Тарих заковат саволлари мактабдаги беллашув ёки оилавий ўйин учун мўлжалланган: саволлар осондан қийинга қараб уч турга ажратилган. Жамоаларга бўлининг, ҳар бир тўғри жавобга бир балл беринг ва жавобларни фақат муҳокама тугагач очинг.
Тарих заковат саволлари
Саволлар қадимги ҳаёт, тарихий буюмлар, ёзув ва ўтмишни ўрганадиган фанларга бағишланган. Бошловчи уларни овоз чиқариб ўқисин, жамоалар эса жавобларини қоғозга ёзсин. Шунда бошқа жамоанинг жавоби ҳали ўйлаётган иштирокчиларга эшитилмайди.
1-тур: осон саволлар
- Инсониятнинг ўтмишдаги ҳаёти ва воқеаларини ўрганадиган фан қандай аталади?
Жавобни кўриш
Тарих.
- Қазишмалар орқали қадимги буюмлар ва турар жой қолдиқларини ўрганадиган мутахассис ким?
Жавобни кўриш
Археолог.
- Тарихий буюмлар сақланиб, ташриф буюрувчиларга намойиш этиладиган маскан нима дейилади?
Жавобни кўриш
Музей.
- Босма усулда эмас, қўл билан ёзилган қадимий китоб қандай аталади?
Жавобни кўриш
Қўлёзма.
- Олтин, кумуш ёки мис каби металлардан зарб қилинган пул нима дейилади?
Жавобни кўриш
Танга.
- Қадимги Миср деҳқончилиги қайси дарёнинг суви ва тошқинларига боғлиқ бўлган?
Жавобни кўриш
Нил.
- Буюк ипак йўлининг номида қайси қимматбаҳо толанинг номи бор?
Жавобни кўриш
Ипак.
- Узоқ савдо сафарига бирга чиққан савдогарлар ва юк ортилган ҳайвонлар гуруҳи нима дейилади?
Жавобни кўриш
Карвон.
- Лойдан кўза, коса ва бошқа идишлар ясайдиган қадимий ҳунар қандай аталади?
Жавобни кўриш
Кулолчилик.
- Қоғоз тайёрлаш дастлаб қайси қадимги мамлакатда пайдо бўлган?
Жавобни кўриш
Хитой.
2-тур: ўртача саволлар
- Дажла ва Фрот дарёлари оралиғидаги қадимги ўлка қандай ном билан танилган?
Жавобни кўриш
Месопотамия.
- Шумерлар лой тахтачаларга туширган, белгилари понага ўхшайдиган ёзув қандай аталади?
Жавобни кўриш
Миххат.
- Қадимги мисрликлар шу номдаги ўсимлик поясидан тайёрлаган ёзув материали нима эди?
Жавобни кўриш
Папирус.
- Қадимги Миср ёзувида буюм ва мавжудотлар тасвирига ўхшаб кўринадиган белгилар нима деб аталади?
Жавобни кўриш
Иероглифлар.
- Тарихда қадимги тош даври қайси илмий атама билан юритилади?
Жавобни кўриш
Палеолит.
- Янги тош даврининг тарих дарсликларида қўлланадиган илмий номи қандай?
Жавобни кўриш
Неолит.
- Қадимда қурол ва буюмлар тайёрлашда ишлатилган бронза асосан қайси металларнинг қотишмасидир?
Жавобни кўриш
Мис ва қалай.
- Қадимги тангаларни тарихий манба сифатида ўрганадиган фан соҳаси қандай аталади?
Жавобни кўриш
Нумизматика.
- Халқларнинг турмуши, урф-одатлари ва анъаналарини ўрганадиган фан соҳаси нима дейилади?
Жавобни кўриш
Этнография.
- Савдо йўлларида карвонлар тунаб, савдогарлар дам олиши учун қурилган жой қандай аталган?
Жавобни кўриш
Карвонсарой.
