25 ta mantiqiy savol javoblari bilan: 1-sinf uchun mantiqiy savollar

muallif:

1-sinf uchun mantiqiy savollar bolaga sanash, shartni diqqat bilan tinglash va javobini tushuntirishni mashq qildiradi. Quyidagi 25 ta topshiriqni bola mustaqil yoki kattalar bilan yechishi mumkin; javoblar esa savollardan keyin alohida berilgan.

Oson mantiqiy savollar

  1. Azizning savatida 3 ta olma bor edi. U savatga yana 2 ta olma soldi. Endi savatda nechta olma bor?
  2. Malikaning 6 ta qalami bor edi. U 2 tasini ukasiga berdi. Malikada nechta qalam qoldi?
  3. Maktab oshxonasidagi navbatda Jasurning oldida 2 bola turibdi. Jasur navbatda nechanchi bo’lib turibdi?
  4. Bir likopchada 5 ta, ikkinchisida 3 ta o’rik bor. Birinchi likopchadagi o’riklar ikkinchisidagidan nechta ko’p?
  5. Nodira doira, kvadrat, doira, kvadrat tartibida shakllar chizmoqda. Shu tartib davom etsa, keyingi shakl nima bo’ladi?
  6. Hovlidagi ikkita savatning har birida 2 tadan koptok bor. Ikkala savatda jami nechta koptok bor?
  7. Dasturxonda 5 ta piyola turibdi. Ulardan 3 tasiga choy quyilgan, qolganlari bo’sh. Nechta bo’sh piyola bor?
  8. Sonlar 2, 4, 6 tartibida yozilgan. Har safar oldingi songa 2 qo’shilsa, keyingi son nechchi bo’ladi?
  9. Tokchada qizil, ko’k va yashil qutilar yonma-yon turibdi. Ko’k quti o’rtada, yashil quti uning o’ng tomonida. Eng chapda qaysi rangdagi quti turibdi?

O’rtacha qiyinlikdagi savollar

  1. Qutida 4 ta tugma bor. Tugmalar soni 9 ta bo’lishi uchun qutiga yana nechta tugma qo’shish kerak?
  2. Aziz Malikadan katta, Malika esa Jasurdan katta. Shu uch bolaning eng kichigi kim?
  3. Savatda faqat olma va nok bor. Mevalar jami 8 ta, shundan 3 tasi olma. Savatda nechta nok bor?
  4. Nodira navbatning oldidan sanaganda to’rtinchi, orqasidan sanaganda uchinchi turibdi. Navbatda jami nechta bola bor?
  5. Uchta ochiq qutida qalamlar turibdi: birinchisida 2 ta, ikkinchisida 4 ta, uchinchisida 6 ta. Qutilarda jami nechta qalam bor?
  6. Malika daftariga ikki qator doira chizdi. Har bir qatorda 3 tadan doira bor. U jami nechta doira chizgan?
  7. Jasurda 9 ta sanoq cho’pi bor. U uchta do’stining har biriga bittadan cho’p berdi. Jasurning o’zida nechta cho’p qoldi?
  8. 1, 2 va 3 yozilgan uchta kartochka yonma-yon terildi. Birinchi o’rinda 3, oxirgi o’rinda 1 turibdi. O’rtadagi kartochkada qaysi son yozilgan?

