Артикллар бўйича бу тестда 20 та савол бор: улар мактаб ўқувчилари ва инглиз тили асосларини такрорламоқчи бўлган катталар учун мос. Ҳар бир саволда битта жавобни танланг, сўнг пастдаги калит ва изоҳлар орқали ўзингизни текширинг. Гапнинг маъносига ҳам эътибор беринг: артикл танлашда фақат сўзнинг биринчи ҳарфи етарли эмас.
Артикллар бўйича тест саволлари
Дастлабки саволлар содда қўлланишларга оид. Бўш жойга мос вариантни топинг; «Артикл қўйилмайди» жавоби ўша жойни бўш қолдириш кераклигини билдиради. Жавобларингизни дафтарга ҳарфлар билан ёзиб боринг.
- Ҳали тилга олинмаган битта қалам ҳақида гапиряпсиз. Бўш жойга нима қўйилади: «I ҳаве ___ пенцил»?
А) а
Б) ан
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - Малика қандайдир битта олма еяпти. «Ше ис эатинг ___ аппле» гапини тўлдиринг.
А) а
Б) ан
C) Артикл қўйилмайди
Д) тҳе - Иккинчи гапда аввал айтилган китоб назарда тутилган: «I боугҳт а боок. ___ боок ис интерестинг». Мос вариантни топинг.
А) А
Б) Ан
C) Тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - Сув ҳақида умумий фикр билдирилган гапда қайси вариант керак: «___ wатер ис нецессарй фор лифе»?
А) А
Б) Ан
C) Тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - Бирор университет талабаси илк бор таништирилмоқда: «Ҳе ис ___ университй студент». Бўш жойни тўлдиринг.
А) ан
Б) а
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - «Биз бир соат кутдик» маъносидаги гапни тўлдиринг: «Wе wаитед фор ___ ҳоур».
А) ан
Б) а
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - Қуёш ҳақида айтилган гапда қандай артикл керак: «___ сун гивес ус лигҳт»?
А) А
Б) Ан
C) Артикл қўйилмайди
Д) Тҳе
Ўрта даража: умумий ва аниқ маъно
Энди отнинг нимани англатаётганига қаранг. Гап барча нарсалар ҳақида умумий айтилганми ёки муайян бир нарса ажратилганми? Сифат қатнашган бирикмаларда эса артиклдан кейин келадиган товушни ҳам ҳисобга олинг.
- Мушуклар ҳақида умумий фикр айтилмоқда: «___ цатс аре анималс». Қайси вариант мос?
А) А
Б) Тҳе
C) Артикл қўйилмайди
Д) Ан - Ҳали тилга олинмаган битта кичик апелсин назарда тутилган: «Ше боугҳт ___ смалл оранге». Бўш жойга нима ёзилади?
А) а
Б) ан
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - Шаҳар номи олдидаги бўш жойни тўлдиринг: «Малика ливес ин ___ Ташкент».
А) а
Б) ан
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - «Бу синфимиздаги энг баланд бўйли ўқувчи» маъносидаги гапда нима керак: «Тҳис ис ___ таллест студент ин оур цласс»?
А) а
Б) тҳе
C) ан
Д) Артикл қўйилмайди - Бир киши илк бор «ҳалол инсон» деб таърифланмоқда: «Ҳе ис ___ ҳонест ман». Мос артиклни танланг.
А) а
Б) тҳе
C) ан
Д) Артикл қўйилмайди - Тил номи қатнашган гапни тўлдиринг: «Wе студй ___ Энглиш ат счоол».
А) а
Б) ан
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - Югуришда биринчи келган киши назарда тутилган: «Ше wас ___ фирст персон то финиш тҳе раце». Қайси вариант керак?
А) а
Б) ан
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди
Мураккаброқ саволлар: бирикма ва талаффуз
Охирги саволларда тайёр бирикмалар ва талаффузга диққат қилинг. Масалан, от олдида бошқа сўз турган бўлса, артиклни фақат отнинг ўзига қараб танлаш хато жавобга олиб келиши мумкин.
- Одатий нонушта назарда тутилган гапни тўлдиринг: «Wе ҳаве ___ бреакфаст ат ҳоме».
А) Артикл қўйилмайди
Б) а
C) ан
Д) тҳе - «Биз бир хил китобни танладик» маъносидаги гапда қайси вариант керак: «Wе чосе ___ саме боок»?
А) а
Б) тҳе
C) ан
Д) Артикл қўйилмайди - Битта саккиз ёшли бола илк бор тилга олинмоқда: «Ҳе ис ___ эигҳт-еар-олд бой». Бўш жойни тўлдиринг.
А) а
Б) тҳе
C) ан
Д) Артикл қўйилмайди - Бирор форма илк бор тилга олинмоқда: «Ше ис wеаринг ___ униформ». Мос жавобни белгиланг.
А) ан
Б) а
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - Эгаликни билдирувчи «мй» сўзидан олдин нима қўйилади: «Тҳис ис ___ мй баг»?
А) а
Б) ан
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди - «Қандай гўзал кун!» маъносидаги ундов гапни тўлдиринг: «Wҳат ___ беаутифул дай!»
