Физика 9-синф тест тўплами иссиқлик ҳодисалари, ёруғлик ва содда ҳисоблашларга оид 20 та саволдан иборат. Саволлар 9-синф ўқувчилари учун осондан мураккабга қараб тузилган. Ҳар бир саволда битта жавобни танланг, сўнг охиридаги жавоблар ва изоҳлар билан ўзингизни текширинг.
Физика 9-синф тест саволлари: асосий тушунчалар
Дастлаб кундалик ҳаётда учрайдиган ҳодисаларни эсланг. Масалан, чойга солинган қошиқнинг исиши ёки ҳўл кийимнинг қуриши физик тушунчаларни тасаввур қилишга ёрдам беради.
- Диффузия ҳодисаси нимани англатади?
А) Зарраларнинг тартибсиз ҳаракати туфайли моддаларнинг ўзаро аралашишини
Б) Ёруғликнинг силлиқ сиртдан қайтишини
C) Суюқликнинг қаттиқ ҳолатга ўтишини
Д) Жисмнинг таянчга босим беришини - Модданинг ҳарорати унинг зарралари ҳаракати билан қандай боғланган?
А) Ҳарорат ошганда зарралар бутунлай тўхтайди
Б) Ҳарорат ошганда зарраларнинг ўртача кинетик энергияси ортади
C) Ҳарорат ошганда ҳар бир зарранинг массаси ортади
Д) Ҳарорат зарралар ҳаракатига боғлиқ эмас - Иссиқ чойга туширилган металл қошиқнинг дастаси асосан қайси жараён туфайли исийди?
А) Буғланиш
Б) Ёруғликнинг синиши
C) Иссиқлик ўтказувчанлик
Д) Эриш - Эриш жараёнида модда қандай ҳолатга ўтади?
А) Суюқ ҳолатдан газ ҳолатга
Б) Газ ҳолатдан суюқ ҳолатга
C) Суюқ ҳолатдан қаттиқ ҳолатга
Д) Қаттиқ ҳолатдан суюқ ҳолатга - Буғланиш пайтида ташқаридан иссиқлик олмаётган суюқлик нега совийди?
А) Суюқликдаги барча молекулалар ҳаракатдан тўхтайди
Б) Суюқликдан энергияси каттароқ молекулалар чиқиб кетади
C) Қолган молекулаларнинг массаси камаяди
Д) Суюқлик молекулалари атомларга парчаланади - Жисмнинг ички энергияси нимадан ташкил топади?
А) Зарраларнинг тартибсиз ҳаракат энергияси ва ўзаро таъсир потенсиал энергиясидан
Б) Фақат жисмнинг яхлит ҳолдаги ҳаракат энергиясидан
C) Фақат жисмнинг Ер сиртидан баландлигига боғлиқ энергиядан
Д) Фақат жисмга ташқаридан тушаётган ёруғлик энергиясидан
Ёруғлик ва тўлқинлар: ўрта босқич
Бу саволларда атамаларни фарқлаш керак. Нормал — ёруғлик тушган нуқтада сиртга тик ўтказилган хаёлий чизиқ; тушиш ва қайтиш бурчаклари шу чизиқдан ўлчанади.
- Ёруғлик бир жинсли шаффоф муҳитда қандай тарқалади?
А) Ҳар доим айлана бўйлаб
Б) Фақат юқорига қараб
C) Тўғри чизиқ бўйлаб
Д) Ҳар доим эгри чизиқ бўйлаб - Ёруғликнинг тушиш бурчаги қайси икки йўналиш орасида ўлчанади?
А) Тушаётган нур билан сирт орасида
Б) Қайтган нур билан сирт орасида
C) Тушаётган нур билан қайтган нур орасида
Д) Тушаётган нур билан нормал орасида - Нур ясси кўзгуга нормалга нисбатан 35° бурчак остида тушди. Қайтиш бурчаги қанча?
А) 35°
Б) 55°
C) 70°
Д) 90° - Ёруғлик ҳаводан шишага қия йўналишда ўтганда синган нур қандай оғади?
А) Нормалдан узоқлашади
Б) Нормалга яқинлашади
C) Йўналишини ўзгартирмайди
Д) Шиша сиртига параллел тарқалади - Йиғувчи линзага бош оптик ўққа параллел тушган нурлар линзадан ўтгач қаерда йиғилади?