Qiyin mantiqiy savollar

  1. Ikki savatda jami 10 ta olma bor. Birinchi savatda ikkinchisidan 2 ta ko’p olma bor. Birinchi savatda nechta olma bor?
  2. Qizil, ko’k va sariq qutilardan faqat bittasida koptok bor. Qizil quti ham, sariq quti ham bo’sh. Koptok qaysi qutida?
  3. Aziz, Malika va Jasur bittadan buyum oldi: kitob, koptok yoki qalam. Ularning buyumlari har xil. Aziz koptok ham, qalam ham olmadi. Malika qalam olmadi. Jasur nima oldi?
  4. 1, 2, 3, 4, 5 yozilgan kartochkalardan ikkitasini tanlang. Ulardagi sonlar yig’indisi 7 bo’lsin va biri ikkinchisidan 1 ta katta bo’lsin. Qaysi ikki sonni tanlaysiz?
  5. Uchta xaltachada mos ravishda 1 ta, 2 ta va 3 ta yong’oq bor. Aziz ikkita xaltachani oldi va unda jami 4 ta yong’oq bo’ldi. Qolgan xaltachada nechta yong’oq bor?
  6. Bolalar bir qator bo’lib turishibdi. Aziz oldindan sanaganda uchinchi, Nodira esa beshinchi o’rinda. Ularning orasida nechta bola turibdi?
  7. Savatda 10 ta olma bor edi. Undan 2 ta olma olindi, keyin savatga 3 ta olma solindi. Endi savatda nechta olma bor?
  8. Qutida bir nechta qalam bor edi. Malika unga 3 ta qalam qo’shdi, keyin qutidan 2 ta qalam oldi. Qutida 8 ta qalam qoldi. Dastlab nechta qalam bo’lgan?

Javoblar va yechimlar

  1. 5 ta olma. Savatdagi 3 ta olmaga yana 2 tasini qo’shamiz: 3 + 2 = 5.
  2. 4 ta qalam. Malika bergan qalamlarni uning dastlabki qalamlaridan ayiramiz: 6 – 2 = 4.
  3. Uchinchi. Jasurning oldidagi ikki bola birinchi va ikkinchi o’rinlarda turadi. Ulardan keyingi o’rin uchinchi bo’ladi.
  4. 2 ta ko’p. Farqni topish uchun ko’p sondan kam sonni ayiramiz: 5 – 3 = 2.
  5. Doira. Shakllar doira va kvadrat bo’lib navbatlashmoqda. Kvadratdan keyin yana doira keladi.
  6. 4 ta koptok. Birinchi savatdagi 2 ta koptokka ikkinchi savatdagi 2 tasini qo’shamiz: 2 + 2 = 4.
  7. 2 ta bo’sh piyola. Barcha piyolalar sonidan choy quyilganlarini ayiramiz: 5 – 3 = 2.
  8. 8. Shartga ko’ra, har gal 2 qo’shiladi. Demak, 6 dan keyingi son 6 + 2 = 8 bo’ladi.
  9. Qizil quti. O’rtadagi joyni ko’k, o’ngdagi joyni yashil quti egallagan. Qizil qutiga faqat chapdagi joy qoladi.
  10. 5 ta tugma. Kerakli 9 ta tugmadan qutida bor 4 tasini ayiramiz: 9 – 4 = 5.
  11. Jasur. Malika Azizdan kichik, Jasur esa Malikadan ham kichik. Shuning uchun eng kichigi Jasur bo’ladi.
  12. 5 ta nok. Savatda faqat ikki xil meva bor. Jami 8 ta mevadan 3 ta olmani ayirsak, 5 ta nok qoladi.
  13. 6 ta bola. Nodiraning oldida 3 bola, orqasida 2 bola bor. Nodiraning o’zini ham qo’shamiz: 3 + 1 + 2 = 6.
  14. 12 ta qalam. Dastlab ikkita qutidagi qalamlarni qo’shamiz: 2 + 4 = 6. Uchinchi qutidagi 6 tani qo’shsak, 12 chiqadi.
  15. 6 ta doira. Har bir qatorda 3 tadan doira bor. Ikki qator uchun 3 + 3 = 6 bo’ladi.
  16. 6 ta cho’p. Uchta do’stning har biriga bittadan berilsa, jami 3 ta cho’p ketadi. Jasurda 9 – 3 = 6 ta qoladi.
  17. 2. Uchta kartochkadan 3 va 1 chetlarga qo’yilgan. Ishlatilmagan yagona kartochka — 2 — o’rtada turadi.
  18. 6 ta olma. Avval har bir savatga 5 tadan olma ajratib ko’ring. Ikkinchisidan birinchisiga bitta olma o’tkazilsa, savatlarda 6 ta va 4 ta bo’ladi, farqi esa 2 taga tenglashadi.
  19. Ko’k qutida. Koptok uchta qutidan bittasida bo’lishi kerak. Ikkita quti bo’shligi ma’lum, demak, faqat ko’k quti qoladi.
  20. Qalam. Aziz kitob olgan, chunki boshqa ikkala buyumni olmagan. Malikaga koptok tegadi, Jasurga esa qalam qoladi.
  21. 3 va 4. Bu sonlarning yig’indisi 7, farqi esa 1. Yig’indisi 7 bo’lgan 2 va 5 juftligi ikkinchi shartga mos kelmaydi.
  22. 2 ta yong’oq. Ikkita xaltachadan 4 ta yong’oq olish uchun 1 ta va 3 ta yong’oqli xaltachalarni tanlash kerak. Shunda 2 ta yong’oqli xaltacha qoladi.
  23. 1 ta bola. Uchinchi va beshinchi o’rinlar orasida faqat to’rtinchi o’rin bor. O’sha joyda bitta bola turadi.
  24. 11 ta olma. Avval 10 – 2 = 8 bo’ladi. Keyin qo’shilgan 3 ta olmani sanaymiz: 8 + 3 = 11.
  25. 7 ta qalam. Voqeani oxiridan tekshiramiz: olingan 2 ta qalamni qaytarsak, 10 ta bo’ladi. Keyin qo’shilgan 3 tasini ayiramiz: 10 – 3 = 7.

Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin

1-sinf mantiqiy savollarini yechishda faqat natijani emas, bolaning qanday o’ylaganini ham tinglang. To’g’ri javobni tasodifan aytish bilan uni tushuntirib berish bir xil emas.

  • Darsda shartni bo’laklab o’qing. Bola avval nima berilganini, keyin nima so’ralganini o’z so’zlari bilan aytsin. O’qishdagi qiyinchilikni mantiqiy qiyinchilik bilan aralashtirmang.
  • Buyumlar bilan ko’rsating. Qalam, sanoq cho’pi yoki qog’oz doiralar yordam beradi. Masalan, savatlardagi olmalar o’rniga doiralarni ikki guruhga ajrating.
  • O’yinda tushuntirishga ham navbat bering. Bir bola javob aytsin, boshqasi uni buyumlar bilan tekshirsin. Keyingi savolda vazifalarni almashtiring, shunda har kim ikkala usulni ham sinaydi.
  • Oilada qisqa mashq qiling. Dasturxonga piyola terayotganda yoki qalamlarni yig’ayotganda shu vaziyatga mos savol bering. Bola charchasa, qolgan topshiriqlarni boshqa vaqtga qoldiring.
  • Xatoda shartga qayting. Darrov javobni aytish o’rniga, qaysi buyum qo’shilgani yoki olinganini qayta ko’rsating. So’ng boladan javobini shart bilan tekshirishni so’rang.

Ko’p beriladigan savollar

Birinchi sinf o’quvchisiga savollarni o’qib berish mumkinmi?

Ha, savollarni ovoz chiqarib o’qib berishingiz mumkin. Sonlar va shartlarni o’zgartirmang, lekin bola tushunmagan so’zni sodda qilib izohlang.

Qiyin savollarda bola qiynalsa, qanday yordam berish kerak?

Shartni rasm yoki buyumlar yordamida ko’rsating. Masalan, navbat haqidagi topshiriqda qog’oz shakllarni qator qilib tering va kerakli o’rinlarni bola bilan belgilang.

Barcha 25 ta savolni bir o’tirishda yechish kerakmi?

Yo’q, savollarni bir necha mashg’ulotga bo’lish mumkin. Osonlaridan boshlang va keyingi safar bolaning o’zi qiziqqan topshiriqqa qayting.