Xotira uchun savollar shartdagi tafsilotlarni eslab qolish, ularni solishtirish va izchil xulosa chiqarishni mashq qilishga yordam beradi. Bu topshiriqlarni bolalar ham, kattalar ham mustaqil yoki oila davrasida yechishi mumkin.
Har bir shartni diqqat bilan o’qing, keyin matnni yopib, esingizda qolgan ma’lumotlar asosida javob toping. Zarur bo’lsa, qayta qarang: maqsad tezlik emas, fikrlash yo’lini tushunish.
Oson mantiqiy savollar
-
Dasturxonga chapdan o’ngga non, olma, piyola va qoshiq qo’yildi. Uchinchi o’rinda nima turibdi?
Javobni ko’rish
Piyola.
-
Malikaning savatida oltita olma bor edi. U ikkitasini berdi, keyin savatga yana bitta olma soldi. Savatda nechta olma qoldi?
Javobni ko’rish
Beshta olma.
-
Navbatda Aziz, Malika, Jasur va Nodira shu tartibda turibdi. Aziz navbatdan chiqsa, birinchi o’rinda kim qoladi?
Javobni ko’rish
Malika.
-
Varaqda qizil doira, ko’k kvadrat va yashil uchburchak chizilgan. Kvadrat ham, doira ham bo’lmagan shakl qanday rangda?
Javobni ko’rish
Yashil rangda.
-
Stolda oq, ko’k va sariq quti bor. Qalam oq qutida ham, ko’k qutida ham emas. U qaysi qutida?
Javobni ko’rish
Sariq qutida.
-
Beshta bola bir qator turibdi. Oxirgi bola oldinga o’tib, hammadan avval turdi. Dastlab birinchi turgan bola endi nechanchi o’rinda?
Javobni ko’rish
Ikkinchi o’rinda.
-
Likopchada ikkita olma va uchta nok bor. Nodira unga yana ikkita nok qo’shdi. Likopchadagi jami mevalar soni nechta bo’ldi?
Javobni ko’rish
Yettita.
-
Tokchada katta, o’rtacha va kichik piyola turibdi. O’rtacha piyola olindi, qolganlari joyida qoldi. Tokchada nechta piyola bor?
Javobni ko’rish
Ikkita piyola.
-
Kitoblar chapdan o’ngga qizil, ko’k, yashil va sariq tartibda terildi. Ularning tartibi butunlay teskarisiga o’zgartirildi. Endi chapdan uchinchi kitob qanday rangda?
Javobni ko’rish
Ko’k rangda.
O’rtacha qiyinlikdagi savollar
-
Tokchada chapdan o’ngga choynak, piyola, daftar, qalam va olma turibdi. Faqat birinchi va oxirgi buyum o’rin almashdi. O’rtada qaysi buyum qoldi?
Javobni ko’rish
Daftar.
-
Aziz bilan Malikada jami o’n ikkita yong’oq bor. Azizdagi yong’oqlar soni Malikadagidan ikki baravar ko’p. Malikada nechta yong’oq bor?
Javobni ko’rish
To’rtta yong’oq.
-
Uchta savatda mos ravishda ikkita, to’rtta va oltita olma bor. Uchinchi savatdan birinchisiga ikkita olma o’tkazildi. Endi har bir savatda nechtadan olma bor?
Javobni ko’rish
Har birida to’rttadan olma.
-
Navbatda to’rt bola turibdi. Aziz Malikadan oldin, Jasur Malikadan keyin, Nodira esa Azizdan oldin turibdi. Ular boshidan oxirigacha qanday tartibda joylashgan?
Javobni ko’rish
Nodira, Aziz, Malika, Jasur.
-
Jasur soat 14:00 da kitob o’qishni boshladi. U o’n besh daqiqa o’qidi, o’n daqiqa dam oldi va yigirma daqiqa boshqotirma yechdi. Mashg’ulot soat nechada tugadi?
Javobni ko’rish
Soat 14:45 da.
-
To’rtta kartochkaga 2, 5, 7 va 9 sonlari yozilgan. Eng katta va eng kichik sonli kartochkalar olib qo’yildi. Qolgan sonlarning yig’indisi qancha?
Javobni ko’rish
12.
-
Qizil xaltachada uchta, ko’kda beshta, yashilda yettita toshcha bor. Qizil va yashil xaltachalardagi toshchalar to’liq almashtirildi, ko’kka esa ikkita qo’shildi. Endi qaysi xaltachada toshcha eng kam?
