Физика формулалари тести 20 та саволдан иборат бўлиб, ҳаракат, куч, энергия, иссиқлик ва электр мавзуларини қамраб олади. Саволлар 10–16 ёшли мактаб ўқувчилари ҳамда билимини текширмоқчи бўлган катталар учун тузилган. Ҳар бир саволда битта жавобни танланг, белгилаган вариантларингизни ёзиб боринг ва охирида жавоблар жадвали билан солиштиринг.
Физика формулалари бўйича тест саволлари
Дастлаб формулани танлайсиз, кейин эса содда масалаларни ечасиз. Белгилар одатдаги физик маънода қўлланган; айрим саволларда уларнинг маъноси алоҳида кўрсатилган. Ҳисоблашдан олдин берилган катталикларнинг бирликларига ҳам қаранг.
| № | Савол ва жавоб вариантлари |
|---|---|
| 1 | Текис ҳаракатда тезлик қандай топилади? А) в = с/т Б) в = с × т C) в = т/с Д) в = с/т² |
| 2 | Жисм в тезлик билан текис ҳаракат қилса, т вақт ичида босиб ўтган йўли қайси формула билан ҳисобланади? А) с = в/т Б) с = в × т C) с = т/в Д) с = в² × т |
| 3 | Текис ҳаракатда йўл ва тезлик маълум. Ҳаракат вақтини топинг. А) т = с × в Б) т = в/с C) т = с/в Д) т = с/в² |
| 4 | Массаси м, ҳажми V бўлган жисмнинг зичлиги қандай ифодаланади? А) ρ = м × V Б) ρ = V/м C) ρ = м/V² Д) ρ = м/V |
| 5 | С юзага тик йўналган Ф куч ҳосил қиладиган босим формуласи қайси? А) п = Ф × С Б) п = Ф/С C) п = С/Ф Д) п = Ф/С² |
| 6 | Массаси м бўлган жисм а тезланиш олса, унга таъсир қилаётган натижавий кучни қандай топасиз? А) Ф = м × а Б) Ф = м/а C) Ф = а/м Д) Ф = м × а² |
| 7 | Ўзгармас куч жисмнинг кўчиши билан бир йўналишда таъсир қилмоқда. Бажарилган иш формуласи қайси? А) А = Ф/с Б) А = с/Ф C) А = Ф × с² Д) А = Ф × с |
| 8 | А иш т вақт давомида бажарилди. Ўртача қувват Н қандай ҳисобланади? А) Н = А × т Б) Н = т/А C) Н = А/т Д) Н = А/т² |
| 9 | Занжир қисми учун Ом қонунига кўра, ток кучи қандай топилади? А) I = У/Р Б) I = У × Р C) I = Р/У Д) I = У/Р² |
| 10 | Қаршилиги Р бўлган ўтказгичдан I ток ўтмоқда. Унинг учларидаги кучланиш формуласини белгиланг. А) У = I/Р Б) У = Р/I C) У = I² × Р Д) У = I × Р |
| 11 | Кучланиш У ва ток кучи I орқали қаршилик қандай аниқланади? А) Р = У × I Б) Р = У/I C) Р = I/У Д) Р = У/I² |
| 12 | Ток кучи ўзгармаса, т вақт ичида ўтказгич кесимидан ўтган электр заряди қ қанча бўлади? А) қ = I/т Б) қ = т/I C) қ = I × т Д) қ = I² × т |
| 13 | Массаси м, тезлиги в бўлган жисмнинг илгариланма ҳаракат кинетик энергияси қайси ифодага тенг? А) Э = м × в Б) Э = м × в² C) Э = м × в/2 Д) Э = м × в²/2 |
| 14 | Ер сиртига яқин жойда жисм танланган нол сатҳдан ҳ баландликда турибди. Унинг оғирлик кучига боғлиқ потенсиал энергияси қандай топилади? А) Э = м × г/ҳ Б) Э = м × г × ҳ C) Э = м × ҳ/г Д) Э = г × ҳ/м |
