Gap bo’laklari: 20 ta test savollari javoblari bilan

muallif:

Gap bo’laklari bo’yicha bu test maktab o’quvchilari va kattalar uchun tuzilgan bo’lib, 20 ta savol orqali ega, kesim hamda ikkinchi darajali bo’laklarni ajratishni mashq qildiradi. Har bir savolda bitta to’g’ri variantni tanlang va javoblaringizni yozib boring. Yakunda yopiq javoblar bo’limini ochib, tanlovingizni izohlar bilan solishtiring.

Gap bo’laklari bo’yicha test savollari

  1. Gapning bosh bo’laklari qaysilar?
    A) Ega va kesim
    B) Aniqlovchi va to’ldiruvchi
    C) Hol va aniqlovchi
    D) Kesim va to’ldiruvchi
  2. “Aziz kitob o’qidi” gapida ega qaysi so’z?
    A) Kitob
    B) Aziz
    C) O’qidi
    D) Kitob o’qidi
  3. “Malika rasm chizdi” gapining kesimini toping.
    A) Malika
    B) Rasm
    C) Chizdi
    D) Malika rasm
  4. “Qizil olma savatda turibdi” gapidagi “qizil” so’zi qanday bo’lak?
    A) Ega
    B) Kesim
    C) Hol
    D) Aniqlovchi
  5. “Nodira xatni yozdi” gapida “xatni” so’zi qaysi vazifada kelgan?
    A) To’ldiruvchi
    B) Aniqlovchi
    C) Ega
    D) Hol
  6. “Jasur bugun keldi” gapidagi “bugun” so’zi qaysi gap bo’lagi?
    A) Ega
    B) To’ldiruvchi
    C) Hol
    D) Kesim
  7. “Bolalar kuldi” gapidagi kesimga qanday so’roq beriladi?
    A) Kimlar?
    B) Nima qildi?
    C) Kimning?
    D) Qayerda?
  8. Faqat ikkinchi darajali bo’laklar berilgan qatorni belgilang.
    A) Ega, kesim, hol
    B) Kesim, aniqlovchi, to’ldiruvchi
    C) Ega, hol, aniqlovchi
    D) Aniqlovchi, to’ldiruvchi, hol
  9. “Yangi daftar sumkada turibdi” gapida “yangi” so’zi qaysi so’zga bog’langan?
    A) Sumkada
    B) Daftar
    C) Turibdi
    D) Sumkada turibdi
  10. “O’quvchilar hovlida o’ynadi” gapidagi hol harakatning nimasi haqida ma’lumot beradi?
    A) Qayerda bajarilgani haqida
    B) Qachon bajarilgani haqida
    C) Qanday bajarilgani haqida
    D) Nima sababdan bajarilgani haqida
  11. “Bolalar ertalab yig’ildi” gapidagi “ertalab” qaysi hol turiga kiradi?
    A) O’rin holi
    B) Maqsad holi
    C) Sabab holi
    D) Payt holi
  12. “Malika sekin gapirdi” gapida harakatning qay tarzda bajarilganini bildirgan bo’lakni toping.
    A) Malika
    B) Gapirdi
    C) Sekin
    D) Malika gapirdi
  13. “Akasi ukasiga yordam berdi” gapidagi “ukasiga” so’ziga qaysi so’roq mos keladi?
    A) Kimga?
    B) Kimning?
    C) Qachon?
    D) Nimani?
  14. “Onamning kitobi javonda turibdi” gapidagi “onamning” qanday aniqlovchi?
    A) Sifatlovchi aniqlovchi
    B) Izohlovchi
    C) Payt holi
    D) Qaratqich aniqlovchi
  15. “Moviy osmon tiniq edi” gapida “moviy” nima uchun sifatlovchi aniqlovchi sanaladi?
    A) Harakatning vaqtini bildirgani uchun
    B) Gapdagi ish-harakatni bildirgani uchun
    C) Ot bilan ifodalangan narsaning belgisini bildirgani uchun
    D) Harakat yo’nalgan shaxsni bildirgani uchun
  16. “Men buvim bilan suhbatlashdim” gapidagi “buvim bilan” qanday bo’lak?
    A) O’rin holi
    B) Vositali to’ldiruvchi
    C) Ega
    D) Sifatlovchi aniqlovchi
  17. “Mening singlim shifokor” gapidagi “shifokor” so’zining vazifasi qanday?
    A) Aniqlovchi
    B) To’ldiruvchi
    C) Ega
    D) Ot kesim
  18. “Aziz kitobni diqqat bilan o’qidi” gapidagi bo’laklar tartibini aniqlang.
    A) Ega, hol, to’ldiruvchi, kesim
    B) Aniqlovchi, ega, hol, kesim
    C) Ega, to’ldiruvchi, hol, kesim
    D) Ega, to’ldiruvchi, aniqlovchi, kesim
  19. “Bog’dagi qizil gullar ochildi” gapida ega va unga bog’langan aniqlovchilar qaysi qatorda to’g’ri ajratilgan?
    A) Ega — bog’dagi; aniqlovchilar — qizil, gullar
    B) Ega — gullar; aniqlovchilar — bog’dagi, qizil
    C) Ega — qizil; aniqlovchilar — bog’dagi, gullar
    D) Ega — ochildi; aniqlovchilar — qizil, gullar
  20. “Biz yangi kitobni kecha o’qidik” gapining to’liq tahlili qaysi qatorda to’g’ri berilgan?
    A) Biz — ega; yangi — aniqlovchi; kitobni — to’ldiruvchi; kecha — hol; o’qidik — kesim
    B) Biz — ega; yangi — hol; kitobni — aniqlovchi; kecha — to’ldiruvchi; o’qidik — kesim
    C) Biz — to’ldiruvchi; yangi — aniqlovchi; kitobni — ega; kecha — hol; o’qidik — kesim
    D) Biz — ega; yangi — aniqlovchi; kitobni — to’ldiruvchi; kecha — kesim; o’qidik — hol

To’g’ri javoblar

Avval barcha savollarni mustaqil bajaring. So’ng quyidagi bo’limni oching: har bir javob yonidagi izoh qaysi belgiga e’tibor berish kerakligini ko’rsatadi.

