Электрон почта — интернет орқали хабар юбориш ва қабул қилиш хизмати. Электрон почта манзили эса хабарингиз қайси қутига етиб боришини кўрсатадиган ёзувдир. Манзилнинг қисмларини ажрата олсангиз, уни тўғри ёзиш, ҳужжат жўнатиш ва адашиб бошқа кишига хат юбормаслик осонлашади.
Электрон почта нима ва манзил нима учун керак?
Оддий хатни етказиш учун уй манзили керак. Электрон хатда ҳам шунга ўхшаш тартиб бор: сиз олувчининг почта манзилини ёзасиз, хизмат эса хабарни тегишли қутига йўналтиради. Фарқи шундаки, бунда қоғоз ва конверт ўрнига телефон ёки компьютердан фойдаланасиз.
Почта қутиси билан унинг манзили бир нарса эмас. Почта қутиси — келган ва юборилган хатларингиз сақланадиган жой, почта манзили эса шу қутига хабар жўнатиш учун керак бўладиган ёзув. Буни уй ва унинг манзилига қиёслаш мумкин: манзил уйнинг ўзи эмас, унга йўл кўрсатади.
Масалан, ўқувчи Малика тайёрлаган тақдимотини ўқитувчисига юбормоқчи. У хатга қисқа изоҳ ёзиб, тақдимот файлини қўшади ва олувчининг манзилини киритади. Бундай файл илова дейилади, яъни хатга қўшиб жўнатиладиган ҳужжат, расм ёки бошқа файл. Олувчи хатни очгач, унинг матнини ўқиши ва иловасини кўриши мумкин.
Электрон почта манзили қандай қисмлардан тузилади?
aziz@example.com ёзувини тушунтириш учун олинган шартли намуна деб олайлик. Бу ерда Азиз исмли ҳақиқий кишининг манзили берилмаган. Намуна орқали белгилар нимани англатишини кўриш осонроқ.
- азиз — қутининг номи. У исмга ўхшаши мумкин, лекин ҳар доим инсоннинг тўлиқ исми бўлиши шарт эмас.
- @ — қути номи билан ундан кейинги қисмни ажратадиган белги.
- example.com — домен, яъни манзилнинг қайси хизмат ёки ташкилотга тегишли эканини билдирадиган қисм.
Домен фақат охирги сўздан иборат эмас. Намунада example.com ёзувининг ҳаммаси домен бўлади; унинг ичидаги нуқта ҳам манзилнинг бир қисми. Шу сабабли манзилни кўчирганда @ белгисигача бўлган ёзувни ҳам, ундан кейинги ёзувни ҳам текширинг.
Қутининг номи билан хат ёнида кўринадиган одам исмини ҳам ажратинг. Юборувчининг исми экранда чиройли ёзилиши мумкин, аммо жавоб хати унинг кўринадиган исмига эмас, почта манзилига юборилади. Айниқса, бир хил исмли танишларингиз бўлса, манзилга қараш чалкашликнинг олдини олади.
Манзилни хатосиз ёзиш учун нималарга қараш керак?
Одатдаги электрон почта манзили бўш жойсиз ёзилади. Ундаги нуқта, чизиқча ёки бошқа белгини ўзингизча олиб ташламанг. Кичик фарқ ҳам муҳим: нотўғри ёзилган манзилга хат етмаслиги ёки бошқа қутига кетиши мумкин.
Манзилни оғзаки эшитиб ёзишдан кўра, эгасидан ёзма шаклда олиш қулайроқ. Имкон бўлса, уни нусхалаб, керакли майдонга қўйинг. Кейин барибир текширинг: кўчириш вақтида манзилга тегишли бўлмаган сўз ёки тиниш белгиси ҳам қўшилиб қолиши мумкин.
- Қути номидаги ҳарфлар ва белгиларни асл ёзув билан солиштиринг.
- @ белгиси борлигини ва ўз жойида турганини текширинг.
- Ундан кейинги доменни охиригача ўқинг.
- Манзилнинг олдида ёки охирида ортиқча бўш жой қолмаганига қаранг.
- Янги манзилга муҳим ҳужжат юборишдан олдин эгасидан уни тасдиқлаб олинг.
