4-синф мантиқий саволлар тўпламидаги 25 та топшириқ болаларни шартни диққат билан ўқишга, таққослашга ва ҳисоблашга ундайди. Уларни мустақил, ота-она билан ёки синфда ечиш мумкин; жавобни очишдан олдин ўз фикрингизни тушунтириб кўринг.
Осон мантиқий саволлар
-
Малика учта қутининг ҳар бирига тўрттадан қалам солди. Иккита қалам ташқарида қолди. Ҳаммаси бўлиб нечта қалам бор?
Жавобни кўриш
14 та қалам.
-
Токчада 18 та дафтар бор эди. Азиз бештасини, Нодира тўрттасини олди. Токчада нечта дафтар қолди?
Жавобни кўриш
9 та дафтар.
-
Жасур навбатда тўртинчи турибди. Унинг орқасида беш киши бор. Навбатда жами неча киши турибди?
Жавобни кўриш
9 киши.
-
Бешта саватнинг ҳар бирида иккитадан олма бор. Дастурхонда яна учта олма турибди. Жами нечта олма бор?
Жавобни кўриш
13 та олма.
-
Сонлар ҳар сафар тўрттага ортмоқда: 4, 8, 12, 16. Кейинги сон нечага тенг?
Жавобни кўриш
20 га тенг.
-
Уч дўст учрашди. Ҳар бири қолган икки дўсти билан бир мартадан қўл бериб кўришди. Жами нечта қўл бериб кўришиш бўлди?
Жавобни кўриш
3 та.
-
Нодиранинг 15 та рангли қалами бор эди. У олтитасидан бошқа ҳамма қаламини дугонасига берди. Нодирада нечта қалам қолди?
Жавобни кўриш
6 та қалам.
-
Жасур Азиздан баланд, лекин Маликадан паст. Шу уч боланинг қайси бири энг баланд?
Жавобни кўриш
Малика.
-
Расмда квадратнинг битта бурчаги тўғри чизиқ билан ажратилган. Чизиқ шу бурчакка туташ икки томоннинг ўрталарини бирлаштиради. Ажратилган учбурчаксиз қолган шаклда нечта бурчак бор?
Жавобни кўриш
5 та бурчак.
Ўртача қийинликдаги саволлар
-
Қизил, кўк ва яшил қутига биттадан буюм: қалам, ўчирғич ва дафтар солинган. Дафтар яшил қутида. Қалам қизил қутида эмас. Ўчирғич қайси қутида?
Жавобни кўриш
Қизил қутида.
-
24 та дафтар уч синфга тенг бўлинди. Кейин ҳар бир синф ўз дафтарларидан иккитасини кутубхонага берди. Ҳар бир синфда нечтадан дафтар қолди?
Жавобни кўриш
6 тадан дафтар.
-
Болалар бир қатор туришибди. Азизнинг чап томонида тўрт, ўнг томонида етти бола бор. Қаторда жами нечта бола бор?
Жавобни кўриш
12 та бола.
-
Икки саватда жами 26 та нок бор. Биринчи саватдаги ноклар иккинчисидагидан тўртта кўп. Биринчи саватда нечта нок бор?
Жавобни кўриш
15 та нок.
-
Иккита бир хил квадрат стол ёнма-ён қўйилиб, биттадан томони тўлиқ туташтирилди. Туташган жойга стул қўйилмайди. Ташқарида қолган ҳар бир дастлабки томон ёнига биттадан стул қўйилса, нечта стул керак?
Жавобни кўриш
6 та стул.
-
Халтада учта қизил ва иккита кўк тугма бор. Қарамасдан олаётганда, бир хил рангли иккита тугма албатта чиқиши учун камида нечта тугма олиш керак?
Жавобни кўриш
3 та тугма.
-
Кетма-кетликда ҳар бир сон олдингисини иккига кўпайтириб, бир қўшиш орқали топилади: 2, 5, 11, 23. Кейинги сон нечага тенг?
Жавобни кўриш
47 га тенг.
-
Уч қутига фақат олма, фақат нок ёки олма билан нок аралаш солинган. Қутилардаги ёзувлар: “Олма”, “Нок”, “Аралаш”. Учала ёзув ҳам нотўғри. “Аралаш” ёзувли қутидан битта нок олинди. Фақат олмалар қайси ёзувли қутида?
Жавобни кўриш
“Нок” ёзувли қутида.