Javobni ko’rish
Yashil xaltachada.
-
Ketma-ketlik 2, 4, 8, 14, 22 tarzida boshlangan. Har gal oldingi songa navbatdagi juft son: 2, 4, 6, 8 va shu tartibda qo’shiladi. Keyingi son nechaga teng?
Javobni ko’rish
32.
Qiyin mantiqiy savollar
-
Bir qutida faqat olma, boshqasida faqat nok, uchinchisida ikkalasi aralash bor. Ularga qo’yilgan “Olma”, “Nok”, “Aralash” yorliqlarining barchasi xato. “Aralash” yozilgan qutidan bitta olma olindi. Faqat nok bor qutiga qaysi yorliq qo’yilgan?
Javobni ko’rish
“Olma” yorlig’i.
-
Qalamni Aziz, Malika yoki Jasurdan faqat biri oldi. Aziz: “Men oldim”, Malika: “Aziz oldi”, Jasur: “Men olmadim”, dedi. Faqat bitta gap rost bo’lsa, qalamni kim olgan?
Javobni ko’rish
Malika.
-
Aziz, Malika va Jasurga qizil, ko’k va yashil kartochkalar bittadan berildi. Azizniki qizil emas. Malikaniki qizil ham, yashil ham emas. Jasurniki yashil emas. Azizning kartochkasi qanday rangda?
Javobni ko’rish
Yashil rangda.
-
Ustaxonada jami beshta kursi bor: ayrimlari uch oyoqli, qolganlari to’rt oyoqli. Ularning jami o’n sakkizta oyog’i bor. To’rt oyoqli kursilar nechta?
Javobni ko’rish
Uchta.
-
Aziz bilan Malikada jami sakkizta, Malika bilan Jasurda o’nta, Aziz bilan Jasurda o’n ikkita daftar bor. Jasurning daftarlari nechta?
Javobni ko’rish
Yettita.
-
Kartochkalar chapdan o’ngga olma, nok, o’rik, olxo’ri tartibida turibdi. Avval birinchi bilan uchinchi, keyin ikkinchi bilan to’rtinchi kartochka almashtirildi. So’ng butun qator teskarisiga terildi. Olxo’ri endi chapdan nechanchi o’rinda?
Javobni ko’rish
Uchinchi o’rinda.
-
Uchta qutida jami o’n sakkizta qalam bor. Ikkinchisida birinchisidan ikkita ko’p, uchinchisida esa ikkinchisidan ikkita ko’p qalam bor. Uchinchi qutida nechta qalam bor?
Javobni ko’rish
Sakkizta qalam.
-
Uch xonali kodning raqamlari turlicha va faqat 1, 2, 3, 4 orasidan tanlangan. Birinchi raqam uchinchisidan ikki baravar katta, o’rtadagi raqam birinchisidan bitta kichik. Raqamlar yig’indisi 9 bo’lsa, kod qanday?
Javobni ko’rish
432.
Javoblar va yechimlar
- Piyola. Chapdan sanaganda non birinchi, olma ikkinchi, piyola uchinchi keladi.
- Beshta olma. Oltitadan ikkitasini ayirsangiz, to’rtta qoladi; bittasini qo’shsangiz, beshta bo’ladi.
- Malika. Aziz chiqqach, undan keyin turgan bola navbat boshiga o’tadi.
- Yashil. Doira va kvadratni chiqarib tashlasangiz, yashil uchburchak qoladi.
- Sariq quti. Uch imkoniyatdan ikkitasi shartda rad etilgan, shuning uchun bittasi qoladi.
- Ikkinchi o’rin. Oldinga faqat bitta bola qo’shildi, demak avvalgi birinchi bola bir o’rin orqaga surildi.
- Yettita meva. Ikkita olma bilan beshta nokni qo’shing; bu yerda mevalarning turi emas, jami soni so’ralgan.
- Ikkita piyola. Uchta piyoladan bittasi olindi, katta va kichik piyolalar qoldi.
- Ko’k. Teskari tartib sariq, yashil, ko’k, qizil bo’ladi.
- Daftar. Faqat chetdagi buyumlar almashdi, uchinchi joydagi daftar esa siljimadi.
- To’rtta. Malikaning ulushini bir qism desak, Azizniki ikki qism; o’n ikki yong’oqni uch teng qismga ajratamiz.
- To’rttadan. Birinchi savatdagi ikkita olma to’rttaga ko’payadi, uchinchidagi oltita to’rttaga kamayadi; ikkinchisi o’zgarmaydi.
