Qor bulut ichidagi suv bug’i sovib, muz kristallariga aylanganda paydo bo’ladi. Kristallar bir-biriga qo’shilib qor parchalarini hosil qiladi va ular yerga tushadi. Quyida qorning bulutda qanday tug’ilishi, nima uchun ba’zan yomg’irga aylanishi va qor parchalarini kuzatish haqida bilib olasiz.
Qor qanday paydo bo’ladi?
Quyosh suvni isitadi: ko’lmak, daryo va boshqa suv havzalaridan suv bug’lanib, havoga ko’tariladi. Bu bug’ ko’zga ko’rinmaydi. Havo yuqoriga ko’tarilgan sari soviydi, suv bug’i esa mayda suv tomchilari yoki muz kristallariga aylanadi. Ular to’planib, bulut hosil qiladi.
Bulutdagi havo yetarlicha sovuq bo’lsa, undagi suv bug’i muz kristallariga aylanadi. Ana shu kristallar qorning boshlang’ich zarralaridir. Ular ko’zga darrov ko’rinmaydigan darajada mayda bo’lishi mumkin.
Bu jarayonni hovlida quritishga osilgan nam kiyim bilan qiyoslash mumkin: undagi suv asta-sekin havoga o’tadi. Tabiatda esa suv bug’i yuqoriga ko’tarilib, sovuq bulutda yana muz yoki suv zarralariga aylanadi.
Bulut ichida qor parchalari qanday ulg’ayadi?
Muz kristallari bulut ichida harakatlanadi va atrofidagi suv bug’idan yangi qatlamlar oladi. Ba’zan mayda muz zarralari bir-biriga tegib, qo’shilib ketadi. Shunda kattaroq qor parchasi hosil bo’ladi.
Qor parchasi osmonda uzoqroq tursa yoki boshqa kristallar bilan ko’proq uchrashsa, kattalashishi mumkin. Ammo barcha parchalar bir xil bo’lmaydi: ularning shakli bulut ichidagi harorat va namlik kabi sharoitlarga bog’liq.
Bulutdagi zarralar og’irlashgach, pastga tusha boshlaydi. Havo oqimi ularni biroz ko’tarishi yoki yon tomonga surishi mumkin, shu sababli qor yerga bir tekis tushmasligi ham mumkin.
Nega qor ba’zan yomg’irga aylanadi?
Qor parchasi bulutdan yerga tushguncha turli haroratdagi havo qatlamlaridan o’tadi. Yo’lning bir qismi iliq bo’lsa, muz erib, suv tomchisiga aylanishi mumkin. Bunday paytda yerga qor emas, yomg’ir yog’adi.
Ba’zan qor parchasi eriy boshlaydi-yu, yerga yetguncha butunlay suvga aylanmaydi. Shunda yomg’ir bilan qor aralash tushishi mumkin. Yerning o’zi iliq bo’lsa ham, tushgan qor tez erib ketadi.
Shu bois derazadan qor yog’ayotganini ko’rib, hovlida qor qolmasligiga hayron bo’lmang. Yer va havo iliqligi qorning qancha turishiga ta’sir qiladi.
Qor parchalarini qanday kuzatish mumkin?
Qor yog’ayotgan paytda uni oyna ortidan yoki kattalar bilan tashqarida kuzatish mumkin. To’q rangli qo’lqopga yoki matoga tushgan parchaga qarasangiz, uning mayda shakllarini ko’rishingiz osonroq bo’ladi. Parcha tez erib ketishi mumkin, shuning uchun darrov qarang.
Bir nechta parchani kuzating: ayrimlari yassi, ayrimlari esa shoxchali ko’rinadi. Ularning bir-biridan farq qilishi tabiiy. Har bir parcha bulut ichida o’ziga xos yo’l va sharoitlardan o’tadi.
Qor yog’ayotganda osmonning qaysi joyi bulutli ekanini va yerda qor qolayotgan-qolmayotganini ham kuzating. Keyin havo iliqroq bo’lgan kun bilan solishtiring. Bunday oddiy kuzatish qorning bulutdan yerga tushguncha qanday o’zgarishini tushunishga yordam beradi.
Qiziqarli faktlar
- Qor bulut ichida muz kristallaridan boshlanadi.
- Kristallar bir-biriga qo’shilib, qor parchalarini hosil qilishi mumkin.
- Qor parchalarining shakli bulut ichidagi sharoitga bog’liq.
- Qor yerga tushayotganda iliq havo qatlamida erishi mumkin.
- Yer iliq bo’lsa, tushgan qor tez erib ketadi.
Keyingi qor yog’ishida deraza yonidan parchalarni kuzating: ular yerga yetguncha qor bo’lib qoladimi, yo’l-yo’lakay eriydimi, shuni payqashga harakat qiling.
Ko’p beriladigan savollar
Qor faqat bulutdan yog’adimi?
Ha, qor bulut ichida hosil bo’lgan muz kristallaridan paydo bo’ladi. Kristallar kattalashib, yerga tushadi.
Nega qor parchalari bir-biriga o’xshamaydi?
Ular bulut ichida turli sharoitlardan o’tadi. Harorat va namlikdagi farqlar parchalar shakliga ta’sir qiladi.
Qor qachon yomg’irga aylanadi?
Qor parchasi yerga tushayotganda iliq havo qatlamidan o’tib erishi mumkin. U butunlay erisa, yerga yomg’ir bo’lib tushadi.
Nega qor yerga tushishi bilan erib ketadi?
Yer yoki uning yaqinidagi havo iliq bo’lsa, qor tez erishi mumkin. Shu sababli qor yog’sa ham, hovlida oppoq qatlam qolmasligi ehtimol.