Механик клавиатура ҳар бир тугма остида алоҳида ишлаш механизми бўлган клавиатурадир; мембранали турда эса тугма босилиши эгилувчан қатламлар орқали қайд этилади. Уларни танлашда тугманинг қандай босилиши, овози ва қўлга қулайлиги асосий фарқни сездиради. Тузилишини тушунсангиз, дарс тайёрлаш, матн ёзиш ёки ўйин учун қайси бири сизга мослигини баҳолаш осонлашади.
Механик клавиатура қандай ишлайди?
Тугма остидаги алоҳида механизм калит деб аталади: у босилган ҳаракатни электр сигналига айлантиришга ёрдам беради. Тугмани босганингизда механизм ичидаги қисмлар ҳаракатланади, қўлингизни олганингизда эса пружина уни дастлабки ҳолатига қайтаради. Компьютер келган сигнални қабул қилиб, босилган тугмага мос амални бажаради. Масалан, матн ёзаётган бўлсангиз, экранда ҳарф пайдо бўлади.
Босилиш ҳисси ҳамма моделда бир хил эмас. Айрим тугмалар йўл давомида силлиқ тушади, бошқаларида эса бармоқ кичик қаршиликни сезади. Баъзи механизмлар босилганда аниқ чиқиллайди. Бу фарқларни фақат расмга қараб билиш қийин: имкон бўлса, бир неча сўз ёзиб кўринг ва бармоғингиз қандай куч сарфлаётганига эътибор беринг.
Ҳар бир тугманинг алоҳида механизми борлиги уни ҳамма учун бирдек қулай қилмайди. Кимдир аниқ босилиш ҳиссини ёқтиради, бошқаси юмшоқроқ тугмани афзал кўради. Шунинг учун таниш инсонингизга ёққан модел сизга ҳам албатта мос келади, деб ўйламанг.
Мембранали турда тугма қандай босилади?
Мембрана — юпқа, эгилувчан қатлам. Мембранали клавиатурада тугма босилганда унинг остидаги қисмлар эгилиб, электр алоқа ҳосил бўлишига ёрдам беради. Натижада компьютер қайси тугма босилганини аниқлайди. Бунда ҳар бир тугма учун механик турдаги каби алоҳида калит ишлатилмайди.
Кўп мембранали моделларда тугма тагидаги юмшоқ гумбазсимон қисм босилганда эзилади ва кейин яна кўтарилади. Сиз буни бармоқ остидаги юмшоқлик сифатида сезишингиз мумкин. Аммо барча моделларни бир хил деб бўлмайди: тугманинг шакли, баландлиги ва босишга қаршилиги ҳам умумий таассуротни ўзгартиради.
Оддий топшириқ бажаришда иккала тур ҳам бир вазифани бажаради: матн киритади ва буйруқ беради. Мактаб учун иншо ёзиш ёки жадвал тўлдиришда мембранали моделдан ҳам фойдаланиш мумкин. Танловни фақат тур номига боғламанг; тугмаларни адаштирмай босишингиз ва ёзувларни бемалол кўришингиз ҳам керак.
Овоз ва ёзиш ҳисси нимага боғлиқ?
Клавиатура овозини фақат унинг тури белгиламайди. Тугма механизми, ташқи қобиқ, стол юзаси ва қанчалик қаттиқ босишингиз ҳам эшитиладиган товушга таъсир қилади. Шу сабабли механик моделни доимо шовқинли, мембранали моделни эса мутлақо жим деб тасвирлаш тўғри эмас.
Уйда умумий стол ёнида ишласангиз, овозни атрофдагилар билан бирга баҳоланг. Масалан, сиз дарс тайёрлаётган пайтда ёнингиздаги киши китоб ўқиши мумкин. Дўконда ёқимли туюлган чиқиллаш тинч хонада бошқача сезилади. Овоз сизга ёқиши билан бошқаларга халақит бермаслиги — алоҳида масалалар.
Ёзиш ҳиссини текшириш учун фақат ҳарфларни эмас, бўш жой, ўчириш ва янги қаторга ўтиш тугмаларини ҳам босинг. Катта тугмалар қўлга бошқача сезилиши мумкин. Бармоғингизни одатдагидан қаттиқ уришга мажбур бўлсангиз ёки қўшни тугмаларни тез-тез боссангиз, бошқа моделни ҳам синаб кўринг.
Ўқиш, ёзиш ва ўйин учун қайси бири мос?
