Иш столи — компьютерда дастур ойналари ортида кўринадиган, белгилар ва фон расми жойлашган асосий экран соҳаси. Windows тизимида ундан дастурларни очиш, керакли файлларни топиш ва ишни бошлаш учун фойдаланасиз. Белгилар, вазифалар панели ҳамда Бошлаш менюсининг фарқини тушунсангиз, компьютерда керакли жойга ўтиш осонлашади.
Иш столи нима ва унда нималар кўринади?
Компьютерга кирганингиздан кейин экранда одатда фон расми, турли белгилар ва вазифалар панели кўринади. Фон — белгилар ортидаги расм ёки ранг. Унинг кўриниши ишни бажармайди, лекин экранни ўзингизга қулай тарзда безашга ёрдам беради. Дастур очилганда эса унинг ойнаси шу соҳанинг бир қисмини ёки деярли ҳаммасини ёпиши мумкин.
Буни мактабдаги ёзув столига ўхшатиш мумкин. Стол устида дафтар, китоб ва қалам турганидек, экранда ҳам тез керак бўладиган нарсаларнинг белгилари туради. Бироқ компьютердаги ҳамма ҳужжат шу ерда сақланмайди. Файллар бошқа папкаларда ҳам бўлади; папка эса ҳужжат ва бошқа файлларни тартиб билан сақлашга хизмат қиладиган жойдир.
Ҳар бир компьютернинг кўриниши бир хил бўлиши шарт эмас. Windows тури, созламалар ва фойдаланувчи танловига қараб фон, белгилар ҳамда тугмалар жойи фарқланиши мумкин. Шунинг учун бошқа компьютерда таниш белги ўзга жойда турса, бу унинг вазифаси ҳам ўзгарганини англатмайди. Белгининг номини ўқиб, кейин очишга одатланинг.
Экрандаги белгилар нимани англатади?
Белги — файл, папка, дастур ёки буйруқни ифодаловчи кичик тасвир. Одатда унинг тагида ном ёзилади. Масалан, дарс учун тайёрланган матнли ҳужжат алоҳида файл белгиси билан, шу ҳужжатлар йиғилган жой эса папка белгиси билан кўриниши мумкин. Тасвирлар ўхшаш бўлса ҳам, уларнинг номи нима очилишини тушунишга ёрдам беради.
Айрим белгилар ёрлиқ бўлади: улар дастурнинг ёки файлнинг ўзи эмас, балки унга тез ўтиш йўлидир. Буни китобдаги керакли саҳифага қўйилган хатчўпга ўхшатиш мумкин. Ёрлиқни олиб ташлаш билан унинг очадиган дастури одатда ўчмайди. Аммо оддий файлни ўчириш бошқа иш, шу сабабли нимани танлаганингизни текширмасдан ўчирманг.
Сичқонча билан одатда белгини бир марта боссангиз, уни танлайсиз; кетма-кет икки марта боссангиз, очасиз. Бу тартиб созламага қараб фарқ қилиши мумкин. Масалан, Малика дарс ҳужжатини топмоқчи бўлса, аввал номини ўқийди, сўнг очади. Белгиларни тартибли жойлаштириш ва файлларга мазмунли ном бериш кейинги сафар излашни енгиллаштиради.
Вазифалар панели нима учун керак?
Вазифалар панели — очиқ дастурлар орасида ўтиш ва тез-тез ишлатиладиган дастурларни ишга туширишга ёрдам берадиган экран соҳаси. У кўпинча экраннинг пастки четида туради. Панелдаги дастур белгисини босиб, керакли ойнага ўтишингиз мумкин. Масалан, матн ёзаётиб расмни кўриш керак бўлса, тегишли дастурлар орасида шу ердан алмашасиз.
Панелда дастур белгиси борлиги унинг албатта очиқ эканини англатмайди. Баъзи белгилар тез очиш учун панелга маҳкамланган бўлади. Маҳкамлаш — дастур ёпилгандан кейин ҳам унинг белгисини шу жойда қолдириш демакдир. Ишлаётган дастурлар одатда қўшимча белги билан ажратилади, аммо унинг кўриниши Windows турига қараб ўзгаради.
Шу панел атрофида соат, товуш ва тармоқ ҳолатини билдирувчи белгилар ҳам кўриниши мумкин. Улар компьютернинг айрим ҳолатларини тез текширишга ёрдам беради. Дастур ойнаси йўқолгандек туюлса, уни қайта очишга шошилманг: аввал панелдаги белгисини босинг. Эҳтимол, ойна шунчаки кичрайтирилган, яъни ёпилмай, экрандан вақтинча яширилган бўлади.
Бошлаш менюсидан қандай фойдаланилади?