Телефон манзил ёзаётганда бошқа сўзни таклиф қилиши мумкин. Шошилманг, ёзувга қайта қаранг. Агар сиздан электрон почта манзили сўралса, ўша майдонга исм, телефон рақами ёки парол эмас, айнан почта манзилини киритинг.
Электрон хат қандай юборилади ва манзил қандай асралади?
Хат ёзиш ойнасида олувчининг манзили, мавзу ва хабар матни учун алоҳида жойлар бўлади. Уларнинг экрандаги номи хизматга қараб фарқланади. Мавзу — хат нима ҳақида эканини қисқа билдирадиган сарлавҳа; масалан, мактаб топшириғи учун «Табиат ҳақидаги тақдимот» деб ёзиш мумкин.
- Олувчи майдонига керакли кишининг почта манзилини киритинг.
- Мавзуни қисқа ва тушунарли ёзинг.
- Хабар матнида нима юбораётганингизни ёки нимани сўраётганингизни тушунтиринг.
- Файл керак бўлса, уни илова қилинг ва керакли ҳужжатни танлаганингизни текширинг.
- Манзил, матн ва иловани қайта кўриб, сўнг хатни юборинг.
Почта манзили билан паролнинг вазифаси бошқа-бошқа. Манзил сизга хат юбориш учун керак, парол эса қутингизга киришни ҳимоялайди. Сизга хабар жўнатмоқчи бўлган кишига паролингизни ёки киришни тасдиқловчи махфий кодни беришингиз керак эмас.
Умумий компьютерда почтадан фойдалансангиз, иш тугагач ҳисобингиздан чиқинг. Нотаниш хатдаги шошилтирувчи талабга дарров эргашманг, айниқса у парол сўраса ёки кутилмаган файлни очишга ундаса. Бола шундай хат олса, уни ота-онаси ёки ўқитувчисига кўрсатгани маъқул.
Қизиқарли фактлар
- Электрон хат матндан ташқари расм ва ҳужжат каби иловаларни ҳам олиб бориши мумкин.
- Хат юборилаётган пайтда олувчи почтасини очиб ўтириши шарт эмас; у хабарни кейинроқ ўқий олади.
- Почта манзили одамнинг тўлиқ исмини кўрсатиши шарт эмас.
- Хатда кўринадиган юборувчи исми билан унинг ҳақиқий почта манзили алоҳида ёзувлардир.
- Бир хил почта қутисидан телефон ва компьютер орқали фойдаланиш мумкин.
Машқ учун қоғозга aziz@example.com деб ёзинг ва қути номи, @ белгиси ҳамда доменни ажратинг. Кейин ўзингиз фойдаланадиган манзилни шу тартибда текширинг, лекин паролингизни машққа қўшманг ва бошқаларга кўрсатманг.
Кўп бериладиган саволлар
Электрон почта манзилимни қаердан топсам бўлади?
Почтангизга кириб, ҳисобингиз ёки шахсий маълумотларингиз кўрсатиладиган бўлимдан манзилингизни топишингиз мумкин. Кўпинча бу бўлимга исм ёки профил белгиси орқали ўтилади, аммо жойлашуви хизматга қараб фарқ қилади.
Электрон почта манзилига телефон рақамини ёзса бўладими?
Электрон почта сўралган майдонга оддий телефон рақами эмас, почта манзили ёзилади. Телефон рақамингиз ҳисобга киришда ишлатилса ҳам, бу унинг почта манзили эканини англатмайди.
Манзил тўғри бўлса ҳам хат нега кўринмаяпти?
Хат кечикиши ёки кераксиз хатлар ажратиладиган бўлимга тушиши мумкин. Манзилни яна текширинг, сўнг олувчидан шу бўлимни ҳам кўришини сўранг; жавоб келмагани хат албатта йўқолганини билдирмайди.
Электрон почта манзилини бошқаларга айтиш мумкинми?
Сизга хат юбориши керак бўлган кишига почта манзилингизни беришингиз мумкин. Уни ҳаммага очиқ жойда тарқатишга шошилманг, чунки манзилингизга кераксиз хабарлар келиши мумкин; парол ва махфий кодларни эса берманг.