Яхши танлов — вазифангизга ва қўлингизга мос келган клавиатура. Кўп матн ёзсангиз, тугмалар орасидаги масофа, ҳарфларнинг кўриниши ва керакли белгиларни топиш осонлигини текширинг. Фақат чиройли ёритиш ёки ташқи кўриниш билан чекланиб қолманг: кундалик ишда тугмалардан фойдаланасиз.
Ўйин учун олаётганда ҳам механик клавиатура сизни ўз-ўзидан яхшироқ ўйинчига айлантирмайди. Бошқарув тугмаларининг қулай жойлашуви ва буйруқларнинг кутилгандек бажарилиши муҳим. Дарс ва ўйин учун битта қурилма ишлатсангиз, иккала вазифани ҳам бажариб кўринг. Фақат битта тугмани босиб кўриш тўлиқ тасаввур бермайди.
- Матн учун: одатий гап ёзинг, хатони ўчиринг ва янги қаторга ўтинг.
- Жадвал учун: рақамлар ҳамда йўналиш тугмаларининг жойлашувини текширинг.
- Умумий хона учун: ёзиш овози ёнингиздаги кишига қандай эшитилишини сўранг.
- Улаш учун: клавиатура компьютерингизга қандай уланишини олдиндан аниқланг.
Танлашда ва парваришда нималарга эътибор бериш керак?
Клавиатура тури билан уланиш усулини чалкаштирманг. Механик ёки мембранали деган ном тугма остидаги тузилишни билдиради; симли ёки симсиз дегани эса компьютер билан алоқа усулини кўрсатади. Харид пайтида бу саволларни алоҳида текширинг. Ташқи кўринишидан қурилманинг барча имкониятларини билиб бўлмайди.
Парваришда қурилма йўриқномасига таянинг. Тозалашдан олдин уни компьютердан узинг ёки ўчиринг, устига суюқлик сепманг. Тугмаларни ечиш мумкинлигини билмасангиз, тортиб чиқаришга уринманг: турли моделларнинг маҳкамланиши фарқ қилади. Ичига ичимлик тўкилса, ишлатишни тўхтатиб, катталардан ёки таъмирлаш устасидан ёрдам сўранг.
Танлаш учун кичик синов тайёрланг: бир хил қисқа матнни турли клавиатураларда одатдаги тезлигингизда ёзинг. Қайси бирида камроқ адашганингизни, тугмаларни топиш осонлигини ва овозини кузатинг. Натижани “ёқди” деган умумий таассурот билан эмас, айнан сезган фарқларингиз билан ёзиб қўйинг.
Қизиқарли фактлар
- Бўш жой тугмаси матнда кўринадиган ҳарф чиқармайди, лекин сўзларни ажратади.
- Бир тугма бошқа ёрдамчи тугма билан бирга босилганда бошқа вазифани бажариши мумкин.
- Клавиатура тури ва ундаги ҳарфлар жойлашуви бир хил тушунча эмас: бири тузилишга, иккинчиси тугмалар тартибига тегишли.
- Тугмадаги ёзувни компьютер эмас, фойдаланувчи ўқийди; компьютер эса тугма босилгани ҳақидаги сигнални қабул қилади.
Кўп бериладиган саволлар
Механик клавиатура доим баланд овоз чиқарадими?
Йўқ, овоз модел ва тугма механизмига қараб фарқланади. Қандай босишингиз ва клавиатура турган юза ҳам товушга таъсир қилади. Жимроқ қурилма керак бўлса, айнан танлаётган моделингизни ёзиб кўриб баҳоланг.
Мембранали клавиатурада тез ёзиш мумкинми?
Ҳа, мембранали турда ҳам тез ёзиш мумкин. Тезлик фақат механизмга эмас, машқ, тугмалар жойлашувига кўникиш ва хатоларни камайтиришга ҳам боғлиқ. Аввал тўғри ёзишга эътибор беринг, кейин суръатни оширинг.
Чироқли тугмалар механик тур эканини билдирадими?
Йўқ, тугмаларнинг ёритилиши механик тузилишнинг белгиси эмас. Ёритиш ҳарфларни кўришга ёрдам берадиган ёки безак вазифасини бажарадиган алоҳида имкониятдир. Турини аниқлаш учун маҳсулот тавсифидаги тугма механизми ҳақидаги маълумотни текширинг.
Бола учун қайси турини танлаган маъқул?
Бола учун тугмалари тушунарли, босишга қулай ва вазифасига мос моделни танланг. Унинг ўзига қисқа матн ёздириб кўринг, керакли ҳарфларни топа олишини кузатинг. Фақат “механик” ёки “мембранали” деган номга қараб қарор қилманг.