Bilim haqida maqollar: 28 ta maqol va ma’nosi

muallif:

Bilim haqida maqollar o‘qish, izlanish va o‘rganganini boshqalarga yetkazishning qadrini eslatadi. Ularni mavzuga oid insho yoki darsda, shuningdek, oiladagi suhbatda fikrni qisqa va tushunarli ifodalash uchun ishlatish mumkin.

Bilim haqida maqollar

  1. Avval o’rgan, keyin o’rgat.
  2. Baxt belgisi — bilim.
  3. Bilim baxt keltirar.
  4. Bilim — davlatdan qimmat.
  5. Bilim — aql chirog’i.
  6. Bilim — kuchda, Kuch — bilimda.
  7. Bilimliga dunyo yorug’, Bilimsizga — qorong’u.
  8. Bilmagan ayb emas, Bilishga tirishmagan ayb.
  9. Bilmaganni so’rab o’rgangan olim, Orlanib so’ramagan o’ziga zolim.
  10. Bilmasang, bilgandan so’ra.
  11. Ilm — aql bulog’i, Aql — yashash chirog’i.
  12. Ilm baxt keltirar, Bilim taxt keltirar.
  13. Ilm — yorug’lik, Jaholat — zulmat.
  14. Ilm izlagan yetar, Izlamagan — yitar.
  15. Ilm istasang, takror qil.
  16. Ilm olish — nina bilan quduq qazish.
  17. Ilm olishning erta-kechi yo’q.
  18. Ilm — tubsiz quduq.
  19. Ilmi borni yosh dema, Ilmi yo’qni bosh dema.
  20. Ilmli uy — charog’on, Ilmsiz uy — zimiston.
  21. Ilmni mehnatsiz egallab bo’lmas.
  22. Ilmsiz bir yashar, Ilmli ming yashar.
  23. O’qigan — guliston, O’qimagan — go’riston.
  24. O’qish boshqa, uqish boshqa.
  25. Oltin olma, bilim ol, Bilim olsang, bilib ol.
  26. Hunar — oqar buloq, Ilm — yonar chiroq.
  27. Kitob — aql qayrog’i.
  28. Kitobsiz aql — qanotsiz qush.

Javoblar

  1. Avval o’rgan, keyin o’rgat. Biror narsani boshqalarga tushuntirishdan oldin uni o’zingiz yaxshilab bilib oling.
  2. Baxt belgisi — bilim. Bilim insonning yo’lini topishiga va hayotda ko’proq imkoniyat ko’rishiga yordam beradi.
  3. Bilim baxt keltirar. O’rgangan narsalar insonga foydali tanlovlar qilishda asqatadi.
  4. Bilim — davlatdan qimmat. Mol-dunyo kamayishi mumkin, o’rganilgan bilim esa inson bilan qoladi.
  5. Bilim — aql chirog’i. Bilim vaziyatni yaxshiroq anglash va fikrni ravshan qilishga ko’maklashadi.
  6. Bilim — kuchda, Kuch — bilimda. Bilim ham ish qilishga, ham muammoning yechimini topishga kuch beradi.
  7. Bilimliga dunyo yorug’, Bilimsizga — qorong’u. Bilgan odam oldidagi imkoniyatlarni ko’proq payqaydi.
  8. Bilmagan ayb emas, Bilishga tirishmagan ayb. Hamma narsani bilmaslik tabiiy, ammo o’rganishga urinmaslik to’siq bo’ladi.
  9. Bilmaganni so’rab o’rgangan olim, Orlanib so’ramagan o’ziga zolim. Savol bergan kishi bilmaganini to’ldiradi, so’rashdan tortingan esa o’zini o’rganishdan mahrum qiladi.
  10. Bilmasang, bilgandan so’ra. Tushunmagan narsangizni biladigan odamdan so’rash mumkin.
  11. Ilm — aql bulog’i, Aql — yashash chirog’i. Ilm fikrni oziqlantiradi, aql esa kundalik hayotda yo’l ko’rsatadi.
  12. Ilm baxt keltirar, Bilim taxt keltirar. Ilm insonni yuksaltirishi va yaxshi natijalarga yetaklashi mumkin.
  13. Ilm — yorug’lik, Jaholat — zulmat. Bilim tushunishga yordam beradi, bilimsizlik esa ko’p narsani anglashni qiyinlashtiradi.
  14. Ilm izlagan yetar, Izlamagan — yitar. Izlanishda davom etgan odam maqsadiga yaqinlashadi.
  15. Ilm istasang, takror qil. O’rgangan narsani qayta ko’rib chiqish uni esda saqlashga yordam beradi.
  16. Ilm olish — nina bilan quduq qazish. Chuqur bilim sabr va tinimsiz mehnat bilan ortadi.
  17. Ilm olishning erta-kechi yo’q. Inson har qanday yoshda yangi narsani o’rganishi mumkin.
  18. Ilm — tubsiz quduq. O’rganishning oxiri yo’q: har bir javob yangi savolga yo’l ochadi.
  19. Ilmi borni yosh dema, Ilmi yo’qni bosh dema. Insonni faqat yoshiga yoki mavqeiga qarab emas, bilimi va fikriga qarab ham baholash kerak.
  20. Ilmli uy — charog’on, Ilmsiz uy — zimiston. Bilim bor joyda suhbat va tushuncha ko’payadi.
  21. Ilmni mehnatsiz egallab bo’lmas. O’rganish uchun vaqt ajratib, muntazam harakat qilish kerak.
  22. Ilmsiz bir yashar, Ilmli ming yashar. Bilim va yaxshi fikrlar odamning o’zidan keyin ham boshqalarga yetib borishi mumkin.
  23. O’qigan — guliston, O’qimagan — go’riston. Bu obrazli taqqoslash o’qish insonning fikr doirasini kengaytirishini anglatadi.
  24. O’qish boshqa, uqish boshqa. Matnni o’qib chiqishning o’zi yetmaydi, uning mazmunini ham tushunish kerak.
  25. Oltin olma, bilim ol, Bilim olsang, bilib ol. Bilimni qadrlash, uni shunchaki yodlamay, anglab o’rganish lozim.
  26. Hunar — oqar buloq, Ilm — yonar chiroq. Hunar foydali ish qilishga, ilm esa anglab yo’l topishga xizmat qiladi.
  27. Kitob — aql qayrog’i. Kitob o’qish fikrni charxlaydi va yangi tushunchalar beradi.
  28. Kitobsiz aql — qanotsiz qush. Kitobdan oziqlanmagan fikrning parvozi cheklanishi mumkin.