- Nodira, Aziz, Malika, Jasur. Berilgan munosabatlarni ketma-ket ulang: Nodira Azizdan, Aziz Malikadan, Malika Jasurdan oldin.
- 14:45. O’qish, dam va boshqotirma uchun ketgan vaqt jami qirq besh daqiqa.
- 12. Eng kichik 2 va eng katta 9 olib tashlangach, 5 bilan 7 qoladi.
- Yashil xaltacha. Almashuvdan keyin qizilda yettita, yashilda uchta bo’ladi; ko’kdagi toshchalar ham yettitaga yetadi.
- 32. Oxirgi safar sakkiz qo’shilgan, navbatdagi qo’shiluvchi esa o’n: 22 + 10 = 32.
- “Olma” yorlig’i. “Aralash” qutisi aslida faqat olmali; “Nok” qutisi nokli bo’lolmagani uchun aralash, qolgan quti esa nokli bo’ladi.
- Malika. Aziz olsa uchala gap rost, Jasur olsa uchalasi yolg’on bo’ladi; Malika olgandagina faqat Jasurning gapi rost chiqadi.
- Yashil. Malikaniki ko’k bo’lishi shart; qolgan ikki rangdan Jasurga qizil, Azizga yashil tegadi.
- Uchta. Barcha kursi uch oyoqli bo’lsa, o’n beshta oyoq bo’lardi; ortiqcha uchta oyoq uchta to’rt oyoqli kursini bildiradi.
- Yettita. Uchta juftlik yig’indisi o’ttiz bo’lib, har bolaning daftarlari ikki martadan sanalgan; jami o’n beshtadan Aziz va Malikaning sakkiztasini ayiring.
- Uchinchi. Almashuvlardan keyin tartib o’rik, olxo’ri, olma, nok; teskari terilganda nok, olma, olxo’ri, o’rik bo’ladi.
- Sakkizta. O’rtadagi qutida oltita qalam bo’lsa, qolganlarida to’rtta va sakkizta bo’ladi; yig’indi o’n sakkizga teng.
- 432. Birinchi va uchinchi raqam 2 bilan 1 yoki 4 bilan 2 bo’lishi mumkin; faqat 4, 3, 2 barcha shartlarni bajaradi.
Xotira uchun savollar bilan qanday mashq qilish kerak?
Bir savolni yaqinlaringizdan ovoz chiqarib o’qib berishini so’rang. Eshitgan shartingizni o’z so’zlaringiz bilan takrorlang, keyin yeching: shu yo’l bilan nimani eslab qolganingiz, qaysi tafsilot tushib qolganini ajratasiz.
Ranglar yoki tartib chalkashsa, avval buyumlarni ko’z oldingizga keltiring. Hisoblash qiyinlashsa, eslab qolish bilan hisobni ajrating: shartni aytib bering, so’ng qog’ozda hisoblang.
Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin
- Shartni qayta ayting. Boladan javobdan oldin nima berilgani va nima so’ralganini tushuntirishni so’rang.
- Bitta o’zgarishni kuzating. O’rin almashadigan buyumlarni qog’ozchalar bilan ko’rsating, keyingi urinishda esa ularni xayolan siljiting.
- Xatoni aniq toping. “Noto’g’ri” deyish bilan cheklanmang: son, rang yoki tartibning qayerda adashganini birga tekshiring.
- Javobni shartga solishtiring. Topilgan natija har bir talabga mos keladimi, tekshirib chiqing.
- Rollarni almashtiring. Bola kattaga savol bersin va yechimni tinglasin; javobni tushuntirish ham alohida mashq bo’ladi.
Ko’p beriladigan savollar
Shartni qayta o’qish mumkinmi?
Ha, qayta o’qishingiz mumkin. Keyingi urinishda aynan qaysi tafsilotni unutganingizga e’tibor bering, lekin o’zingizni matnga qaramaslikka majburlamang.
Bola hisoblashni bilsa-yu, buyumlar tartibini unutsa, nima qilamiz?
Avval tartibga oid oson savollarni haqiqiy buyumlar bilan bajaring. Keyin buyumlarni yopib, joylashuvini aytishni so’rang; hisoblashni esa alohida topshiriqda mashq qiling.
Bu savollar xotirani baholaydigan sinovmi?
Yo’q, bu to’plam mashq va birgalikda fikrlash uchun tuzilgan. Javoblar sonidan ko’ra, shartni qanday eslab qolganingiz va yechimni qanday tushuntirganingizga qarang.