Сув ҳақида топишмоқларни болалар билан уйда, йўлда ёки дастурхон атрофида бирга айтиш мумкин. Аввал топишмоқни ўқинг, жавобни эса топишга вақт беринг; хоҳласангиз, кичик ишоралар билан ёрдам қилинг.
Сув ҳақида топишмоқлар
- Осмондан майда доналар бўлиб тушаман,
Томни тақиллатиб, дала ва боғни ҳўллайман.
Жавобни кўриш
Ёмғир
- Тоғдан бошланиб, пастга қараб оқаман,
Йўлимда далалар, қишлоқларни учратаман.
Жавобни кўриш
Дарё
- Қуруқлик орасида жим ётаман,
Қирғоғимга келган одам мендан баҳра олади.
Жавобни кўриш
Кўл
- Қирғоғим бўйлаб кемалар сузади,
Таъмим шўр, тўлқинларим тинмайди.
Жавобни кўриш
Денгиз
- Оппоқ бўлиб осмондан ёғаман,
Кафтга тушсам, аста эриб кетаман.
Жавобни кўриш
Қор
- Совуқда қаттиқ бўлиб қоламан,
Илиқ жойда яна суюқликка айланаман.
Жавобни кўриш
Муз
- Осмонда сузиб юраман,
Баъзан оқ, баъзан кулранг кўринаман.
Жавобни кўриш
Булут
- Эрталаб ўтлар устида ялтираб тураман,
Қуёш кўтарилса, кўздан ғойиб бўламан.
Жавобни кўриш
Шудринг
- Иссиқ чой устидан юқорига кўтариламан,
Совуқ ҳавога чиқсам, кўринмай қоламан.
Жавобни кўриш
Буғ
- Ер қаъридан отилиб чиқаман,
Одамлар ёнимга келиб, чанқоғини босади.
Жавобни кўриш
Булоқ
- Баланд жойдан пастга шиддат билан тушаман,
Овозимни узоқдан ҳам эшитасиз.
Жавобни кўриш
Шаршара
- Ёмғирдан кейин йўл четида пайдо бўламан,
Устимдан сакраб ўтсангиз, оёқ кийимингиз ҳўл бўлади.
Жавобни кўриш
Кўлмак
- Бир кўтарилиб, бир пасаяман,
Қирғоққа келиб урилиб, яна ортга қайтаман.
Жавобни кўриш
Тўлқин
- Жуда кичикман, кафтга ҳам сиғаман,
Япроқ учида ялтираб тураман.
Жавобни кўриш
Томчи
- Ерга чуқур тушган оғзим бор,
Одамлар челак билан ундан ичимлик олади.
Жавобни кўриш
Қудуқ
- Деворга ўрнатилган кичик дастакни бурасиз,
Шунда ичимлик йўлга тушади.
Жавобни кўриш
Жўмрак
- Ҳовли ёки дала бўйлаб ингичка йўлдан оқаман,
Экинлар ёнидан ўтиб, чанқоғини қондираман.
Жавобни кўриш
Ариқ
- Одамлар қазиган кенг йўлдан оқаман,
Узоқ жойларга бориб, далаларга етиб бораман.
Жавобни кўриш
Канал
- Ҳовлида ёки боғда бўламан,
Болалар ичимда чўмилади, четим атрофида дам олади.
Жавобни кўриш
Ҳовуз
- Майдонда юқорига отиламан,
Пастга тушиб, яна қайта кўтариламан.
Жавобни кўриш
Фаввора
- Булутдан шиддат билан ёғаман,
Томчиларим кўп, кўчаларни тезда ҳўллайман.
Жавобни кўриш
Жала
- Осмондан думалоқ доналар бўлиб тушаман,
Ерга урилсам, сакраб кетаман.
Жавобни кўриш
Дўл
- Эрталаб атрофни хира қилиб қўяман,
Узоқдаги дарахт ва уйлар зўрға кўринади.
Жавобни кўриш
Туман
- Айлана-айлана бўлиб оқаман,
Ичимга тушган нарсани ҳам ўзим билан айлантираман.
Жавобни кўриш
Гирдоб
- Катта оқимдан ажралиб чиқаман,
Йўлим кичикроқ, аммо барибир узоққа бораман.
Жавобни кўриш
Ирмоқ
- Қитъалар орасида кенг ёйилиб ётаман,
Устимдан узоқ йўлга кемалар чиқади.
