’rganmagan bo’lsam, nima qilaman?
O’rganmagan mavzularingizga doir savollarni vaqtincha qoldirib, bilganlaringizni yeching. Bunday holatda umumiy baholash chegaralarini qo’llamang, balki bajargan savollaringiz orasidagi to’g’ri javoblarni sanang.
Nega ayrim javoblar qisqartirilmagan holda berilgan?
Ayrim savollarda asosiy e’tibor teng maxrajli kasrlar ustidagi amalga qaratilgan, shuning uchun natija o’sha maxraj bilan yozilgan. Masalan, 4/10 va 2/5 bir xil qiymatni bildiradi; savolda to’liq qisqartirish so’ralsa, 2/5 ko’rinishini tanlash kerak.