Bu maqollarni qanday ishlatish mumkin?

Inshoda maqolni shunchaki bezak sifatida keltirmang. Avval fikringizni ayting, keyin unga mos maqolni tanlab, ma’nosini o’z so’zingiz bilan tushuntiring. Masalan, o’qigan matnni anglash haqida yozsangiz, “O’qish boshqa, uqish boshqa” maqolini izohlashingiz mumkin.

Darsda o’quvchilar maqollarni mavzusiga qarab guruhlashi mumkin: savol berish, mehnat, kitob yoki bilimning foydasi haqida. Oilada esa bir maqolni tanlab, uning kundalik hayotdagi ma’nosini muhokama qiling. Shunda yodlash bilan cheklanmay, mazmunini ham yaxshiroq tushunasiz.

Eng mashhur maqollarning ma’nosi

Bilmagan ayb emas, Bilishga tirishmagan ayb.

Maqol bilmagan narsani tan olish uyat emasligini, ammo o’rganishga harakat qilish kerakligini bildiradi. Xato yoki tushunmovchilikdan keyin savol berib, javob izlash mumkin.

Masalan, maktabda Malika yangi mavzudagi topshiriqni tushunmay qolsa, o’qituvchisidan so’raydi. Shu tariqa u bilmaganini yashirmaydi, aksincha, bilimini oshiradi.

Ilm olish — nina bilan quduq qazish.

Quduqni nina bilan qazish qiyin ishni tasvirlaydi. Maqol ilmni birdan egallab bo’lmasligini, sabr va muntazam mehnat zarurligini eslatadi.

Masalan, Aziz cholg’u chalishni o’rganayotganda bir mashqni darrov uddalay olmasligi mumkin. U oz-ozdan takrorlasa, yangi ko’nikmani asta-sekin egallaydi.

O’qish boshqa, uqish boshqa.

Bu maqol so’zlarni ko’zdan kechirish bilan ularning mazmunini anglashni farqlaydi. O’qiganingizdan so’ng, asosiy fikrni o’z so’zingiz bilan aytib bera olsangiz, mazmunini tushungan bo’lasiz.

Masalan, dars uchun matn o’qigan Jasur uni yodlashga shoshilmaydi. Avval nima haqida ekanini tushuntirib beradi, so’ng muhim joylarini qayta ko’radi.

Bilmaganni so’rab o’rgangan olim, Orlanib so’ramagan o’ziga zolim.

Savol berish yangi bilimga yo’l ochadi. Uyalib yoki tortinib so’ramaslik esa tushunmovchilikni saqlab qoladi, degan fikr bor.

Masalan, mahalladagi suhbatda Nodira bir so’zning ma’nosini bilmay qolsa, uni suhbatdoshidan so’rashi mumkin. Javobni eshitgach, so’zni keyingi safar o’rinli ishlatadi.

Bolalar uchun qisqa maqollar

  • Bilim baxt keltirar.
  • Bilmasang, bilgandan so’ra.
  • Ilm istasang, takror qil.
  • Ilm olishning erta-kechi yo’q.
  • Kitob — aql qayrog’i.
  • Avval o’rgan, keyin o’rgat.
  • Bilim — aql chirog’i.

Ko’p beriladigan savollar

Insho uchun bilim haqida qaysi maqollar mos?

Inshoning fikriga qarab “Bilim — aql chirog’i” yoki “Ilmni mehnatsiz egallab bo’lmas” maqolini tanlash mumkin. Har birining ma’nosini izohlab, mavzuga qanday bog’lanishini yozing.

“O’qish boshqa, uqish boshqa” maqolini bolaga qanday tushuntirish mumkin?

Matnni o’qish va uning mazmunini anglash bir xil emasligini sodda misol bilan ayting. Boladan o’qigan hikoyasida nima bo’lganini o’z so’zi bilan tushuntirib berishini so’rang.

Bilmagan narsani so’rash haqidagi maqol qaysi?

“Bilmasang, bilgandan so’ra” maqoli tushunmagan narsani biladigan odamdan so’rab o’rganishga undaydi. Uni darsda savol berishga yoki oilada biror ishni biladigan kishidan maslahat so’rashga misol qilib keltirish mumkin.