Жавобни кўриш
Океан
- Совун билан аралашганда оппоқ бўлиб кўпаяман,
Пуфакларим кўтарилиб, тез ёрилади.
Жавобни кўриш
Кўпик
- Тоғларда қалин қатлам бўлиб ётаман,
Вақт ўтиши билан аста пастга силжийман.
Жавобни кўриш
Музлик
- Қувонч ёки ачиниш пайтида юздан оқаман,
Ёноқ бўйлаб пастга тушаман.
Жавобни кўриш
Кўз ёши
- Югурганда ёки иссиқда пешонада пайдо бўламан,
Артиб ташласангиз, рўмолчада қоламан.
Жавобни кўриш
Тер
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
- Мевадан тайёрланаман, пиёлага қуйиламан,
Ширин таъмим билан чанқоқни босаман.
Жавобни кўриш
Шарбат
- Қорни думалоқ, дастаси бор,
Ёмғирда бош устида тутасиз.
Жавобни кўриш
Соябон
- Ичимга ичимлик қуйиб, дастурхонга қўясиз,
Лабингизни четимга теккизиб ичасиз.
Жавобни кўриш
Пиёла
- Жуда совуқ, ширин ва мазали,
Қуёшда турсам, аста эриб кетаман.
Жавобни кўриш
Музқаймоқ
- Ҳўл юзни артаман,
Ҳаммомда ёки сочиқ илгичда тураман.
Жавобни кўриш
Сочиқ
- Ичимга ичимлик солиб, дастурхонга олиб келасиз,
Қулоғимдан ушлаб, чойни пиёлага қуясиз.
Жавобни кўриш
Чойнак
Қайси топишмоқлар фикрлашга ундайди?
Булут, ёмғир ва шудринг ҳақидаги топишмоқлар табиатдаги ўзгаришларни тасаввур қилишга ёрдам беради. Бола осмонга, ҳовлидаги ўтларга ёки дераза ойнасига қараб, айтилган белгиларни излаб кўриши мумкин.
Дарё, ирмоқ, ариқ ва канал бир-бирига ўхшаб кетиши мумкин. Уларни фарқлаш учун топишмоқдаги ишораларга эътибор беринг: қайси бири табиий оқим, қайси бири одамлар қазиган йўл эканини муҳокама қилинг.
Томчи, кўпик ва тўлқин ҳақидаги топишмоқлар кичик нарсаларни кузатишга чорлайди. Жавоб топилгач, бола уни ўз сўзлари билан тарифлаб берсин; бу янги сўзларни эслаб қолишга ёрдам беради.
Кўлмак ва дўл топишмоқларида кўриниш ҳамда ҳаракат муҳим. Бирида ёмғирдан кейинги кичик жой тасвирланади, бошқасида эса осмондан тушиб, ерга урилганда сакрайдиган доналар.
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
- Уйда: Бир киши топишмоқни ўқисин, қолганлар навбат билан жавоб айтсин. Жавобни дарҳол очмай, аввал ҳаммага ўйлашга имкон беринг.
- Йўлда: Қисқа топишмоқларни навбат билан айтинг. Тўғри жавобдан кейин топган киши кейингисини танласин.
- Оила даврасида: Жавобни яширинг ва биринчи ишорани беринг. Керак бўлса, яна бир белгисини қўшинг.
- Мактаб ёки боғчада: Болаларни кичик гуруҳларга ажратинг, топишмоқларни навбат билан ўқинг. Кимдир қийналса, жавобни айтиб бермай, матндаги муҳим сўзларни такрорланг.
Кўп бериладиган саволлар
Топишмоқни жавобини кўрсатмасдан ўқиш мумкинми?
Ҳа, жавобни яшириб, аввал болага ўйлаш учун вақт беринг. Топа олмаса, топишмоқдаги ишораларни яна бир бор ўқинг.
Болага жавобни топишда қандай ёрдам бериш мумкин?
Жавобни дарров айтиш ўрнига, битта кичик ишора беринг. Масалан, у қаерда учраши ёки қандай кўринишини эслатишингиз мумкин.
Бир топишмоқнинг жавоби турлича бўлса, нима қиламиз?
Топишмоқдаги барча белгиларга мос келадиган жавобни бирга танланг. Агар бошқа жавоб ҳам ишораларга мос тушса, нима учун шундай деб ўйлаганингизни муҳокама қилинг.