Bolalar uchun iq test — 25 mantiqiy savol javobi

Bolalar uchun IQ test tarzida tuzilgan bu 25 ta mantiqiy mashqni maktab o’quvchilari ota-onalari bilan birga yechishi mumkin. Savollar sanash, shartni diqqat bilan o’qish va javobni asoslashga undaydi. Bu to’plam IQ darajasini o’lchaydigan rasmiy sinov emas: undan oilaviy mashg’ulot sifatida foydalaning.

Bolalar uchun IQ test: qanday ishlash kerak?

Qog’oz va qalam tayyorlang. Har bir savolni shoshmasdan o’qing, javobingiz yoniga qanday fikrlaganingizni ham yozing. Yechimlar oxirgi jadvalda berilgan, shuning uchun avval o’zingiz urinib ko’ring.

Oson mantiqiy savollar

Dastlabki topshiriqlarda murakkab hisob yo’q. Buyumlarni chizib yoki qalamlar yordamida sanab ko’rishingiz mumkin.

№	Savol	Mashq turi
1	Malika savatga 4 ta olma, keyin yana 3 ta olma soldi. Savatda oldin olma yo’q edi. Endi nechta olma bor?	Qo’shish
2	Likopchada 6 ta somsa bor edi. Aziz ulardan 2 tasini oldi. Likopchada nechta somsa qoldi?	Ayirish
3	Naqshda doira va kvadrat navbat bilan takrorlanadi: doira, kvadrat, doira, kvadrat. Beshinchi shakl nima bo’ladi?	Tartibni kuzatish
4	Navbatda faqat Aziz, Malika va Jasur turibdi. Aziz Malikadan oldinda, Jasur esa Malikadan orqada. Kim ikkinchi turibdi?	Joylashuv
5	Tokchada 8 ta kitob bor edi. Nodira 3 tasini oldi, keyin tokchaga 2 ta kitob qo’ydi. Tokchada nechta kitob bo’ldi?	Ketma-ket hisoblash
6	Qutida faqat 2 ta qizil va 3 ta ko’k qalam bor. Qutidagi barcha qalamlar nechta?	Jamlash
7	Har safar 2 qo’shib borilgan: 2, 4, 6. Keyingi son nechchi?	Sonlar ketma-ketligi
8	Stol ustidagi 3 ta qalamdonning har birida 2 tadan qalam bor. Jami nechta qalam bor?	Guruhlab sanash
9	Yugurishda Nodira ikkinchi o’rindagi bolani quvib o’tdi. Shu paytda boshqa hech kimning o’rni o’zgarmadi. Nodira nechanchi o’ringa chiqdi?	Diqqat

O’rtacha qiyinlikdagi savollar

Bu yerda javobga yetish uchun bir necha qadam kerak. Shartdagi har bir ma’lumotni alohida yozsangiz, ularning bog’lanishini ko’rish osonlashadi.

