Билим ҳақида мақоллар: 28 та мақол ва маъноси

муаллиф:

Билим ҳақида мақоллар ўқиш, изланиш ва ўрганганини бошқаларга етказишнинг қадрини эслатади. Уларни мавзуга оид иншо ёки дарсда, шунингдек, оиладаги суҳбатда фикрни қисқа ва тушунарли ифодалаш учун ишлатиш мумкин.

Билим ҳақида мақоллар

  1. Аввал ўрган, кейин ўргат.
  2. Бахт белгиси — билим.
  3. Билим бахт келтирар.
  4. Билим — давлатдан қиммат.
  5. Билим — ақл чироғи.
  6. Билим — кучда, Куч — билимда.
  7. Билимлига дунё ёруғ, Билимсизга — қоронғу.
  8. Билмаган айб эмас, Билишга тиришмаган айб.
  9. Билмаганни сўраб ўрганган олим, Орланиб сўрамаган ўзига золим.
  10. Билмасанг, билгандан сўра.
  11. Илм — ақл булоғи, Ақл — яшаш чироғи.
  12. Илм бахт келтирар, Билим тахт келтирар.
  13. Илм — ёруғлик, Жаҳолат — зулмат.
  14. Илм излаган етар, Изламаган — йитар.
  15. Илм истасанг, такрор қил.
  16. Илм олиш — нина билан қудуқ қазиш.
  17. Илм олишнинг эрта-кечи йўқ.
  18. Илм — тубсиз қудуқ.
  19. Илми борни ёш дема, Илми йўқни бош дема.
  20. Илмли уй — чароғон, Илмсиз уй — зимистон.
  21. Илмни меҳнатсиз эгаллаб бўлмас.
  22. Илмсиз бир яшар, Илмли минг яшар.
  23. Ўқиган — гулистон, Ўқимаган — гўристон.
  24. Ўқиш бошқа, уқиш бошқа.
  25. Олтин олма, билим ол, Билим олсанг, билиб ол.
  26. Ҳунар — оқар булоқ, Илм — ёнар чироқ.
  27. Китоб — ақл қайроғи.
  28. Китобсиз ақл — қанотсиз қуш.

Жавоблар

  1. Аввал ўрган, кейин ўргат. Бирор нарсани бошқаларга тушунтиришдан олдин уни ўзингиз яхшилаб билиб олинг.
  2. Бахт белгиси — билим. Билим инсоннинг йўлини топишига ва ҳаётда кўпроқ имконият кўришига ёрдам беради.
  3. Билим бахт келтирар. Ўрганган нарсалар инсонга фойдали танловлар қилишда асқатади.
  4. Билим — давлатдан қиммат. Мол-дунё камайиши мумкин, ўрганилган билим эса инсон билан қолади.
  5. Билим — ақл чироғи. Билим вазиятни яхшироқ англаш ва фикрни равшан қилишга кўмаклашади.
  6. Билим — кучда, Куч — билимда. Билим ҳам иш қилишга, ҳам муаммонинг ечимини топишга куч беради.
  7. Билимлига дунё ёруғ, Билимсизга — қоронғу. Билган одам олдидаги имкониятларни кўпроқ пайқайди.
  8. Билмаган айб эмас, Билишга тиришмаган айб. Ҳамма нарсани билмаслик табиий, аммо ўрганишга уринмаслик тўсиқ бўлади.
  9. Билмаганни сўраб ўрганган олим, Орланиб сўрамаган ўзига золим. Савол берган киши билмаганини тўлдиради, сўрашдан тортинган эса ўзини ўрганишдан маҳрум қилади.
  10. Билмасанг, билгандан сўра. Тушунмаган нарсангизни биладиган одамдан сўраш мумкин.
  11. Илм — ақл булоғи, Ақл — яшаш чироғи. Илм фикрни озиқлантиради, ақл эса кундалик ҳаётда йўл кўрсатади.
  12. Илм бахт келтирар, Билим тахт келтирар. Илм инсонни юксалтириши ва яхши натижаларга етаклаши мумкин.
  13. Илм — ёруғлик, Жаҳолат — зулмат. Билим тушунишга ёрдам беради, билимсизлик эса кўп нарсани англашни қийинлаштиради.
  14. Илм излаган етар, Изламаган — йитар. Изланишда давом этган одам мақсадига яқинлашади.
  15. Илм истасанг, такрор қил. Ўрганган нарсани қайта кўриб чиқиш уни эсда сақлашга ёрдам беради.
  16. Илм олиш — нина билан қудуқ қазиш. Чуқур билим сабр ва тинимсиз меҳнат билан ортади.
  17. Илм олишнинг эрта-кечи йўқ. Инсон ҳар қандай ёшда янги нарсани ўрганиши мумкин.
  18. Илм — тубсиз қудуқ. Ўрганишнинг охири йўқ: ҳар бир жавоб янги саволга йўл очади.
  19. Илми борни ёш дема, Илми йўқни бош дема. Инсонни фақат ёшига ёки мавқеига қараб эмас, билими ва фикрига қараб ҳам баҳолаш керак.
  20. Илмли уй — чароғон, Илмсиз уй — зимистон. Билим бор жойда суҳбат ва тушунча кўпаяди.
  21. Илмни меҳнатсиз эгаллаб бўлмас. Ўрганиш учун вақт ажратиб, мунтазам ҳаракат қилиш керак.
  22. Илмсиз бир яшар, Илмли минг яшар. Билим ва яхши фикрлар одамнинг ўзидан кейин ҳам бошқаларга етиб бориши мумкин.
  23. Ўқиган — гулистон, Ўқимаган — гўристон. Бу образли таққослаш ўқиш инсоннинг фикр доирасини кенгайтиришини англатади.
  24. Ўқиш бошқа, уқиш бошқа. Матнни ўқиб чиқишнинг ўзи етмайди, унинг мазмунини ҳам тушуниш керак.
  25. Олтин олма, билим ол, Билим олсанг, билиб ол. Билимни қадрлаш, уни шунчаки ёдламай, англаб ўрганиш лозим.
  26. Ҳунар — оқар булоқ, Илм — ёнар чироқ. Ҳунар фойдали иш қилишга, илм эса англаб йўл топишга хизмат қилади.
  27. Китоб — ақл қайроғи. Китоб ўқиш фикрни чархлайди ва янги тушунчалар беради.
  28. Китобсиз ақл — қанотсиз қуш. Китобдан озиқланмаган фикрнинг парвози чекланиши мумкин.