А) Линзанинг оптик марказида
Б) Ёруғлик манбаи турган ҳар қандай нуқтада
C) Линза сиртининг четида
Д) Линзанинг бош фокусида - Буюм ясси кўзгудан 2 метр узоқда турибди. Унинг тасвири кўзгу ортида қандай масофада жойлашади?
А) 1 метр
Б) 4 метр
C) 2 метр
Д) 0,5 метр - Тўлқиннинг тарқалиш тезлиги ўзгармаса, частотаси ортганда тўлқин узунлиги қандай ўзгаради?
А) Ортади
Б) Камаяди
C) Ўзгармайди
Д) Нолга тенг бўлади
Ҳисоблаш ва қўллаш: мураккаброқ босқич
Энди қоғоз ва қалам олинг. Ҳисоблашдан олдин берилган катталикларни ёзинг, бирликларни мослаштиринг ва керакли формулани танланг. Бу ерда идеал газ деганда молекулаларининг ўз ҳажми ва тўқнашувлар орасидаги ўзаро таъсири ҳисобга олинмайдиган соддалаштирилган газ модели тушунилади.
- Массаси 0,5 кг бўлган сувни 10 °C га иситиш учун қанча иссиқлик керак? Сувнинг солиштирма иссиқлик сиғими 4200 Ж/(кг·°C), иссиқлик йўқотилиши йўқ.
А) 210 Ж
Б) 2100 Ж
C) 4200 Ж
Д) 21 000 Ж - Газга 200 Ж иссиқлик берилди, газ эса ташқи кучларга қарши 80 Ж иш бажарди. Унинг ички энергияси қанчага ортди?
А) 120 Ж
Б) 280 Ж
C) 80 Ж
Д) 200 Ж - Ўзгармас ҳажмли ёпиқ идишдаги идеал газнинг мутлақ ҳарорати 300 К дан 600 К гача ошди. Босими қандай ўзгаради?
А) Икки марта камаяди
Б) Ўзгармайди
C) Икки марта ортади
Д) Тўрт марта ортади - Иссиқлик двигатели иситгичдан 1000 Ж энергия олиб, унинг 30 фоизини фойдали ишга айлантирди. Фойдали иш қанча?
А) 300 Ж
Б) 30 Ж
C) 700 Ж
Д) 3000 Ж - Йиғувчи линзанинг фокус масофаси 0,2 метр. Унинг оптик кучи қанча?
А) 0,2 диоптрия
Б) 2 диоптрия
C) 5 диоптрия
Д) 20 диоптрия - Тўлқиннинг частотаси 2 Ҳз, узунлиги 3 метр бўлса, унинг тарқалиш тезлиги қанча?
А) 1,5 м/с
Б) 5 м/с
C) 0,67 м/с
Д) 6 м/с - Буюм йиғувчи линзадан икки фокус масофасидан ҳам узоқроқда турибди. Унинг тасвири қандай бўлади?
А) Мавҳум, тўғри ва катталашган
Б) Ҳақиқий, тескари ва кичрайган
C) Ҳақиқий, тўғри ва катталашган
Д) Мавҳум, тескари ва буюмга тенг
Тўғри жавоблар
Физика 9-синф тест жавобларини белгилаган вариантларингиз билан солиштиринг. Хато чиққан саволда фақат ҳарфни эмас, изоҳдаги сабабни ҳам текширинг.
- А) Диффузияда моддалар зарраларнинг тартибсиз ҳаракати туфайли бир-бирига аралашади.
- Б) Ҳарорат ортиши зарралар тартибсиз ҳаракатининг ўртача кинетик энергияси, яъни ҳаракат энергияси ортишини билдиради.
- C) Металл қошиқнинг иссиқ қисмидан совуқроқ қисмига энергия иссиқлик ўтказувчанлик орқали узатилади.
- Д) Эриш — модданинг қаттиқ ҳолатдан суюқ ҳолатга ўтиш жараёнидир.
- Б) Энергияси каттароқ молекулалар чиқиб кетгач, қолган молекулаларнинг ўртача кинетик энергияси камаяди ва суюқлик совийди.
- А) Ички энергия зарраларнинг тартибсиз ҳаракат энергияси ҳамда уларнинг ўзаро таъсир потенсиал энергияси йиғиндисидир.
