Кулгили тез айтишлар бола билан бирга кулиб, товушларни равон айтишга машқ қилишнинг қувноқ усулидир. Аввал жумлани секин айтинг, кейин талаффуз аниқ қолган ҳолда тезликни оширинг.
Кулгили тез айтишлар
| Тартиб | Тез айтиш | Кулгили жойи |
|---|---|---|
| 1 | Қизиқ қарға қанд қидириб, қопқоқни қалпоқ деб кийибди. | Қарға қопқоқни бош кийим деб ўйлаб қолади. |
| 2 | Шошқалоқ Шокир шолғом шўрвасини шошмай ичиб, шиппагини шошиб кийибди. | Шошган Шокир шиппагини адаштириб кийиши мумкин. |
| 3 | Чумчуқ чойнакни чўқиб, чойни чўмичда чўпонга ташибди. | Чумчуқнинг чой ташиши тасаввурни кулдиради. |
| 4 | Ғани ғозга ғилдирак ғижирлатиб, ғоз ғилдиракни ғилдиракли гилам дебди. | Ғоз ғилдиракни гиламга ўхшатиб юборади. |
| 5 | Холмат халтадаги хурмоларни хасдек санаб, халтани хонтахта деб кўтарибди. | Халтани хонтахта деб кўтаришнинг ўзи кулгили. |
| 6 | Ҳасан ҳовлида ҳайрон ҳолда ҳандалакни ҳасса деб ушлабди. | Ҳандалак ҳассага ўхшаб қолади. |
| 7 | Рано рангли рўмолини рўпарасига рўпара қўйиб, рўмолсиз қолибди. | Рўмолни рўпарасига қўйиб, ўзи рўмолсиз қолади. |
| 8 | Ўктам ўрдакка ўнта ўрик олиб, ўзи ўрик ўрнига ўт ебди. | Ўрдакка ўрик, Ўктамга эса ўт насиб қилади. |
| 9 | Пирмат пишлоқ пишириб, пишган пишлоқни пичоқ ўрнига пиёла билан кесибди. | Пиёла пичоқ ўрнида ишлатилади. |
| 10 | Серсоқол Содиқ саккиз сабзини саватга солиб, саватни соат деб билагига тақибди. | Сават соат бўлиб қолади. |
| 11 | Лола лағмонли лаганни олиб, лаганни лола тувагига қўйибди. | Лағмонли лаган гул тувагига жойлашади. |
| 12 | Малла мушук мактабга митти матрас кўтариб, математика дарсида мизғибди. | Мушук матрасини дарсга олиб келибди. |
| 13 | Қаймоқ қайнаган қозонда қовоқ қайнаб, қозон қопқоғи қарсиллабди. | Қозондаги қовоқ қопқоқни қарсиллатади. |
| 14 | Зиёда занжабилни занжир деб, занжирни занжабил деб чойга солибди. | Чойга занжир солиб юбориш фикрнинг ўзидан кулги чиқаради. |
| 15 | Турсун тарвузни тарозига тортиб, тарвуз тарозидан туриб кетибди. | Тарвуз тарозидан ўзи туриб кетади. |
| 16 | Бобо бодомни бўлиб, бодом бўлакларини ботинкасига солибди. | Бодомлар ботинкага тушиб қолади. |
| 17 | Дилдора дўпписини дарахтга илиб, дўппи билан дарахтни безабди. | Дарахтга дўппи тақиб қўйилгандек бўлади. |
| 18 | Фаррух филга фанерадан фан ясаб, филни фан билан елпибди. | Филга мос елпиғич ясаш хаёлни банд қилади. |
| 19 | Наргиз нонни найчага ўраб, нонни най қилиб чалибди. | Нон най бўлиб мусиқа чалади. |
| 20 | Вали вазага вафли солиб, вазани велосипед деб айлантирибди. | Вазани велосипед деб айлантириш кулгили манзара. |
| 21 | Жажжи Жўра жўжаларига жўхори жойлаб, жўхорини жўжаларидан сўрабди. | Жўра жўжаларга берган жўхорини яна улардан сўрайди. |
| 22 | Катта Карим карамни катакка қамаб, карамга калит қидирибди. | Карим карамни қамаб, унга калит излайди. |
| 23 | Бекзод бешта беҳини белбоғига боғлаб, белбоғини бозор деб ўйлабди. | Белбоғ бозорга айланиб қолади. |
| 24 | Чол чарчаб, чархпалакни чой ичишга чақирибди. | Чойга чархпалак ҳам таклиф қилинади. |
| 25 | Пўлат палов пишириб, пиёлага пиёз солиб, паловни пиёз деб мақтанибди. | Пўлат паловни пиёз деб мақтайди. |
Энг қисқа тез айтишлар
- Қарға қанд қидириб қолди.
- Шокир шошмай шиппагини шоша кийди.
- Чумчуқ чойни чўмичлаб ичди.
- Малла мушук митти матрасда мизғиди.
- Лола лаганни лапанглатди.
- Вали вафлини вазага солди.
Қайси тез айтишларда тил кўпроқ чалғийди?
Қизиқ қарға ҳақидаги жумла
Бу жумлада қ товуши тез-тез такрорланади. Уни аввал «қизиқ қарға» деб бўлиб айтинг, кейин қолган сўзларни қўшинг.
Чумчуқ ва чойнак ҳақидаги жумла
Ч товуши бир неча сўзда қайтади, чўмич ва чўпонга каби сўзлар эса тилни чалғитиши мумкин. Сўзларни аниқ айтиб олгач, бутун жумлани равон уланг.
Зиёда ва занжабил ҳақидаги жумла
Занжабил ва занжир сўзлари ўхшаш эшитилади, шу боис уларни адаштирмаслик керак. Аввал иккала сўзни алоҳида айтиб, кейин жумлани бошидан такрорланг.
Жўра ва жўжалар ҳақидаги жумла
Жўра, жўжалар ва жўхори сўзларидаги ж товуши тез-тез келади. Бола жумлани кулиб юборса, бироз танаффус қилиб, яна секин уриниб кўринг.
Тез айтишларни қандай машқ қилиш керак
- Аввал катталар жумлани бир марта секин ва равшан айтиб беради.
- Узун жумлани кичик бўлакларга ажратинг. Ҳар бўлакни алоҳида такрорланг.
- Бола товушларни тўғри айтишга эътибор берсин; тезликни кейинроқ оширинг.
- Адашган жойда танбеҳ берманг. Ўша сўзни бирга секин айтиб кўринг.
- Навбат билан айтиб, кулгили чиқишини ҳам ўйиннинг бир қисми қилинг.
Кўп бериладиган саволлар
Кулгили тез айтишларни қачон тез айтиш керак?
Аввал уларни секин, сўзлари аниқ эшитиладиган қилиб айтинг. Жумла равон чиқа бошлагач, тезликни аста оширинг.
Бола тез айтишда адашса нима қилиш керак?
Шоширманг ва кулиб масхара қилманг. Қийин сўзни алоҳида айтиб, сўнг жумлани бирга такрорланг.
Тез айтишларни ёд олиш шартми?
Ёд олиш шарт эмас, жумлани ўқиб ёки катталар ортидан такрорлаб машқ қилиш мумкин. Болага ёққанларини қайта-қайта айтиш ўйинни янада қизиқарли қилади.