Монитор танлаш учун экран ўлчами, рухсати ва янгиланиш частотасини ундан нима мақсадда фойдаланишингизга қараб солиштиринг. Энг катта ёки энг қиммат модел эмас, иш жойингиз ва кундалик вазифаларингизга мос экран қулай бўлади. Харид олдидан ёзув тиниқлигини текшириш, уланиш жойларини солиштириш ва тавсифдаги атамаларни тушуниш ҳам танловни енгиллаштиради.
Монитор танлаш нимадан бошланади?
Аввал компьютерда кўпроқ нима қилишингизни аниқланг. Дарс тайёрлаш, матн ёзиш, расм чизиш ва ҳаракатли ўйин ўйнашда экранга қўйиладиган талаблар бир хил эмас. Масалан, иншо ёзаётган ўқувчига ҳарфларнинг равшан кўриниши ва ҳужжатни қулай жойлаштириш керак. Ҳаракатли ўйинда эса тасвирнинг қандай янгиланишига ҳам эътибор берилади.
Экранда одатда нималарни ёнма-ён очишингизни ўйлаб кўринг. Фақат битта ҳужжат билан ишласангиз, эҳтиёжингиз содда бўлиши мумкин. Дарс видеосини томоша қилиб, ёнида қайд ёзсангиз, иккала ойнага ҳам жой етиши фойдали. Бироқ катта экран олишнинг ўзи барча ойналарни қулай қилиб қўймайди: ёзув ва дастур ойналарининг ўлчамини ҳам мослаш керак.
Оилангиз билан умумий компьютердан фойдалансангиз, вазифаларни бирга ёзиб чиқинг. Масалан, Азиз дарс қилади, опаси эса чизмалар билан ишлайди, деб тасаввур қилайлик. Бундай ҳолатда фақат битта ўйин ёки битта дастурга қараб танламанг. Сизга зарур имкониятларни алоҳида белгиланг, кам ишлатиладиган қулайликларни эса асосий талаб билан аралаштирманг.
Экран ўлчами столингизга қандай мос келади?
Монитор ўлчами одатда диагонал билан кўрсатилади. Бу экраннинг бир бурчагидан қарама-қарши бурчагигача бўлган масофа. Диагонал катталашса, экран ҳам каттароқ бўлади, лекин харид пайтида фақат шу ёзувга қараш етмайди. Таглик, экран атрофидаги рамка ва мониторнинг умумий эни ҳам стол устида жой эгаллайди.
Столингизни олдиндан кўздан кечиринг. Монитор қўйилгач, клавиатура, сичқонча ва дафтар учун ҳам жой қолиши керак. Саёз столга жуда катта экран қўйилса, ундан фойдаланиш ноқулай бўлиши мумкин. Тагликнинг қандай туришини, экран баландлиги ўзгарадими ва уни керакли томонга буриш мумкинми, шуларни ҳам текширинг.
Дўкондаги кенг пештахта уйда турган столга ўхшамайди. Шу сабабли экран у ерда кичикроқ туюлиши мумкин. Столнинг бўш жойини ўлчаб боринг ва мониторнинг ташқи ўлчамлари билан солиштиринг. Уйда тахминий жойини қоғоз билан белгилаб кўрсангиз, ёнига китоб ёки дафтар қўйиш қанчалик қулайлигини тушунасиз.
Экран рухсати нимани билдиради?
Экран рухсати тасвирни ҳосил қиладиган майда нуқталар — пикселлар сонини билдиради. Тавсифда у экран эни ва бўйи бўйлаб жойлашган пикселлар орқали ифодаланади. Бир хил катталикдаги экранларни солиштирганда, рухсати юқорироқ модел майда тафсилотларни аниқроқ кўрсатиши мумкин. Демак, ўлчам ва рухсатни бир-биридан ажратиб баҳоламанг.
Буни катакли дафтар мисолида тасаввур қилиш осон. Бир хил жойга майдароқ катаклар сиғса, чизмани нозикроқ тасвирлаш мумкин. Мониторда ҳам тасвир майда нуқталардан йиғилади. Лекин юқори рухсат ҳар қандай ёзув автоматик равишда сизга қулай бўлади дегани эмас: ҳарфлар жуда майда кўринса, уларнинг экрандаги ўлчамини созлашга тўғри келади.
Харид олдидан оддий матн очиб кўринг. Сарлавҳани эмас, ҳужжатнинг асосий ёзувини ўқинг, жадвалдаги белгиларни ва суратдаги майда чизиқларни текширинг. Компьютер созламаларида мониторга тавсия этилган рухсатни танланг. Фақат ранг-баранг намойиш видеосига қараб қарор қилманг: кундалик ишлатадиган матнингиз сизга кўпроқ нарсани кўрсатади.
Янгиланиш частотаси қачон керак бўлади?