№	Savol	Mashq turi
10	Masala shartiga ko’ra, bir xil narxdagi 2 ta daftar jami 10 000 so’m turadi. Ruchka bitta daftardan 2 000 so’m arzon. Ruchkaning narxi qancha?	Ikki bosqichli hisob
11	Qizil, ko’k va yashil qutidan faqat bittasida koptok bor. Qizil qutida «Koptok shu qutida», ko’k qutida «Koptok bu qutida emas», yashil qutida «Koptok qizil qutida emas» deb yozilgan. Faqat bitta yozuv rost. Koptok qaysi qutida?	Rost va yolg’on
12	To’rt do’stning har biri qolgan do’stlarining har biri bilan bir martadan qo’l berib ko’rishdi. Jami nechta qo’l berish bo’ldi?	Juftlarni sanash
13	Bir to’g’ri chiziq bo’ylab 5 ta daraxt ekilgan. Har ikki qo’shni daraxt orasidagi masofa 3 metr. Birinchi daraxtdan oxirgisigacha necha metr?	Oraliqlarni sanash
14	Ketma-ketlikdagi sonlarga navbat bilan 2, 3, 4 va keyin 5 qo’shiladi: 1, 3, 6, 10, … Navbatdagi son nechchi?	Qoida bo’yicha davom ettirish
15	Ikki xaltada jami 10 ta yong’oq bor. Birinchi xaltada ikkinchisidan 4 ta ko’p. Har bir xaltada nechtadan yong’oq bor?	Tenglashtirish
16	Sinfdagi 18 bolaning har biri rasm yoki qo’shiq to’garagiga, ayrimlari esa ikkalasiga qatnaydi. Rasmga 10 bola, qo’shiqqa 11 bola qatnaydi. Ikkala to’garakka qatnaydiganlar nechta?	Umumiy a’zolar
17	Ikki xonali sonning raqamlari yig’indisi 9. O’nlik xonasidagi raqam birlik xonasidagi raqamdan 3 ta katta. Bu qaysi son?	Raqamlar munosabati

Qiyin mantiqiy savollar

Qiyin topshiriqda taxminingizni tekshirish ham yechimning bir qismi. Bitta shartga mos kelgan javob qolgan shartlarga ham mos kelishini tekshiring.

№	Savol	Mashq turi
18	Katakli qog’ozda boshlang’ich nuqtadan manzilga borish uchun aynan 2 qadam o’ngga va 2 qadam yuqoriga yurish kerak. Har qadam bitta katak uzunligida, boshqa yo’nalishga yurilmaydi. Qadamlar tartibi bilan farqlanadigan nechta yo’l bor?	Yo’llarni sanash
19	Uch xonali kodda 1, 2, 3 raqamlarining har biri bir martadan ishlatilgan. O’rtadagi raqam 2, birinchisi 1 emas, oxirgisi 3 emas. Kod qanday?	Shartlarni birlashtirish
20	To’rt bolaning yoshini kichikdan kattaga yozganda ketma-ket juft sonlar chiqadi. Yoshlar yig’indisi 44. Eng katta bola necha yoshda?	Sonlarni tenglashtirish
21	Hovlida faqat tovuqlar va quyonlar bor: jami 12 ta jonivor, ularning oyoqlari esa 36 ta. Har bir tovuqda 2 ta, har bir quyonda 4 ta oyoq bor. Quyonlar nechta?	Farq orqali hisoblash
22	Aziz, Malika va Jasur musobaqada dastlabki uch o’rinni bo’lishdi, o’rinlar teng emas. Aziz «Malika birinchi», Malika «Men birinchi emasman», Jasur «Men birinchi emasman» dedi. Faqat bitta gap rost. Kim birinchi bo’lgan?	Gaplarni taqqoslash
23	Xaltada 4 ta qizil va 4 ta ko’k shar bor. Ichiga qaramasdan, sharlarni qaytarmay olyapsiz. Bir xil rangli kamida 3 ta shar chiqishiga kafolat bo’lishi uchun kamida nechta shar olish kerak?	Eng noqulay holat
24	Tashqi ko’rinishi bir xil 9 ta toshchaning bittasi qolganlaridan og’irroq, qolganlari teng vaznli. Ikki pallali tarozi va toshchalarning o’zidan foydalanib, og’ir toshchani har qanday holatda topish uchun eng kamida necha marta tortish yetadi?	Guruhlarga ajratish
25	40 dan katta, 70 dan kichik butun sonni 3 ga bo’lganda qoldiq 2, 4 ga bo’lganda qoldiq 3, 5 ga bo’lganda qoldiq 4 chiqadi. Bu qaysi son?	Qoldiqlar

To’rtta savolni qanday tahlil qilish mumkin?

Qutilardagi yozuvlarni qanday tekshirasiz?