3-тур: қийин саволлар
- Қадимги қўлёзмалардаги ҳарф шакллари ва ёзув усулларини ўрганадиган фан соҳаси қайси?
Жавобни кўриш
Палеография.
- Тош, металл ва бошқа қаттиқ юзаларга битилган қадимги ёзувларни қайси фан соҳаси ўрганади?
Жавобни кўриш
Эпиграфика.
- Тарихий воқеаларнинг вақтини ва кетма-кетлигини аниқлаш билан шуғулланадиган фан соҳаси нима дейилади?
Жавобни кўриш
Хронология.
- Қадимда ҳайвон терисига махсус ишлов бериб тайёрланган ёзув материали қандай аталган?
Жавобни кўриш
Пергамент.
- Қадимги юнонларда суюқлик сақлаш учун ишлатилган, бўйни тор ва қўш дастали сопол идиш нима дейилади?
Жавобни кўриш
Амфора.
- Қадимги Месопотамияда зинапояли минорага ўхшатиб қурилган ибодатхона иншооти қандай аталган?
Жавобни кўриш
Зиккурат.
- Қадимги юнон шаҳарларида савдо ва жамоат йиғинлари ўтадиган очиқ майдон нима деб аталган?
Жавобни кўриш
Агора.
- Қадимги Римда сувни водий ёки йўл устидан олиб ўтадиган кўприксимон иншоот қандай аталган?
Жавобни кўриш
Акведук.
- Қадимги юнон шаҳрининг тепаликда жойлашган мустаҳкамланган қисми қандай номланган?
Жавобни кўриш
Акропол.
- Қадимги биноларни безашда рангли тош ёки шиша бўлакларидан терилган тасвир нима дейилади?
Жавобни кўриш
Мозаика.
Викторинани қандай ўтказиш мумкин
- Жамоаларни тенглаштиринг. Кичик ёшдаги болалар билан катталарни аралаштиринг. Ҳар саволда жавобни ёзадиган иштирокчини алмаштирсангиз, ҳамма ўйинга қўшилади.
- Вақтни олдиндан келишинг. Осон саволларга қисқароқ, қийинларига кўпроқ муҳокама вақти ажратинг. Бошловчи жавобларни йиғиб олмагунча ҳеч ким ўз жавобини айтмасин.
- Балл қоидасини ўзгартирманг. Ҳар бир турда тўғри жавоб учун бир балл бериш қулай. Жавоб мазмунан тўғри бўлса, кичик имло хатоси учун баллни камайтирманг.
- Мураккаб атамаларни изоҳланг. Масалан, палеография жавоби очилгач, бу соҳа эски ёзув шаклларини текширишини содда тилда айтинг. Изоҳни жамоалар жавоб топширгандан кейин беринг.
- Совринни содда танланг. Китоб белгиси, дафтар ёки қўлда тайёрланган ёрлиқ етарли. Баллар тенг келса, жамоаларни тенг ғолиб деб эълон қилиш мумкин.
Кўп бериладиган саволлар
Бу саволларни кичик ёшдаги болалар билан ўйнаса бўладими?
Ҳа, улар учун осон турдан бошлаш қулай. Мураккаб турларда эса болаларни катталар билан бир жамоага қўшинг ёки ҳали ўрганмаган мавзуларини ўтказиб юборинг.
Жавобдаги атама бошқача ёзилса, балл бериладими?
Атама аниқ танилса ва мазмун ўзгармаса, балл бериш мумкин. Бошлашдан олдин шу қоидани келишиб олинг, жавоб очилгач эса сўзнинг тўғри ёзилишини бирга кўринг.
Тарих заковат саволлари билан дарсни қандай мустаҳкамлаш мумкин?
Ўтилган мавзуга мос саволларни танлаб, дарс охирида қисқа беллашув ўтказинг. Хато жавоблардан кейин ўқувчиларга тегишли атамани дарсликдан топиб, ўз сўзлари билан тушунтиришни таклиф қилинг.