1-синф топишмоқларини бола ёлғиз ҳам, ота-онаси ёки ака-опалари билан ҳам топиши мумкин. Навбат билан ўқинг, жавобни ўйлашга вақт беринг ва кейин уни спойлердан текширинг.
1-синф топишмоқлари: табиат ҳақида
- Эрталаб уфқдан кўтарилар,
Атрофга илиқ нур таратар.
Кечга бориб кўздан йўқолар,
Эртаси яна қайтиб келар.
Жавобни кўриш
Қуёш
- Баъзан юмалоқ, баъзан ингичка,
Тун осмонида кўринар.
Жим туриб, узоқдан боқади,
Булут келса, пинҳон бўлади.
Жавобни кўриш
Ой
- Қоронғи осмонда милтиллайди,
Майда чироқдай ялтирайди.
Узоқдан кўринар, қўл етмайди,
Тонг ёришса, кўздан йўқолади.
Жавобни кўриш
Юлдуз
- Осмонда оппоқ, баъзан кулранг,
Шамол эса уни сурар.
Ёмғир ёғса, ундан тушар,
Қуёш чиқса, тарқаб кетар.
Жавобни кўриш
Булут
- Томга тақ-тақ уради,
Ерга майда томчи бўлиб тушади.
Йўлакларни ҳўл қилади,
Гулларни чанқоғидан қутқаради.
Жавобни кўриш
Ёмғир
- Қиш келганда осмондан тушар,
Кафтга қўнсанг, тез эрир.
Ер юзини оппоқ қилар,
Болалар ундан қор одам ясар.
Жавобни кўриш
Қор
- Танаси тик, шохлари кўп,
Ёзда таги салқин бўлар.
Куз келганда япроқлари тўкилар,
Ҳовли ёки боғда ўсар.
Жавобни кўриш
Дарахт
- Яшил бўлиб шохда турар,
Кузда сариқ тусга кирар.
Шамол эсса, ерга қўнар,
Китоб орасида қуриб қолар.
Жавобни кўриш
Барг
- Баҳор келса, очилар,
Ранг-баранг бўлиб кўринар.
Ҳиди ёқимли, кўриниши чиройли,
Уни боғларда учратиш мумкин.
Жавобни кўриш
Гул
- Икки қаноти бор, осмонда учар,
Шохга қўниб, сайраб юборар.
Дон ёки майда қурт териб ейди,
Инини дарахтга қуриши мумкин.
Жавобни кўриш
Қуш
- Сув ичида сузиб юради,
Жабра билан нафас олади.
Қармоқ ёки тўрга тушиши мумкин,
Қуруқликда яшай олмайди.
Жавобни кўриш
Балиқ
- Рангли қанотини ёзади,
Гулдан гулга қўнади.
Енгил учиб, тез кўздан ғойиб бўлади,
Болалар уни боғда кўради.
Жавобни кўриш
Капалак
Мактаб ва уй буюмлари ҳақида топишмоқлар
- Ичида эртак, ҳикоя, сўз,
Варақларини очиб ўқийсан.
У сенга кўп нарсани ўргатар,
Мактаб сумкангда жой олар.
Жавобни кўриш
Китоб
- Учи билан из қолдирар,
Ёзганингни қоғозга туширар.
Учини чархласанг, яна ўткир,
Дарсда қўлингдан тушмайди.
Жавобни кўриш
Қалам
- Оқ варақлари ёнма-ён,
Уларнинг ҳар бирига ёзув тушар.
Дарсда ёнингда туради,
Янги топшириқлар унда пайдо бўлади.
Жавобни кўриш
Дафтар
- Қоғоздаги нотўғри изни
Ишқалаб аста йўқотар.
Кичкина, юмшоқ буюм,
Ёзув асбоблари ёнида турар.
Жавобни кўриш
Ўчирғич
- Унинг белгилари бир текис,
Ёнига қаламни қўйиб чизасан.
Чизиқни қийшиқ қилмайди,
Қоғоз устида ётади.
Жавобни кўриш
Чизғич
- Дарс бошланиб, тугаганда,
Овоз бериб хабар қилади.
Уни эшитган болалар
Синфга киради ёки чиқади.
Жавобни кўриш
Қўнғироқ
- Елкага осиб оласан,
Ичига дарс анжомларини жойлайсан.