- C) Бир жинсли шаффоф муҳитда ёруғлик тўғри чизиқ бўйлаб тарқалади.
- Д) Тушиш бурчаги тушаётган нур билан сиртга ўтказилган нормал орасида ўлчанади.
- А) Қайтиш қонунига кўра, қайтиш бурчаги тушиш бурчагига тенг, демак, жавоб 35°.
- Б) Ёруғлик ҳаводан шишага қия ўтганда нормалга яқинлашади ва синиш бурчаги тушиш бурчагидан кичик бўлади.
- Д) Йиғувчи линза бош оптик ўққа параллел нурларни бош фокусда, яъни ўқ устидаги йиғилиш нуқтасида тўплайди.
- C) Ясси кўзгудаги тасвир кўзгу ортида буюмнинг кўзгугача бўлган масофасига тенг, яъни 2 метр масофада жойлашади.
- Б) Тезлик ўзгармаганда в = λф боғланишга кўра частота ортса, тўлқин узунлиги камаяди.
- Д) Қ = цмΔт формуласи бўйича 4200 × 0,5 × 10 = 21 000 Ж иссиқлик керак.
- А) Термодинамиканинг биринчи қонунига кўра, ички энергия ўзгариши ΔУ = Қ − А = 200 − 80 = 120 Ж.
- C) Газ миқдори ва ҳажми ўзгармаганда босим мутлақ ҳароратга тўғри мутаносиб, шунинг учун ҳарорат икки марта ошса, босим ҳам икки марта ортади.
- А) Фойдали иш олинган энергиянинг 30 фоизига тенг: А = 0,30 × 1000 = 300 Ж.
- C) Оптик куч Д = 1/Ф формула билан топилади: 1/0,2 = 5 диоптрия, бунда диоптрия линза оптик кучининг бирлигидир.
- Д) Тўлқин тезлиги в = λф формула билан ҳисобланади: 3 × 2 = 6 м/с.
- Б) Буюм икки фокус масофасидан узоқда бўлса, тасвир линзанинг бошқа томонида фокус билан икки фокус оралиғида ҳақиқий, тескари ва кичрайган ҳолда ҳосил бўлади.
Натижангизни баҳоланг
Ҳар бир тўғри жавобга бир балл беринг. Қуйидаги мезон ўзингизни текшириш учун тузилган, мактабдаги расмий баҳонинг ўрнини босмайди.
- 0–7 та тўғри жавоб — таянч тушунчаларни мустаҳкамлаш керак. Аввал иссиқлик ҳодисалари ва ёруғликнинг қайтиш қонунини такрорланг, кейин дастлабки саволларни қайта ечинг.
- 8–14 та тўғри жавоб — асос бор, айрим боғланишларни такрорланг. Хатоларингиз кўпроқ тушунчалардами ёки ҳисоблашдами, ажратинг ва шу турдаги топшириқларни машқ қилинг.
- 15–20 та тўғри жавоб — мавзуларни яхши ўзлаштиргансиз. Танлаган жавобингизни формула ёки чизма билан тушунтириб кўринг; бу билимни янги масалаларда қўллашга ёрдам беради.
Хато ишланган битта масалани жавобга қарамай қайта ечинг ва ечимдаги ҳар бир катталикнинг бирлигини ёзинг.
Кўп бериладиган саволлар
Бу тест 9-синф физикасининг барча мавзуларини қамраб оладими?
Йўқ, тўплам иссиқлик ҳодисалари, оптика ва тўлқинларга оид танланган саволлардан тузилган. Тўлиқ такрорлаш учун уни дарслигингиз мундарижаси ва ўқитувчи берган мавзулар рўйхати билан солиштиринг.
Тестни калкуляторсиз ечиш мумкинми?
Ҳа, ҳисоблаш саволларидаги сонлар қўлда ечишга қулай танланган. Аввал формулани ёзинг, сўнг сонларни қўйинг ва натижанинг бирлигини текширинг.
Формулани билсам ҳам, нега ҳисоблашда хато қиламан?
Сабаб бирликларни аралаштириш, масала шартини нотўғри ўқиш ёки арифметик хато бўлиши мумкин. Масалан, линзанинг оптик кучини топишда фокус масофасини метрда олиш ва фоизни ҳисоблашда уни юзга бўлиш керак.