Қийин мантиқий саволлар
-
Масаладаги ҳовлида фақат товуқлар ва қуёнлар бор. Уларнинг боши жами еттита, оёқлари эса йигирмата. Ҳар бир товуқда икки, қуёнда тўрт оёқ бўлса, нечта қуён бор?
Жавобни кўриш
3 та қуён.
-
Уч саватда жами 30 та олма бор. Биринчи саватда иккинчисидан иккита, иккинчисида учинчисидан иккита кўп олма бор. Биринчи саватда нечта олма бор?
Жавобни кўриш
12 та олма.
-
30 та китобга 1 дан 30 гача рақам қўйилди. Рақамида 2 рақами қатнашган нечта китоб бор?
Жавобни кўриш
12 та китоб.
-
Тўққизта бир хил кўринишдаги шарчанинг биттаси енгилроқ, қолганларининг оғирлиги тенг. Паллали тарозида тошлардан фойдаланмасдан, кўпи билан икки марта тортиб енгил шарчани қандай топасиз?
Жавобни кўриш
Аввал учтадан шарчани солиштиринг. Енгил шарча бор учликни аниқлаб, ундан иккита шарчани ўзаро тортинг.
-
Катакли йўлда бошланғич нуқтадан манзилга етиш учун икки қадам ўнгга ва икки қадам юқорига юриш керак. Фақат шу йўналишларда юрилса, қадамларни неча хил тартибда босиш мумкин?
Жавобни кўриш
6 хил тартибда.
-
Халтада бешта қизил ва учта кўк тугма бор. Қарамасдан олинган тугмалар орасида ҳар икки ранг ҳам албатта бўлиши учун камида нечта тугма олиш керак?
Жавобни кўриш
6 та тугма.
-
Маҳалла мусобақасида тўртта жамоа қатнашди. Ҳар бир жамоа қолган ҳар бир жамоа билан бир мартадан ўйнади. Жами нечта ўйин ўтказилди?
Жавобни кўриш
6 та ўйин.
-
1, 2 ва 3 рақамларининг ҳар биридан айнан бир мартадан фойдаланиб, нечта 200 дан катта уч хонали сон тузиш мумкин?
Жавобни кўриш
4 та сон.
4-синф мантиқий саволлар: жавоблар ва ечимлар
Жавобингиз мос келмаса, фақат натижани алмаштирманг. Қуйидаги ечимдан қайси шартни эътибордан четда қолдирганингизни топинг.
- 14 та. Уч қутида 3 × 4 = 12 та қалам бор. Ташқаридаги иккитасини қўшсак, 14 чиқади.
- 9 та. Болалар жами 5 + 4 = 9 та дафтар олди. Қолгани: 18 − 9 = 9.
- 9 киши. Тўртинчи ўрингача Жасурнинг ўзи билан тўрт киши бор. Орқасидаги беш кишини қўшамиз: 4 + 5 = 9.
- 13 та. Саватларда 5 × 2 = 10 та олма бор. Дастурхондаги учтаси билан жами 13 та бўлади.
- 20. Берилган қоида бўйича охирги сонга тўрт қўшамиз: 16 + 4 = 20.
- 3 та. Биринчи дўст икки киши билан кўришади. Қолган икки дўст орасидаги битта кўришишни қўшамиз.
- 6 та. “Олтитасидан бошқа” дегани олтитасини ўзида қолдирганини билдиради. Бу ерда 15 дан 6 ни айириш керак эмас.
- Малика. Бўй бўйича тартиб: Азиз, Жасур, Малика. Жасурдан ҳам баланд бўлган Малика ҳаммадан баланд.
- 5 та. Квадратнинг учта эски бурчаги қолади. Янги чизиқнинг икки учида яна иккита бурчак пайдо бўлади.
- Қизил қути. Яшил қутида дафтар бўлгани учун қалам фақат кўк қутида бўла олади. Ўчирғичга қизил қути қолади.
- 6 тадан. Ҳар бир синф аввал 24 ÷ 3 = 8 та дафтар олган. Иккитасини бергач, 8 − 2 = 6 та қолади.
- 12 та. Икки томондаги болалар сони 4 + 7 = 11 та. Азизнинг ўзини ҳам қўшиш керак.
- 15 та. Ортиқча тўртта нокни ажратсак, 22 та нок икки саватга тенг бўлинади. Катта саватда 11 + 4 = 15 та нок бор.