Мактабга сен билан боради,
Уйга қайтганда ҳам ёнингда бўлади.
Жавобни кўриш
Сумка
- Юзида сонлар қатор турар,
Икки қўли тинмай айланар.
Унга қараб вақтни биласан,
Дарсга кечикмай борасан.
Жавобни кўриш
Соат
- Олдида турсанг, аксинг кўринар,
Сочингни тараб оласан.
У гапирмайди, жим туради,
Аммо юзингни кўрсатади.
Жавобни кўриш
Кўзгу
- Тишлари бор, лекин тишламайди,
Сочлар орасидан юради.
Сочни тартибга келтиради,
Токчада ёки сумкада туради.
Жавобни кўриш
Тароқ
- Дастурхонда овқат ёнида турар,
Қўлга олиб таом ейсан.
У билан суюқ овқатни ҳам
Оз-оздан оғзингга олиб борасан.
Жавобни кўриш
Қошиқ
- Уйга кириш йўлида турар,
Очилса, ичкарига йўл берар.
Ёпилса, хона тинч қолади,
Тутқичидан ушлаб очилади.
Жавобни кўриш
Эшик
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
- Уйда яшар, юмшоқ панжали,
Ипни кўрса, ўйнагиси келади.
Иссиқ жойда ғужанак бўлиб ётар,
Баъзан секин пишиллаб қўяр.
Жавобни кўриш
Мушук
- Ҳовлида югуриб юради,
Эгасини кўрса, думини ликиллатади.
Бегона овоз эшитса, ҳуради,
Уйга қараб туради.
Жавобни кўриш
Кучук
- Дарахтда пишиб қизаради,
Думчаси бор, қўлга ёқимли.
Тишласанг, шираси чиқади,
Бозорда ҳам кўп учрайди.
Жавобни кўриш
Олма
- Думалоқ, юмшоқ, сакрайди,
Майдонда уни тепиб ўйнайсан.
Дўстларинг билан улоқтирасан,
У ерда думалаб кетади.
Жавобни кўриш
Копток
- Дастурхонда чой учун турар,
Қулоғидан ушлаб кўтарасан.
Ичига ичимлик қуйилади,
Бўшаса, яна тўлдирасан.
Жавобни кўриш
Пиёла
- Ёмғир ёғса, бошингга тутасан,
Очилса, тепангда гумбаз бўлади.
Ёғингарчилик тугагач,
Йиғиб, ёнингда олиб юрасан.
Жавобни кўриш
Соябон
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
Топишмоқни шошмасдан ўқинг. Бола жавобни дарров топмаса, уни койиманг: бир ишора беринг ёки топишмоқни яна бир марта айтинг. Жавобни айтишдан олдин бола ўз фикрини тушунтириб кўрса, ўйин янада қизиқарли бўлади.
- Уйда: Навбат билан топишмоқ танланг. Жавобни топган киши кейингисини ўқисин.
- Йўлда: Телефонга қарамасдан, ёддан билганларингизни айтиб ўйнанг. Атрофдаги буюмларни кўрсатмасдан тасвирлашга ҳаракат қилинг.
- Синфда ёки боғчада: Болаларни жуфт қилиб, навбат билан топишмоқ айттиринг. Ҳар ким жавобини изоҳлаб берсин.
- Оила даврасида: Катталар ҳам жавоб топишга қўшилсин. Шунда бола ўз фикрини бемалол айтади.
Энг қулай усул — аввал жавобни тахмин қилиш, сўнг спойлерни очиб текшириш. Шунда бола топишмоқни ўзи ечишга улгуради.
Кўп бериладиган саволлар
Топишмоқларни биринчи синф ўқувчисига қандай ўқиб бериш керак?
Матнни аниқ ва шошмасдан ўқинг. Бола ўйлаши учун бироз вақт беринг, кейин керак бўлса, битта ишора қўшинг.
Бола жавобни топа олмаса, нима қилган маъқул?
Топишмоқдаги белгиларни биргаликда қайта эсланг. Жавобни дарров айтмай, “У қаерда бўлади?” каби содда ишора беринг.
Бир топишмоқни қайта-қайта ўйнаса бўладими?
Ҳа, болага ёққан топишмоқни яна айтиш мумкин. Кейинги сафар у жавобни тезроқ топиши ёки топишмоқни ўзи ёддан айтиши мумкин.