1-sinf topishmoqlarini bola yolg‘iz ham, ota-onasi yoki aka-opalari bilan ham topishi mumkin. Navbat bilan o‘qing, javobni o‘ylashga vaqt bering va keyin uni spoylerdan tekshiring.
1-sinf topishmoqlari: tabiat haqida
- Ertalab ufqdan ko‘tarilar,
Atrofga iliq nur taratar.
Kechga borib ko‘zdan yo‘qolar,
Ertasi yana qaytib kelar.
Javobni ko‘rish
Quyosh
- Ba’zan yumaloq, ba’zan ingichka,
Tun osmonida ko‘rinar.
Jim turib, uzoqdan boqadi,
Bulut kelsa, pinhon bo‘ladi.
Javobni ko‘rish
Oy
- Qorong‘i osmonda miltillaydi,
Mayda chiroqday yaltiraydi.
Uzoqdan ko‘rinar, qo‘l yetmaydi,
Tong yorishsa, ko‘zdan yo‘qoladi.
Javobni ko‘rish
Yulduz
- Osmonda oppoq, ba’zan kulrang,
Shamol esa uni surar.
Yomg‘ir yog‘sa, undan tushar,
Quyosh chiqsa, tarqab ketar.
Javobni ko‘rish
Bulut
- Tomga taq-taq uradi,
Yerga mayda tomchi bo‘lib tushadi.
Yo‘laklarni ho‘l qiladi,
Gullarni chanqog‘idan qutqaradi.
Javobni ko‘rish
Yomg‘ir
- Qish kelganda osmondan tushar,
Kaftga qo‘nsang, tez erir.
Yer yuzini oppoq qilar,
Bolalar undan qor odam yasar.
Javobni ko‘rish
Qor
- Tanasi tik, shoxlari ko‘p,
Yozda tagi salqin bo‘lar.
Kuz kelganda yaproqlari to‘kilar,
Hovli yoki bog‘da o‘sar.
Javobni ko‘rish
Daraxt
- Yashil bo‘lib shoxda turar,
Kuzda sariq tusga kirar.
Shamol essa, yerga qo‘nar,
Kitob orasida qurib qolar.
Javobni ko‘rish
Barg
- Bahor kelsa, ochilar,
Rang-barang bo‘lib ko‘rinar.
Hidi yoqimli, ko‘rinishi chiroyli,
Uni bog‘larda uchratish mumkin.
Javobni ko‘rish
Gul
- Ikki qanoti bor, osmonda uchar,
Shoxga qo‘nib, sayrab yuborar.
Don yoki mayda qurt terib yeydi,
Inini daraxtga qurishi mumkin.
Javobni ko‘rish
Qush
- Suv ichida suzib yuradi,
Jabra bilan nafas oladi.
Qarmoq yoki to‘rga tushishi mumkin,
Quruqlikda yashay olmaydi.
Javobni ko‘rish
Baliq
- Rangli qanotini yozadi,
Guldan gulga qo‘nadi.
Yengil uchib, tez ko‘zdan g‘oyib bo‘ladi,
Bolalar uni bog‘da ko‘radi.
Javobni ko‘rish
Kapalak
Maktab va uy buyumlari haqida topishmoqlar
- Ichida ertak, hikoya, so‘z,
Varaqlarini ochib o‘qiysan.
U senga ko‘p narsani o‘rgatar,
Maktab sumkangda joy olar.
Javobni ko‘rish
Kitob
- Uchi bilan iz qoldirar,
Yozganingni qog‘ozga tushirar.
Uchini charxlasang, yana o‘tkir,
Darsda qo‘lingdan tushmaydi.
Javobni ko‘rish
Qalam
- Oq varaqlari yonma-yon,
Ularning har biriga yozuv tushar.
Darsda yoningda turadi,
Yangi topshiriqlar unda paydo bo‘ladi.
Javobni ko‘rish
Daftar
- Qog‘ozdagi noto‘g‘ri izni
Ishqalab asta yo‘qotar.
Kichkina, yumshoq buyum,
Yozuv asboblari yonida turar.
Javobni ko‘rish
O‘chirg‘ich
- Uning belgilari bir tekis,
Yoniga qalamni qo‘yib chizasan.
Chiziqni qiyshiq qilmaydi,
Qog‘oz ustida yotadi.
Javobni ko‘rish
Chizg‘ich
- Dars boshlanib, tugaganda,
Ovoz berib xabar qiladi.
Uni eshitgan bolalar
Sinfga kiradi yoki chiqadi.
Javobni ko‘rish
Qo‘ng‘iroq
- Yelkaga osib olasan,
Ichiga dars anjomlarini joylaysan.