Янгиланиш частотаси экран тасвирни бир сонияда неча марта янгилашини билдиради. Унинг ўлчов бирлиги герс бўлиб, тавсифларда Ҳз белгиси билан ёзилади. Частота юқорироқ бўлса, мос шароитда ҳаракат силлиқроқ кўриниши мумкин. Бу фарқни ҳаракатсиз суратдан кўра ойнани суришда ёки ҳаракатли тасвирда пайқаш осонроқ.
Частота билан рухсат бошқа-бошқа нарсани билдиради. Рухсат тасвирнинг нуқталари ҳақида, частота эса унинг қайта янгиланиши ҳақида маълумот беради. Шунинг учун частотаси юқори мониторни ёзуви албатта тиниқроқ экран деб тушунманг. Матн ва жадвал билан ишласангиз, ёзувнинг равшанлиги ҳамда экрандаги жой қулайлигини ҳам текширинг.
Ҳаракатли ўйинлар учун монитор танлашда компьютер имкониятини ҳам ҳисобга олинг. Экран тайёр тасвирни кўрсатади, ўйиндаги янги кадрларни эса компьютер тайёрлайди. Компьютер керакли тасвирларни етказиб бера олмаса, монитордаги юқори кўрсаткичдан тўлиқ фойдалана олмайсиз. Сотувчидан моделнинг айнан сиздаги компьютер билан қандай ишлашини тушунтиришни сўранг.
Уланиш ва қулайликни қандай текширасиз?
Монитор билан компьютернинг уланиш жойлари бир-бирига мос келиши керак. Ташқи кўриниши ўхшаш тешикларнинг вазифаси ҳар доим ҳам бир хил бўлмайди. Компьютерингиздаги уланиш жойларини суратга олиб боринг ёки унинг тавсифини тайёрланг. Қутида керакли кабел борлигини ҳам аниқланг, чунки экран сотиб олиш билан улаш учун барча буюмлар автоматик тайёр бўлиб қолмайди.
Қўшимча имкониятларни алоҳида текширинг. Масалан, овоз чиқарадиган ички карнай сизга керак бўлса, унинг мавжудлигини тавсифдан аниқланг ва овозини эшитиб кўринг. Экран баландлигини ўзгартириш ёки уни эгиш имконияти эса столга мослаштиришга ёрдам беради. Кераксиз имконият учун ортиқча харажат қилиш ўрнига, ҳар куни ишлатадиган қулайликни танланг.
Якуний синовга ўзингизга таниш материал олиб боринг. Оддий ҳужжат, жадвал ва бирор суратни очинг, кейин ойнани суриб ёки саҳифани айлантириб кўринг. Тугмалар орқали ёрқинликни созлаш қанчалик осонлигини ҳам текширинг. Шунда танлов фақат қутидаги ёзувга эмас, ўзингиз кўрган ва синаган ҳолатга таянади.
Қизиқарли фактлар
- Экрандаги ҳарф ва суратлар ҳам майда тасвир нуқталари — пикселлардан тузилади.
- Диагонал экран эни эмас: у қарама-қарши бурчаклар орасидаги масофани билдиради.
- Бир хил рухсатга эга экранларнинг жисмоний ўлчами турлича бўлиши мумкин.
- Янгиланиш частотаси ва тасвир рухсати мониторнинг икки хил кўрсаткичидир.
Уйда кичик кузатув ўтказинг: бир ҳужжатни очиб, ёзув ўлчамини ўзгартиринг ва ёнига яна бир ойна жойлаштиринг. Қайси ҳолатда ўқиш ва ишлаш қулайлигини эслаб қолинг. Дўконда ҳам шу ҳолатни такрорлаш сизга экранларни мазмунли солиштиришга ёрдам беради.
Кўп бериладиган саволлар
Катта монитор ҳар доим яхшироқми?
Йўқ, катта монитор ҳар бир стол ва вазифага мос келавермайди. Экран ўлчамини столингиздаги жой, ёзувнинг кўриниши ва очиб ишлатадиган ойналарингизга қараб танланг. Таглик эгаллайдиган жойни ҳам ҳисобга олинг.
Дарс учун рухсат муҳимми ёки частота?
Матн ўқиш ва ёзишга таянган дарсларда аввал ёзув тиниқлиги ҳамда қулай ўлчамига қаранг. Частота ҳаракатнинг кўринишига таъсир қилади, лекин у рухсатнинг ўрнини босмайди. Танлаш пайтида ҳақиқий дарс ҳужжатини очиб кўриш фойдали.
Юқори рухсатли мониторда ёзув жуда кичик бўлиб қоладими?
Созламаларга қараб ёзув кичик кўриниши мумкин. Компьютерда матн ва бошқа экран қисмларининг кўриниш ўлчамини катталаштириш мумкин. Харид олдидан керакли дастурларингизда буни синаб кўринг.
Янги монитор эски компьютерга уланадими?
Уланиши мумкин, аммо уланиш жойлари ва қўллаб-қувватланадиган экран созламалари мослигини текшириш керак. Фақат кабел учи мос келганига таянманг. Компьютер ва монитор тавсифларини бирга кўрсатиб, керакли уланишни аниқлаштиринг.