| 15 | Жисм эримасдан ва буғланмасдан қиздирилмоқда. Ҳарорат ўзгариши Δт бўлса, олинган иссиқлик миқдори қайси формула билан топилади? А) Қ = ц × м × Δт Б) Қ = ц × м/Δт C) Қ = ц × Δт/м Д) Қ = м × Δт/ц |
| 16 | Қаршиликлари Р₁ ва Р₂ бўлган иккита резистор кетма-кет уланди. Умумий қаршиликни белгиланг. А) Р = Р₁ × Р₂/(Р₁ + Р₂) Б) Р = Р₁ × Р₂ C) Р = Р₁ + Р₂ Д) Р = (Р₁ + Р₂)/2 |
| 17 | Ўқувчи 120 м йўлни 60 с да босиб ўтди. Унинг ўртача тезлиги қанча? А) 0,5 м/с Б) 2 м/с C) 60 м/с Д) 7200 м/с |
| 18 | 3 м² юзага тик йўналишда 60 Н куч таъсир қилмоқда. Босимни ҳисобланг. А) 180 Па Б) 0,05 Па C) 63 Па Д) 20 Па |
| 19 | Қаршилиги 4 Ω бўлган резистор учларидаги кучланиш 12 V. Ундан ўтаётган ток кучи қанча? А) 48 А Б) 0,33 А C) 3 А Д) 16 А |
| 20 | Қурилма 10 с давомида 200 Ж иш бажарди. Унинг ўртача қувватини топинг. А) 20 W Б) 2000 W C) 0,05 W Д) 190 W |
Тўғри жавоблар
Аввал барча саволларга жавоб бериб чиқинг. Сўнг ҳар бир мос жавоб учун бир балл қўйинг; хато танланган ва жавобсиз қолган саволларга балл қўшманг.
| № | Жавоб | Нега шу вариант тўғри? |
|---|---|---|
| 1 | А) | Текис ҳаракат тезлиги босиб ўтилган йўлнинг сарфланган вақтга нисбатига тенг. |
| 2 | Б) | Ўзгармас тезликни ҳаракат вақтига кўпайтириб, босиб ўтилган йўл топилади. |
| 3 | C) | с = в × т тенглигидан вақтни ажратсак, т = с/в ҳосил бўлади. |
| 4 | Д) | Зичлик жисм массасининг унинг ҳажмига нисбатини билдиради. |
| 5 | Б) | Босим юзага тик таъсир қилаётган кучни шу юзанинг майдонига бўлиш орқали топилади. |
| 6 | А) | Нютоннинг иккинчи қонунига кўра, натижавий куч масса билан тезланиш кўпайтмасига тенг. |
| 7 | Д) | Куч ва кўчиш бир йўналишда бўлса, иш уларнинг кўпайтмасига тенг бўлади. |
| 8 | C) | Ўртача қувват бажарилган ишнинг шу ишга сарфланган вақтга нисбатидир. |
| 9 | А) | Ом қонуни ток кучини кучланишнинг қаршиликка нисбати орқали ифодалайди. |
| 10 | Д) | I = У/Р тенглигидан кучланиш У = I × Р кўринишида топилади. |
| 11 | Б) | Ом қонунидан қаршиликни ажратиб ёзсак, Р = У/I келиб чиқади. |
| 12 | C) | Ўзгармас токда ўтган заряд ток кучи билан вақтнинг кўпайтмасига тенг. |
| 13 | Д) | Илгариланма ҳаракат кинетик энергияси масса ва тезлик квадрати кўпайтмасининг ярмига тенг. |
| 14 | Б) | Ер сиртига яқин жойда потенсиал энергия масса, эркин тушиш тезланиши ва баландлик кўпайтмасидан топилади. |
| 15 | А) | Қиздиришда иссиқлик миқдори солиштирма иссиқлик сиғими, масса ва ҳарорат ўзгариши кўпайтмасига тенг. |
| 16 | C) | Кетма-кет уланган резисторларнинг қаршиликлари қўшилади. |
| 17 | Б) | Ўртача тезлик в = 120/60 = 2 м/с бўлади. |
| 18 | Д) | Босим п = 60/3 = 20 Па га тенг. |
| 19 | C) | Ток кучи I = 12/4 = 3 А бўлади. |
| 20 | А) | Ўртача қувват Н = 200/10 = 20 W га тенг. |
Тўртта саволнинг батафсил таҳлили
Зичлик формуласида нега масса ҳажмга бўлинади?