Бошлаш менюси — дастурлар, қидирув ва компьютернинг айрим бошқарув буйруқларига ўтадиган меню. Уни Windows белгиси туширилган тугма орқали очасиз. Тугманинг жойи тизим турига қараб фарқланиши мумкин. Клавиатурадаги Windows белгили тугма ҳам одатда шу менюни очади, шунинг учун сичқончасиз ҳам ундан фойдаланиш мумкин.
Керакли дастур белгиси асосий экранда бўлмаса, уни шу менюдан излаб кўринг. Қидирув мавжуд бўлса, дастур номини ёзиш қулай. Масалан, Азиз ҳисоблаш дастурини очмоқчи бўлса, унинг номини қидириб, чиққан натижани текширади. Натижанинг номи ва турига қараш керак: қидирув фақат дастур эмас, файл ёки бошқа натижаларни ҳам кўрсатиши мумкин.
Бу менюда компьютерни ўчириш ва қайта ишга тушириш буйруқлари ҳам бўлади. Қайта ишга тушириш компьютерни ўчириб, яна юклайди; оддий ўчириш эса ишни якунлайди. Бундай буйруқни танлашдан олдин очиқ ҳужжатларингизни сақланг. Сақланмаган ўзгаришлар йўқолиши мумкин, шу боис экранда чиққан огоҳлантиришни ўқимасдан тасдиқламанг.
Ойна, панел ва менюни қандай ажратиш мумкин?
Бу қисмлар бир экранда кўринса ҳам, вазифалари бошқа-бошқа. Ойна — дастур ёки папканинг мазмуни кўринадиган соҳа. Меню эса танлаш мумкин бўлган буйруқларни кўрсатади. Вазифалар панели очиқ дастурлар ўртасида ўтишга ёрдам беради, иш столи эса ойналар ортида қоладиган асосий майдондир.
Масалан, Нодира матн ёзиш дастурини очди, деб тасаввур қилинг. Матн ёзиладиган жой дастур ойнасида бўлади; бошқа дастурга ўтиш учун панелдан фойдаланади. Янги дастур керак бўлса, Бошлаш менюсига мурожаат қилади. Ойнани кичрайтириш уни ёпмайди, ёпиш тугмаси эса шу ойнадаги ишни тугатишга хизмат қилади. Сақлаш ҳақидаги савол чиқса, ёзганларингиз керакми, текширинг.
Бирор нарсани тополмай қолсангиз, аввал унинг турини аниқланг: бу дастурми, ҳужжатми ёки папками? Кейин мос жойдан қидиринг. Дастур учун меню ёки панелни, ҳужжат учун эса уни сақлаган папкани текшириш қулай. Шу одат тасодифий белгиларни кетма-кет босишдан кўра аниқроқ йўл кўрсатади.
Қизиқарли фактлар
- Фон расмини алмаштириш ҳужжатларингиз ичидаги матн ёки расмларни ўзгартирмайди.
- Ойнани кичрайтириш билан дастурни ёпиш бир хил амал эмас.
- Бир дастурда бир нечта ойна очиқ бўлиши мумкин.
- Панелга маҳкамланган белги дастур ёпиқ турганда ҳам кўриниши мумкин.
- Ёрлиқ бошқа жойда турган файл ёки дастурга олиб бориши мумкин.
Фарқларни кўриш учун оддий машқ бажаринг: таниш дастурни очинг, ойнасини кичрайтиринг ва панелдаги белгиси орқали яна қайтаринг. Сўнг Бошлаш менюсини очиб, шу дастур номини топинг. Ҳеч нарсани ўчирмасдан, бир дастурга турли йўллар билан қандай киришни кузатасиз.
Кўп бериладиган саволлар
Иш столи билан компьютер экрани бир хилми?
Йўқ, экран — тасвирни кўрсатадиган қурилма юзаси, иш столи эса унда кўринадиган иш муҳитининг бир қисми. Экранда дастур ойнаси, видео ёки бошқа тасвир турганда асосий майдон кўринмай қолиши мумкин.
Вазифалар панелида белги бўлса, дастур очиқ бўладими?
Ҳар доим ҳам эмас: белги тез ишга тушириш учун панелга маҳкамланган бўлиши мумкин. Дастур очиқ ёки ёпиқлигини унинг ёнидаги ҳолат белгиси ва очиладиган ойнага қараб аниқлайсиз.
Белги кўринмаса, дастур ўчиб кетганми?
Йўқ, белгининг кўринмаслиги дастур ўчирилганини билдирмайди. Уни Бошлаш менюсидан қидиринг, чунки асосий майдондаги ёрлиқ олиб ташланган ёки белгилар яширилган бўлиши мумкин.
Бошлаш менюсининг кўриниши нега бошқа компьютерда фарқ қилади?
Меню кўриниши Windows тури ва танланган созламаларга боғлиқ. Тугмалар жойи ёки дастурлар рўйхати бошқача бўлса ҳам, керакли дастурни номи орқали излашга ҳаракат қилинг.