А) а
Б) ан
C) тҳе
Д) Артикл қўйилмайди
Тўғри жавоблар
Аввал барча саволларни ишлаб бўлинг. Кейин жавобларингизни тартиб билан солиштиринг: ҳар бир тўғри жавоб учун бир балл ёзинг, хато танлов ёнига эса сабабини қисқа қайд этинг.
- А) а. «Пенцил» ундош товуш билан бошланадиган, илк бор тилга олинган бирликдаги саналадиган от бўлгани учун «а» керак.
- Б) ан. «Аппле» унли товуш билан бошланади ва бу гапда битта, ҳали аниқлаштирилмаган олмани билдиради.
- C) Тҳе. Иккинчи гапда янги китоб эмас, олдинги гапда айтилган китоб назарда тутилгани учун «тҳе» ишлатилади.
- Д) Артикл қўйилмайди. «Wатер» саналмайдиган от бўлиб, бу гапда сув ҳақида умумий маъно билдиряпти.
- Б) а. «Университй» сўзининг бошида унли ҳарф турса ҳам, талаффузи ундош «й» товуши билан бошланади.
- А) ан. «Ҳоур» сўзидаги бош «ҳ» талаффуз қилинмайди, шунинг учун сўз унли товуш билан бошланади.
- Д) Тҳе. Бу гапда барчага маълум бўлган Қуёш назарда тутилгани учун «тҳе» қўйилади.
- C) Артикл қўйилмайди. Кўпликдаги «цатс» сўзи муайян мушукларни эмас, умуман мушукларни билдирганида артиклсиз келади.
- А) а. Артикл бевосита ўзидан кейинги «смалл» сўзининг ундош товушига мос танланади.
- Д) Артикл қўйилмайди. «Ташкент» шаҳар номи бўлиб, бу гапда унинг олдидан артикл ишлатилмайди.
- Б) тҳе. «Таллест» орттирма даражадаги сифат бўлиб, синфдаги муайян ўқувчини ажратиб кўрсатмоқда.
- C) ан. «Ҳонест» сўзининг бошидаги «ҳ» айтилмагани учун ундан олдин «ан» келади.
- Д) Артикл қўйилмайди. «Энглиш» бу ерда тил номини билдиради ва артиклсиз ишлатилади.
- C) тҳе. «Фирст» тартиб сони бу гапда биринчи келган муайян кишини билдиргани учун «тҳе» керак.
- А) Артикл қўйилмайди. Оддий овқатланиш маъносидаги «ҳаве бреакфаст» бирикмасида «бреакфаст» олдидан артикл қўйилмайди.
- Б) тҳе. «Бир хил» маъносини берадиган «тҳе саме» бирикмасида «тҳе» ишлатилади.
- C) ан. Артиклдан кейинги «эигҳт» унли товуш билан бошлангани учун бутун бирикма олдидан «ан» қўйилади.
- Б) а. «Униформ» талаффузда ундош «й» товуши билан бошлангани сабабли «а» танланади.
- Д) Артикл қўйилмайди. «Мй» отнинг кимга тегишли эканини билдириб тургани учун унинг олдига яна артикл қўшилмайди.
- А) а. Бирликдаги саналадиган от қатнашган бу ундов гапда «wҳат а беаутифул дай» шакли ишлатилади.
Натижангизни баҳоланг
0–9 та тўғри жавоб: асосларни яна машқ қилинг; аввал бирликдаги саналадиган отлар билан «а» ва «ан» танлашни мустаҳкамланг.
10–15 та тўғри жавоб: асосий қўлланишларни тушунгансиз; хатоларингиз орасидан умумий маъно, аниқ нарса ва артиклсиз келган отларни алоҳида ажратинг.
16–20 та тўғри жавоб: яхши натижа; энди жавобни танлаш билан чекланмай, унинг сабабини ҳам оғзаки тушунтириб кўринг.
Артикллар бўйича хато қилган ҳар бир гапингизга ўхшаш янги мисол тузинг: қоидани ўз гапингизда қўллаш уни эслаб қолишга ёрдам беради.
Кўп бериладиган саволлар
«А» ва «ан» танлашда ҳарфга қарайманми ёки товушгами?
Товушга қарайсиз: артиклдан кейинги сўз қандай талаффуз қилиниши ҳал қилувчи мезон. Шу сабабли «а университй», аммо «ан ҳоур» дейилади. Янги сўзни ўрганаётганда унинг талаффузини ҳам текширинг.
Нега биринчи гапда «а боок», кейингисида «тҳе боок» ишлатилади?
Биринчи гап китобни суҳбатга олиб киради, иккинчиси эса ўша китобга қайтади. Тингловчи қайси китоб назарда тутилганини билганида «тҳе» мос келади.
Артикл қўйилмайдиган жавобларни қандай машқ қиламан?
Уларни алоҳида гуруҳларга ажратиб машқ қилинг: умумий маънодаги кўплик отлар, саналмайдиган отлар, тил ва шаҳар номлари. Ҳар бир гуруҳ учун содда гап ёзинг. Кейин «мй баг» ва «ҳаве бреакфаст» каби бирикмаларни алоҳида такрорланг.