11-savol uchun uchta taxmin yozing: koptok qizil, ko’k yoki yashil qutida. Har bir taxmin yonida yozuvlarni «rost» va «yolg’on» deb belgilang; aynan bitta rost yozuv qolgan holatni tanlang.

To’garaklardagi bolalar nega ortiqcha sanaladi?

16-savolni ikkita kesishuvchi doira chizib ishlang. Ikkala to’garakka qatnaydigan bola har bir ro’yxatda borligi uchun, ro’yxatlardagi sonlarni qo’shsangiz, uni ikki marta sanaysiz.

Kafolat oddiy taxmindan nimasi bilan farq qiladi?

23-savolda qulay tasodifga suyanmang. Bir xil rangli uchlik hali yig’ilmagan holda nechta shar olish mumkinligini toping, keyin yana bitta shar olinganda nima bo’lishini tekshiring.

Tarozi natijasidan qanday foydalanasiz?

24-savolda tarozi faqat qaysi tomon og’irligini emas, pallalar tengligini ham ko’rsatadi. Toshchalarni shunday guruhlangki, har qanday natijadan keyin gumon qilinayotgan guruh kichraysin.

Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin

Javobdan oldin sababni so’rang. «Nega shunday deb o’yladingiz?» degan savol bolaning fikrlash yo’lini tushunishga yordam beradi.
Shartni o’z so’zingiz bilan ayting. Bola nima ma’lumligini va nima topilishini ajrata olsa, hisobni boshlash osonlashadi.
Chizma va buyumlardan foydalaning. Qalamlar, qog’ozdagi doiralar yoki oddiy belgilar ko’zdan qochgan bog’lanishni ko’rsatishi mumkin.
Xatoni birga tekshiring. Tayyor javobni aytish o’rniga, qaysi shart bajarilmay qolganini topishni taklif qiling.
Tezlikni musobaqaga aylantirmang. Oilaviy mashg’ulotda avval mustaqil urinishga imkon bering, so’ng yechimlarni navbat bilan tushuntiring.

Ko’p beriladigan savollar

Bu savollar qaysi yoshdagi bolalarga mos?

To’plam butun oila uchun tuzilgan, savollar esa osondan qiyinga qarab joylashtirilgan. Bolangizga dastlabki topshiriqlarni taklif qiling va keyingilariga uning tayyorgarligiga qarab o’ting.

To’g’ri javoblar sonidan bolaning IQ darajasini bilsa bo’ladimi?

Yo’q, bu topshiriqlardagi natijadan IQ darajasini chiqarib bo’lmaydi. Bolalar uchun IQ test deb nomlangan ushbu to’plam mashq qilishga xizmat qiladi, unga IQ bali berish mezoni biriktirilmagan.

Bola savolni yecha olmasa, javobni darrov aytish kerakmi?

Avval kichik yordam bering: shartni qayta o’qing yoki chizma chizishni taklif qiling. Bola baribir qiynalsa, yechimni birga ko’rib, har bir qadamning sababini muhokama qiling.

Javoblar va yechimlar

Endi yozgan javoblaringizni tekshiring. Natija mos kelmasa, faqat sonni almashtirmang: hisobning yoki taxminning qaysi qadamida adashganingizni toping.