Бу мақолларни қандай ишлатиш мумкин?

Иншода мақолни шунчаки безак сифатида келтирманг. Аввал фикрингизни айтинг, кейин унга мос мақолни танлаб, маъносини ўз сўзингиз билан тушунтиринг. Масалан, ўқиган матнни англаш ҳақида ёзсангиз, “Ўқиш бошқа, уқиш бошқа” мақолини изоҳлашингиз мумкин.

Дарсда ўқувчилар мақолларни мавзусига қараб гуруҳлаши мумкин: савол бериш, меҳнат, китоб ёки билимнинг фойдаси ҳақида. Оилада эса бир мақолни танлаб, унинг кундалик ҳаётдаги маъносини муҳокама қилинг. Шунда ёдлаш билан чекланмай, мазмунини ҳам яхшироқ тушунасиз.

Энг машҳур мақолларнинг маъноси

Билмаган айб эмас, Билишга тиришмаган айб.

Мақол билмаган нарсани тан олиш уят эмаслигини, аммо ўрганишга ҳаракат қилиш кераклигини билдиради. Хато ёки тушунмовчиликдан кейин савол бериб, жавоб излаш мумкин.

Масалан, мактабда Малика янги мавзудаги топшириқни тушунмай қолса, ўқитувчисидан сўрайди. Шу тариқа у билмаганини яширмайди, аксинча, билимини оширади.

Илм олиш — нина билан қудуқ қазиш.

Қудуқни нина билан қазиш қийин ишни тасвирлайди. Мақол илмни бирдан эгаллаб бўлмаслигини, сабр ва мунтазам меҳнат зарурлигини эслатади.

Масалан, Азиз чолғу чалишни ўрганаётганда бир машқни дарров уддалай олмаслиги мумкин. У оз-оздан такрорласа, янги кўникмани аста-секин эгаллайди.

Ўқиш бошқа, уқиш бошқа.

Бу мақол сўзларни кўздан кечириш билан уларнинг мазмунини англашни фарқлайди. Ўқиганингиздан сўнг, асосий фикрни ўз сўзингиз билан айтиб бера олсангиз, мазмунини тушунган бўласиз.

Масалан, дарс учун матн ўқиган Жасур уни ёдлашга шошилмайди. Аввал нима ҳақида эканини тушунтириб беради, сўнг муҳим жойларини қайта кўради.

Билмаганни сўраб ўрганган олим, Орланиб сўрамаган ўзига золим.

Савол бериш янги билимга йўл очади. Уялиб ёки тортиниб сўрамаслик эса тушунмовчиликни сақлаб қолади, деган фикр бор.

Масалан, маҳалладаги суҳбатда Нодира бир сўзнинг маъносини билмай қолса, уни суҳбатдошидан сўраши мумкин. Жавобни эшитгач, сўзни кейинги сафар ўринли ишлатади.

Болалар учун қисқа мақоллар

  • Билим бахт келтирар.
  • Билмасанг, билгандан сўра.
  • Илм истасанг, такрор қил.
  • Илм олишнинг эрта-кечи йўқ.
  • Китоб — ақл қайроғи.
  • Аввал ўрган, кейин ўргат.
  • Билим — ақл чироғи.

Кўп бериладиган саволлар

Иншо учун билим ҳақида қайси мақоллар мос?

Иншонинг фикрига қараб “Билим — ақл чироғи” ёки “Илмни меҳнатсиз эгаллаб бўлмас” мақолини танлаш мумкин. Ҳар бирининг маъносини изоҳлаб, мавзуга қандай боғланишини ёзинг.

“Ўқиш бошқа, уқиш бошқа” мақолини болага қандай тушунтириш мумкин?

Матнни ўқиш ва унинг мазмунини англаш бир хил эмаслигини содда мисол билан айтинг. Боладан ўқиган ҳикоясида нима бўлганини ўз сўзи билан тушунтириб беришини сўранг.

Билмаган нарсани сўраш ҳақидаги мақол қайси?

“Билмасанг, билгандан сўра” мақоли тушунмаган нарсани биладиган одамдан сўраб ўрганишга ундайди. Уни дарсда савол беришга ёки оилада бирор ишни биладиган кишидан маслаҳат сўрашга мисол қилиб келтириш мумкин.