4-саволдаги ρ белгиси зичликни билдиради. Зичлик бир бирлик ҳажмга қанча масса тўғри келишини кўрсатади, шунинг учун массани ҳажмга бўламиз. Масалан, ҳажми тенг ёғоч ва темир бўлакларининг массаси турлича бўлишини шу тушунча билан изоҳлаш мумкин.
Иш формуласини қачон тўғридан тўғри қўллаймиз?
7-саволда куч ва кўчиш бир йўналишда экани атайлаб айтилган. Шу шартда А = Ф × с формуласи қўлланади. Куч бошқа йўналишда таъсир қилса, бу содда ифодани шартсиз қўллаб бўлмайди; масалани ўқиганда йўналишга эътибор беринг.
Иссиқлик формуласидаги белгилар нимани англатади?
15-саволдаги ц — солиштирма иссиқлик сиғими, яъни модданинг бирлик массасини бир даражага иситиш учун керак бўладиган иссиқлик миқдори. Δт эса якуний ҳароратдан бошланғич ҳароратни айириш орқали топилади. Бу ерда Δт вақт эмас: бир хил ҳарф турли мавзуларда бошқа катталикни билдириши мумкин.
Электр масаласида керакли амални қандай танлайсиз?
19-саволда кучланиш ва қаршилик берилган, ток кучи сўралган. Шунинг учун I = У/Р формуласи керак: 12 ни 4 га бўлиб, 3 А оламиз. Формулани аввал ҳарфларда ёзинг, кейин сонларни қўйинг — шунда кўпайтириш билан бўлишни адаштириш эҳтимоли камаяди.
Натижангизни баҳоланг
Қуйидаги оралиқлар фақат шу машқ учун тавсия этилган мезонлардир. Натижа мактаб баҳосининг ўрнини босмайди.
- 0–9 та тўғри жавоб — асосларни такрорлаш босқичи. Тезлик, зичлик ва босим формулаларидан бошланг; ҳар бир белги нимани англатишини ёнига ёзинг.
- 10–15 та тўғри жавоб — билимларни мустаҳкамлаш босқичи. Хато қилган саволларингизни мавзулар бўйича ажратинг ва керакли формулани жавобларга қарамасдан қайта ёзинг.
- 16–20 та тўғри жавоб — формулаларни яхши қўллаяпсиз. Энди шу формулаларда номаълум катталикни алмаштириб, масалан, тезлик ўрнига вақтни топиб машқ қилинг.
Кўп бериладиган саволлар
Бу тестни калкуляторсиз ечса бўладими?
Ҳа, ҳисоблаш саволларидаги сонлар калкуляторсиз ишлашга мос танланган. Бўлиш амалини қоғозда бажаринг ва натижа ёнига ўлчов бирлигини ёзинг.
Формулани билсам-у, ҳарфларни адаштирсам, нима қилай?
Ҳар бир формула ёнига белгилар маъносини ёзинг. Масалан, ҳаракат мавзусида с — йўл, в — тезлик, т — вақт; электр мавзусида эса I — ток кучи, У — кучланиш, Р — қаршилик.
Физика формулалари тестини қайта ечишда қандай машқ қилган маъқул?
Аввал хато жавоб сабабини аниқланг: формулани унутдингизми, шартни нотўғри ўқидингизми ёки ҳисобда адашдингизми? Кейин жавоблар жадвалини ёпиб, саволларни қайта ечинг ва ҳар бир танловингизни битта жумла билан изоҳланг.