№	Javob	Yechim
1	7 ta olma.	Savatdagi 4 ta olmaga yana 3 tasi qo’shiladi: 4 + 3 = 7.
2	4 ta somsa.	Olingan somsalarni ayiramiz: 6 − 2 = 4.
3	Doira.	Har bir kvadratdan keyin doira keladi. To’rtinchi shakl kvadrat bo’lgani uchun beshinchisi doira.
4	Malika.	Tartib Aziz, Malika, Jasur bo’ladi. Malika ikki bolaning o’rtasida turibdi.
5	7 ta kitob.	Avval 8 − 3 = 5 ta qoladi. Keyin 5 + 2 = 7 ta bo’ladi.
6	5 ta qalam.	Qizil va ko’k qalamlarni qo’shamiz: 2 + 3 = 5.
7	8.	Qoida bo’yicha oxirgi songa 2 qo’shamiz: 6 + 2 = 8.
8	6 ta qalam.	Uchta juftni sanaymiz: 2 + 2 + 2 = 6.
9	Ikkinchi o’ringa.	Nodira ikkinchi o’rindagi ishtirokchining o’rnini egalladi. Birinchi o’rindagi ishtirokchi hali oldinda.
10	3 000 so’m.	Bitta daftar 10 000 ÷ 2 = 5 000 so’m. Ruchka undan 2 000 so’m arzon: 3 000 so’m.
11	Ko’k qutida.	Shunda qizil va ko’k qutidagi yozuvlar yolg’on, yashil qutidagi yozuv rost bo’ladi. Boshqa joylashuvlarda ikkitadan yozuv rost chiqadi.
12	6 marta.	Birinchi do’stning 3 ta, ikkinchisining hali sanalmagan 2 ta, uchinchisining esa 1 ta jufti bor. Jami 3 + 2 + 1 = 6.
13	12 metr.	Beshta daraxt orasida to’rtta oraliq bor. Shuning uchun 4 × 3 = 12 metr.
14	15.	Keyingi qo’shiladigan son 5. Demak, 10 + 5 = 15.
15	Birinchisida 7 ta, ikkinchisida 3 ta.	Ortiqcha 4 tani ajratsak, teng ikkita ulush uchun 6 ta qoladi. Har ulush 3 ta, katta xaltada esa 3 + 4 = 7 ta.
16	3 bola.	Ro’yxatlar yig’indisi 10 + 11 = 21. Haqiqiy 18 boladan ortiqcha sanalgan 3 bola ikkala to’garakka qatnaydi.
17	63.	Yig’indidan raqamlar farqini ayiramiz: 9 − 3 = 6, uning yarmi 3. Katta raqam 6 bo’lgani uchun son 63.
18	6 ta yo’l.	To’rtta qadam orasidan o’ngga yuriladigan ikkitasining o’rnini tanlaymiz: 1–2, 1–3, 1–4, 2–3, 2–4 yoki 3–4. Qolgan o’rinlarda yuqoriga yuriladi.
19	321.	O’rtada 2 turadi, chetlarga 1 va 3 qoladi. Birinchi raqam 1 bo’lmagani uchun u 3, oxirgisi esa 1.
20	14 yoshda.	Yoshlarni eng kichik yoshga tenglashtirish uchun yig’indidan 0 + 2 + 4 + 6 = 12 ni ayiramiz. Qolgan 32 ni 4 ga bo’lsak 8 chiqadi; yoshlar 8, 10, 12, 14.
21	6 ta quyon.	Hammasi tovuq bo’lsa, 24 ta oyoq bo’lardi. Ortiqcha 12 ta oyoqning har ikkitasiga bittadan quyon to’g’ri keladi: 12 ÷ 2 = 6.
22	Jasur.	Aziz va Malikaning gaplari bir-biriga zid, demak ulardan aynan bittasi rost. Yagona rost gap shu ikkisidan biri bo’lgani uchun Jasurning gapi yolg’on: u birinchi.
23	5 ta shar.	Dastlabki to’rtta shar ikkita qizil va ikkita ko’k bo’lishi mumkin. Beshinchi shar qaysi rangda bo’lmasin, shu rangdan uchtasi yig’iladi.
24	2 marta.	Uchtadan toshchani tortib, og’ir toshcha bor uchlikni topamiz; so’ng shu uchlikdan ikkitasini solishtiramiz. Bir tortishning uch xil natijasi to’qqizta ehtimolni ajratishga yetmaydi.
25	59.	Izlangan songa 1 qo’shilsa, u 3, 4 va 5 ga qoldiqsiz bo’linadi. Bu sonlarning eng kichik umumiy karralisi 60; berilgan oraliqqa mos javob 60 − 1 = 59.