Натурал сонлар тести 10–16 ёшли ўқувчилар ва билимини синаб кўрмоқчи бўлган катталар учун тузилган 20 та саволдан иборат. Ҳар саволда битта тўғри жавобни танланг, сўнг танловларингизни саволлардан кейинги жавоблар билан текширинг. Бу тестда натурал сонлар 1 дан бошланади: 1, 2, 3 ва ҳоказо.
Натурал сонлар бўйича тест саволлари
Дастлаб сонларни таниш, рақамларнинг ўрнини аниқлаш ва сонларни таққослашга эътибор беринг. Жавобларингизни дафтарга савол рақами ҳамда танланган ҳарф билан ёзиб боринг.
- Берилган сонлардан қайси бири натурал сон?
А) 17
Б) -3
C) 2,5
Д) 0,4 - 399 дан кейин бевосита келадиган натурал сонни топинг.
А) 398
Б) 410
C) 400
Д) 409 - 5724 сонининг юзлар хонасида қандай рақам турибди?
А) 5
Б) 7
C) 2
Д) 4 - 6000 + 300 + 9 йиғиндиси қайси сонга тенг?
А) 6390
Б) 6039
C) 6300
Д) 6309 - Сонлар ўсиш тартибида жойлашган қаторни белгиланг.
А) 82, 28, 208
Б) 28, 82, 208
C) 208, 82, 28
Д) 28, 208, 82 - Энг кичик тўрт хонали натурал сон нечага тенг?
А) 1000
Б) 1001
C) 999
Д) 1111 - Уч хонали натурал сонларнинг энг каттасини топинг.
А) 990
Б) 900
C) 998
Д) 999
Ҳисоблаш ва амаллар тартиби
Бу бўлимда қўшиш, айириш, кўпайтириш ва бўлишни қўллайсиз. Қавсли ифодаларда аввал қавс ичини ҳисобланг; қавссиз ифодаларда эса кўпайтириш ва бўлиш қўшиш ҳамда айиришдан олдин бажарилади.
- 248 + 157 йиғиндисини ҳисобланг.
А) 395
Б) 415
C) 405
Д) 305 - 703 дан 268 ни айирсак, қандай натижа чиқади?
А) 435
Б) 445
C) 535
Д) 425 - 24 билан 15 нинг кўпайтмасини топинг.
А) 240
Б) 340
C) 350
Д) 360 - 864 ни 12 га бўлганда бўлинма нечага тенг бўлади?
А) 62
Б) 82
C) 72
Д) 74 - 18 + 6 × 4 ифодасининг қиймати нечага тенг?
А) 96
Б) 42
C) 48
Д) 30 - (90 – 30) : 5 ифодасини ҳисобланг.
А) 84
Б) 18
C) 15
Д) 12 - х + 275 = 640 тенгликда х ўрнига қайси сонни қўйиш керак?
А) 375
Б) 365
C) 915
Д) 465
Қолдиқ, бўлиниш ва матнли масалалар
Энди шартни диққат билан ўқиш ҳам керак бўлади. Матнли масалаларда берилган сонларни шунчаки қўшиб юборманг: аввал нимани топишингиз кераклигини аниқланг, кейин мос амални танланг.
- 47 ни 6 га бўлганда қолдиқ нечага тенг бўлади?
А) 5
Б) 7
C) 6
Д) 4 - Қайси сон 2 га ҳам, 3 га ҳам, 5 га ҳам қолдиқсиз бўлинади?
А) 12
Б) 25
C) 30
Д) 45 - 1 дан бошлаб дастлабки бешта натурал соннинг йиғиндисини топинг.
А) 10
Б) 15
C) 20
Д) 25 - Учта кетма-кет натурал соннинг биринчиси 18 бўлса, уларнинг йиғиндиси нечага тенг?
А) 54
Б) 56
C) 57
Д) 60 - Масалада Азиз ҳар бири 9000 сўмдан 4 та дафтар олди ва сотувчига 50 000 сўм берди. У қанча қайтим олиши керак?
А) 41 000 сўм
Б) 36 000 сўм
C) 16 000 сўм
Д) 14 000 сўм - Икки хонали соннинг рақамлари йиғиндиси 9 га тенг. Ўнлар хонасидаги рақам бирликлар хонасидаги рақамдан 3 та катта бўлса, бу қайси сон?
А) 63
Б) 36
C) 72
Д) 54
Тўғри жавоблар
Аввал барча саволларга жавоб бериб бўлинг. Кейин ҳар бир мос жавоб учун бир балл ёзинг; хато топилса, изоҳни ўқишдан олдин ўша мисолни яна бир марта мустақил ечиб кўринг.