- 6 та. Икки столнинг жами саккизта томони бор. Туташган иккита томон ёнига стул қўйилмайди: 8 − 2 = 6.
- 3 та. Дастлабки икки тугма турли рангда чиқиши мумкин. Учинчи тугма эса улардан бирининг рангини албатта такрорлайди.
- 47. Охирги сонни иккига кўпайтириб, бир қўшамиз: 23 × 2 + 1 = 47.
- “Нок” ёзувли қути. “Аралаш” ёзувли қутида фақат нок бор, чунки унинг ёзуви нотўғри. “Олма” ёзувли қути аралаш бўлиши керак, демак олмалар “Нок” ёзувли қутида.
- 3 та қуён. Етти жониворнинг барчаси товуқ бўлса, 14 та оёқ бўларди. Ортиқча олти оёқнинг ҳар иккитаси битта қуёнга тўғри келади.
- 12 та. Энг кам олмали саватга тенглаштириш учун биринчидан тўртта, иккинчидан иккита олмани ажратамиз. Қолган 24 та олма тенг бўлинади: саватларда 12, 10 ва 8 тадан олма бор.
- 12 та. Керакли рақамлар: 2, 12 ва 20 дан 29 гача бўлган ўнта сон. 22 рақамли китоб ҳам бир марта саналади.
- Икки тортиш етади. Учтадан шарчани тортганда енгил палла ёки тенглик орқали керакли учлик топилади. Ўша учликдан иккитасини тортинг: енгилроғи изланган шарча, тенг чиқса, учинчиси.
- 6 хил. Ўнгга қадамни О, юқорига қадамни Й деб белгилаймиз. Тартиблар: ООЙЙ, ОЁЙ, ОЙЁ, ЁОЙ, ЁЁ, ЙЁО.
- 6 та. Дастлаб бешта тугманинг ҳаммаси қизил чиқиши мумкин. Олтита олинганда эса фақат битта ранг билан чекланиб қолишнинг иложи йўқ.
- 6 та. Биринчи жамоа учта, иккинчиси ҳали саналмаган иккита, учинчиси эса битта ўйинда қатнашади. Жами: 3 + 2 + 1 = 6.
- 4 та. Юзлар хонасида фақат 2 ёки 3 туради. Шартга мос сонлар: 213, 231, 312 ва 321.
Мантиқий фикрлашни қандай ривожлантириш мумкин
- Шартни ўз сўзингиз билан айтинг. Бола нимани топиши кераклигини тушунтирсин. Катталар жавобни айтиш ўрнига, қайси маълумот кераклигини сўрасин.
- Чизма ёки буюмлардан фойдаланинг. Саватлар ўрнига доиралар чизинг, дафтарлар ўрнига қаламларни сананг. Шарт кўз олдингизда аниқроқ намоён бўлади.
- Барча вариантларни тартибли ёзинг. Сон тузишда ёки йўлларни санашда бир тартибни танланг. Шунда ҳеч бир вариант тушиб қолмайди ёки такрорланмайди.
- Натижани шартга қайтариб текширинг. Масалан, топилган саватлардаги олмаларни қўшинг ва уларнинг фарқини солиштиринг. Фақат йиғинди мос келиши етмайди.
- Хатони муҳокама қилинг, болани эмас. “Қаерда бошқа йўлга ўтиб кетдик?” деб сўранг. Тўғри жавобдан кўра, тушунарли изоҳга ҳам эътибор беринг.
Кўп бериладиган саволлар
Бола қийин саволни ечолмаса, жавобини дарров кўрсатиш керакми?
Аввал кичик ишора берган маъқул. Масалан, шартни расмга айлантиришни ёки барча имкониятларни ёзиб чиқишни таклиф қилинг.
Бу топшириқларни синфда гуруҳ бўлиб ечиш мумкинми?
Ҳа, гуруҳда ечиб, ҳар бир жавобнинг сабабини навбат билан тушунтириш мумкин. Фақат тез топганларни эмас, фикрини аниқ баён қилганларни ҳам рағбатлантиринг.
Жавоб тўғри бўлса, ечимни ёзиш шартми?
Машқ пайтида қисқа ечим ёзиш фойдали. Бола жавобни тахмин қилганми ёки шартдан келиб чиқиб топганми, изоҳ орқали кўринади.