Javoblarni ko’rish
  1. A) Ega va kesim bosh bo’laklar bo’lib, ega gap kim yoki nima haqida ekanini, kesim esa u haqidagi xabarni bildiradi.
  2. B) Aziz — ega, chunki “Kim kitob o’qidi?” so’rog’iga shu so’z javob bo’ladi.
  3. C) Chizdi — kesim, chunki u Malikaning nima qilganini bildiradi.
  4. D) Qizil — aniqlovchi, chunki u olmaning rangini bildirib, “Qanday olma?” so’rog’iga javob beradi.
  5. A) Xatni — to’ldiruvchi, chunki u yozish harakati qaysi narsaga o’tganini bildiradi va “Nimani?” so’rog’iga javob bo’ladi.
  6. C) Bugun — hol, chunki u Jasurning qachon kelganini bildiradi.
  7. B) Kuldi kesimiga “Nima qildi?” so’rog’i beriladi, chunki bu so’z bolalarning harakatini ifodalaydi.
  8. D) Aniqlovchi, to’ldiruvchi va hol ikkinchi darajali bo’laklar bo’lib, gapdagi xabarni qo’shimcha ma’lumot bilan kengaytiradi.
  9. B) Yangi so’zi daftar so’ziga bog’langan, chunki u sumkaning yoki harakatning emas, daftarning belgisini bildiradi.
  10. A) Hovlida so’zi harakat bajarilgan joyni bildiradi va “Qayerda o’ynadi?” so’rog’iga javob bo’ladi.
  11. D) Ertalab — payt holi, ya’ni harakatning vaqtini bildiruvchi bo’lak, chunki u bolalarning qachon yig’ilganini ko’rsatadi.
  12. C) Sekin so’zi “Qanday gapirdi?” so’rog’iga javob berib, gapirish harakatining qay tarzda bajarilganini bildiradi.
  13. A) Ukasiga so’ziga “Kimga?” so’rog’i beriladi, chunki gapda yordam kimga qaratilgani aytilgan.
  14. D) Onamning — qaratqich aniqlovchi, ya’ni kitobning kimga qarashli ekanini bildiruvchi bo’lak bo’lib, “Kimning?” so’rog’iga javob beradi.
  15. C) Moviy — sifatlovchi aniqlovchi, ya’ni narsaning belgisini bildiruvchi bo’lak, chunki u osmonning rangini ifodalaydi.
  16. B) Buvim bilan — vositali to’ldiruvchi, ya’ni bu gapda kesimga “bilan” ko’makchisi orqali bog’langan bo’lak bo’lib, “Kim bilan suhbatlashdim?” so’rog’iga javob beradi.
  17. D) Shifokor — ot kesim, ya’ni ot bilan ifodalangan kesim, chunki u singilning kim ekanini bildiradi.
  18. C) Gapda Aziz — ega, kitobni — to’ldiruvchi, diqqat bilan — harakat tarzini bildiruvchi hol, o’qidi esa kesimdir.
  19. B) Gullar — ega, bog’dagi va qizil esa gullarning qayerdagi va qanday gullar ekanini bildirgan aniqlovchilardir.
  20. A) Biz harakat bajaruvchisini, yangi kitobning belgisini, kitobni harakat o’tgan narsani, kecha vaqtni, o’qidik esa harakatni bildiradi.

Natijangizni baholang

0–9 ta to’g’ri javob: avval ega va kesimni ajratishni mashq qiling. “Aziz keldi” kabi sodda gapdan boshlang, keyin unga vaqt, joy yoki narsa bildirgan so’z qo’shib tahlil qiling.

10–15 ta to’g’ri javob: asosiy bo’laklarni taniysiz, endi adashgan o’rinlaringizni solishtiring. Ayniqsa, aniqlovchi qaysi narsaning belgisini, hol esa harakatning qanday sharoitda bajarilganini bildirayotganiga qarang.

16–20 ta to’g’ri javob: gap bo’laklarini yaxshi ajrata olasiz. Bilimingizni mustahkamlash uchun o’zingiz gap tuzing va har bir bo’lakka nima sababdan shunday nom berganingizni tushuntiring.

Ko’p beriladigan savollar

Testdagi gaplarni tahlil qilishni nimadan boshlagan ma’qul?

Avval kesimni topib, undan egaga so’roq berish qulay. Keyin qolgan so’zlar qaysi bo’lakka bog’langanini tekshiring va ularga mos so’roq qo’ying.

Aniqlovchi bilan holni qanday farqlash mumkin?

Aniqlovchi narsaning belgisini yoki kimga qarashli ekanini, hol esa harakatning vaqti, joyi yoki tarzini bildiradi. Masalan, “sekin yurdi” birikmasida sekin harakatni izohlaydi, “yangi daftar” birikmasida yangi daftarning belgisini bildiradi.

Kesim doim fe’l bilan ifodalanadimi?

Yo’q, kesim ot bilan ham ifodalanadi. Testdagi “Mening singlim shifokor” gapida shifokor so’zi singil haqida xabar bergani uchun kesim vazifasida kelgan.