- А) 17 — мусбат бутун сон, қолган вариантларда эса манфий ёки каср сонлар берилган.
- C) 400 — натурал сонлар кетма-кетлигида кейинги сонни топиш учун 399 га 1 қўшамиз.
- Б) 7 — 5724 сони 5 минглик, 7 юзлик, 2 ўнлик ва 4 бирликдан тузилган.
- Д) 6309 — 6000 га 300 ва 9 ни қўшганда ўнлар хонасида нол сақланади.
- Б) 28, 82, 208 — бу қаторда ҳар бир кейинги сон олдингисидан катта.
- А) 1000 — ундан олдинги сон 999 уч хонали, 1000 эса тўрт хонали сонларни бошлаб беради.
- Д) 999 — унга 1 қўшилса тўрт хонали 1000 ҳосил бўлади, шунинг учун ундан катта уч хонали сон йўқ.
- C) 405 — 248 га аввал 100, кейин 50 ва 7 ни қўшсак, шу натижа чиқади.
- А) 435 — жавобни текшириш учун 435 га 268 ни қўшсак, 703 ҳосил бўлади.
- Д) 360 — 24 × 10 = 240 ва 24 × 5 = 120 бўлгани учун кўпайтма 240 + 120 га тенг.
- C) 72 — бўлишни текширганда 72 × 12 = 864 тенглиги ҳосил бўлади.
- Б) 42 — аввал 6 × 4 = 24 ни ҳисоблаб, кейин унга 18 ни қўшамиз.
- Д) 12 — қавс ичидаги айирма 60 га тенг ва 60 : 5 = 12.
- Б) 365 — номаълум қўшилувчини топиш учун 640 дан 275 ни айирамиз.
- А) 5 — 47 = 6 × 7 + 5 тенглигида 5 бўлувчи 6 дан кичик қолдиқдир.
- C) 30 — уни 2, 3 ва 5 га бўлганда мос равишда 15, 10 ва 6 чиқади.
- Б) 15 — дастлабки бешта натурал сон йиғиндиси 1 + 2 + 3 + 4 + 5 га тенг.
- C) 57 — кетма-кет сонлар 18, 19 ва 20 бўлиб, уларнинг йиғиндиси 57 ни беради.
- Д) 14 000 сўм — дафтарлар учун 9000 × 4 = 36 000 сўм сарфланади ва 50 000 дан шу сумма айрилади.
- А) 63 — унинг рақамлари йиғиндиси 6 + 3 = 9, ўнлар рақами эса бирликлар рақамидан 3 та катта.
Натижангизни баҳоланг
Қуйидаги мезон фақат шу машқдаги натижангизни баҳолаш учун берилган. Уни мактаб баҳоси билан тенглаштирманг: хатолар қайси мавзуни қайта машқ қилиш кераклигини кўрсатади.
- 0–9 та тўғри жавоб — таянч билимларни такрорлаш керак. Хона бирликлари ва тўрт амал бўйича содда мисоллардан бошланг, сўнг хато қилган саволларингизга қайтинг.
- 10–15 та тўғри жавоб — асослар шаклланган. Амаллар тартиби, қолдиқли бўлиш ёки матнли масалалардан қайси бирида адашганингизни аниқлаб, айнан ўша мавзуни машқ қилинг.
- 16–20 та тўғри жавоб — мавзуни яхши ўзлаштиргансиз. Энди жавобни топиш билан чекланмай, нима учун қолган вариантлар мос келмаслигини ҳам тушунтириб кўринг.
Хато ечилган битта саволни танлаб, унинг сонларини ўзгартиринг ва янги мисол тузинг: шу йўл билан ечим усулини тушунганингизни текширасиз.
Кўп бериладиган саволлар
Бу натурал сонлар тестини калкуляторсиз ечиш керакми?
Дастлаб калкуляторсиз ечиб кўрганингиз маъқул, чунки саволлар оғзаки ёки ёзма ҳисоблаш билан бажарилади. Ҳисоблаш воситасидан кейинроқ, ўз ечимингизни текшириш учун фойдаланишингиз мумкин.
Нега бу тестда натурал сонлар 1 дан бошланади?
Тестда бир хил қоида билан ишлаш учун натурал сонлар қатори 1 дан бошланиши олдиндан белгиланган. Саволларни ечаётганда шу келишувга амал қилинг, айниқса дастлабки натурал сонлар йиғиндисини ҳисоблашда.
Хато қилган саволларни қандай қайта ишлаш фойдали?
Аввал хато сабабини ажратинг: шартни нотўғри ўқидингизми, амални адаштирдингизми ёки ҳисобда янглишдингизми? Кейин тўғри жавобга қарамасдан қайта ечинг ва натижани тескари амал ёки шартга қўйиш орқали текширинг.