Maktabga sen bilan boradi,
Uyga qaytganda ham yoningda bo‘ladi.
Javobni ko‘rish
Sumka
- Yuzida sonlar qator turar,
Ikki qo‘li tinmay aylanar.
Unga qarab vaqtni bilasan,
Darsga kechikmay borasan.
Javobni ko‘rish
Soat
- Oldida tursang, aksing ko‘rinar,
Sochingni tarab olasan.
U gapirmaydi, jim turadi,
Ammo yuzingni ko‘rsatadi.
Javobni ko‘rish
Ko‘zgu
- Tishlari bor, lekin tishlamaydi,
Sochlar orasidan yuradi.
Sochni tartibga keltiradi,
Tokchada yoki sumkada turadi.
Javobni ko‘rish
Taroq
- Dasturxonda ovqat yonida turar,
Qo‘lga olib taom yeysan.
U bilan suyuq ovqatni ham
Oz-ozdan og‘zingga olib borasan.
Javobni ko‘rish
Qoshiq
- Uyga kirish yo‘lida turar,
Ochilsa, ichkariga yo‘l berar.
Yopilsa, xona tinch qoladi,
Tutqichidan ushlab ochiladi.
Javobni ko‘rish
Eshik
Kichkintoylar uchun oson topishmoqlar
- Uyda yashar, yumshoq panjali,
Ipni ko‘rsa, o‘ynagisi keladi.
Issiq joyda g‘ujanak bo‘lib yotar,
Ba’zan sekin pishillab qo‘yar.
Javobni ko‘rish
Mushuk
- Hovlida yugurib yuradi,
Egasini ko‘rsa, dumini likillatadi.
Begona ovoz eshitsa, huradi,
Uyga qarab turadi.
Javobni ko‘rish
Kuchuk
- Daraxtda pishib qizaradi,
Dumchasi bor, qo‘lga yoqimli.
Tishlasang, shirasi chiqadi,
Bozorda ham ko‘p uchraydi.
Javobni ko‘rish
Olma
- Dumaloq, yumshoq, sakraydi,
Maydonda uni tepib o‘ynaysan.
Do‘stlaring bilan uloqtirasan,
U yerda dumalab ketadi.
Javobni ko‘rish
Koptok
- Dasturxonda choy uchun turar,
Qulog‘idan ushlab ko‘tarasan.
Ichiga ichimlik quyiladi,
Bo‘shasa, yana to‘ldirasan.
Javobni ko‘rish
Piyola
- Yomg‘ir yog‘sa, boshingga tutasan,
Ochilsa, tepangda gumbaz bo‘ladi.
Yog‘ingarchilik tugagach,
Yig‘ib, yoningda olib yurasan.
Javobni ko‘rish
Soyabon
Topishmoqlar bilan qanday o‘ynash mumkin
Topishmoqni shoshmasdan o‘qing. Bola javobni darrov topmasa, uni koyimang: bir ishora bering yoki topishmoqni yana bir marta ayting. Javobni aytishdan oldin bola o‘z fikrini tushuntirib ko‘rsa, o‘yin yanada qiziqarli bo‘ladi.
- Uyda: Navbat bilan topishmoq tanlang. Javobni topgan kishi keyingisini o‘qisin.
- Yo‘lda: Telefonga qaramasdan, yoddan bilganlaringizni aytib o‘ynang. Atrofdagi buyumlarni ko‘rsatmasdan tasvirlashga harakat qiling.
- Sinfda yoki bog‘chada: Bolalarni juft qilib, navbat bilan topishmoq ayttiring. Har kim javobini izohlab bersin.
- Oila davrasida: Kattalar ham javob topishga qo‘shilsin. Shunda bola o‘z fikrini bemalol aytadi.
Eng qulay usul — avval javobni taxmin qilish, so‘ng spoylerni ochib tekshirish. Shunda bola topishmoqni o‘zi yechishga ulguradi.
Ko‘p beriladigan savollar
Topishmoqlarni birinchi sinf o‘quvchisiga qanday o‘qib berish kerak?
Matnni aniq va shoshmasdan o‘qing. Bola o‘ylashi uchun biroz vaqt bering, keyin kerak bo‘lsa, bitta ishora qo‘shing.
Bola javobni topa olmasa, nima qilgan ma’qul?
Topishmoqdagi belgilarni birgalikda qayta eslang. Javobni darrov aytmay, “U qayerda bo‘ladi?” kabi sodda ishora bering.
Bir topishmoqni qayta-qayta o‘ynasa bo‘ladimi?
Ha, bolaga yoqqan topishmoqni yana aytish mumkin. Keyingi safar u javobni tezroq topishi yoki topishmoqni o‘zi yoddan aytishi mumkin.