Болалар учун заковат саволлари мактаб ўқувчилари ва бутун оила бирга ўйнаши учун тузилди; жавоблар саволлардан кейин алоҳида берилган. Икки жамоага бўлининг, саволларни навбат билан ўқинг ва тўғри жавоблар учун балл ёзиб боринг. Кичик болаларга саволни қайта ўқиб беришингиз мумкин, лекин жавобни айтиб қўйманг.
1-тур: осон саволлар
- Қуёш қайси томондан чиқади?
- Баҳордан кейин қайси фасл келади?
- Бир ҳафтада неча кун бор?
- Сув музлаганда нима ҳосил бўлади?
- Ўсимлик тупроқдан сувни асосан қайси қисми орқали олади?
- Ўзбек тилида а, э, и, о, у, о’ қандай товушлар деб аталади?
- Бир соат неча дақиқадан иборат?
- Учбурчакнинг нечта бурчаги бор?
- Одам товушларни қайси аъзоси ёрдамида эшитади?
- Балиқлар сувда нафас олиш учун қайси аъзосидан фойдаланади?
2-тур: ўртача саволлар
- Қутида ўн иккита қалам бор эди. Тўрттаси олинса, қутида нечта қалам қолади?
- Жума кунидан икки кун кейин ҳафтанинг қайси куни келади?
- Ўн беш сонининг учдан бири нечага тенг?
- Сўзларни алифбо тартибида ёзсангиз, қайси бири олдин келади: олма, беҳи ёки анор?
- Бир метр узунликдаги тасманинг ярми неча сантиметр бўлади?
- Томонлари тўрт сантиметрдан бўлган квадратнинг барча томонлари узунлиги йиғиндиси қанча?
- Ернинг табиий йўлдоши нима деб аталади?
- Ўттиз икки сонидан олдин келадиган бутун сон қайси?
- Сув буғи совиб, яна суюқ сувга айланганда модданинг қайси ҳолатидан қайси ҳолатига ўтади?
- Чорак соат неча дақиқа давом этади?
3-тур: қийин саволлар
- Икки ота ва икки ўғилнинг ҳар бири биттадан дафтар олди. Жами учта дафтар олинган бўлса, улар кимлар?
- Учта кетма-кет бутун соннинг йиғиндиси ўттизга тенг. Ўртадаги сон нечага тенг?
- Қутида фақат қизил ва кўк қаламлар бор. Қарамасдан камида нечта қалам олсангиз, албатта бир хил рангли иккита қалам чиқади?
- Малика навбатда олдиндан бешинчи, орқадан тўртинчи турибди. Навбатда жами нечта одам бор?
- Азизнинг ёши тўрт йил олдин олти эди. Икки йилдан кейин у неча ёшда бўлади?
- Тўрт бола бир-бири билан бир мартадан қўл бериб кўришди. Жами нечта қўл бериш бўлди?
- Жасур китобнинг ўн бетини ўқиди, кейин қолган бетларнинг ярмини ўқиди. Яна йигирма бет қолган бўлса, китоб неча бетли?
- Кетма-кетликда ҳар бир сон аввалгисидан икки баравар катта: уч, олти, ўн икки. Кейинги сон қайси?
- Нодира ўйлаган сонни иккига кўпайтириб, натижага олтини қўшганда йигирма чиқди. У қайси сонни ўйлаган?
- Бўш саватга ҳар сафар иккитадан олма солиниб, биттаси қайтариб олинди. Шу ҳаракат беш марта такрорланса, саватда нечта олма қолади?
Жавоблар
Ҳар бир жавоб рўйхатдаги худди шу тартибдаги саволга мос келади. Бошловчи бу бўлимни ўйин тугагунча иштирокчиларга кўрсатмай турсин.
- Шарқдан.
- Ёз.
- Етти кун.
- Муз.
- Илдизи орқали.
- Унли товушлар.
- Олтмиш дақиқа.
- Учта.
- Қулоғи ёрдамида.
- Жабралари.
- Саккизта қалам.
- Якшанба.
- Беш.
- Анор.
- Эллик сантиметр.
- Ўн олти сантиметр.
- Ой.
- Ўттиз бир.
- Газ ҳолатидан суюқ ҳолатга.
- Ўн беш дақиқа.
- Бобо, ота ва ўғил.
- Ўн.
- Учта қалам.
- Саккизта одам.
- Ўн икки ёшда.
- Олтита.
- Эллик бетли.
- Йигирма тўрт.
- Етти.
- Бешта олма.
Викторинани қандай ўтказиш мумкин
- Жамоаларни мувозанатланг. Катта ва кичик ёшдаги болаларни аралаштиринг. Жавобни фақат битта иштирокчи айтаверса, ҳар саволда жамоа вакилини алмаштиринг.
- Ўйлаш учун вақт беринг. Осон саволларга ярим дақиқа, мураккабларига бир дақиқа ажратишингиз мумкин. Бу ўйин учун таклиф, қатъий қоида эмас.
- Балларни олдиндан келишинг. Биринчи турдаги жавобга бир, иккинчисига икки, учинчисига уч балл беринг. Жадвални ҳамма кўрадиган жойга қўйинг.
- Жавобни бир пайтда олинг. Жамоалар жавобларини қоғозга ёзсин ва бирга кўрсатсин. Шунда бир жамоа бошқасининг жавобидан фойдаланмайди.
- Оддий совға танланг. Хатчўп ёки рангли қалам етарли. Фақат ғолибни эмас, фикрини тушунтирган ва шерикларини тинглаган болаларни ҳам эътироф этинг.
Болалар учун заковат саволлари билан қандай ишлаш керак?
Дарсда ҳар бир турдан кейин қисқа муҳокама қилинг. Масалан, қаламлар ҳақидаги мураккаб саволда бола учта қалам жавобини топган бўлса, ундан нега иккита қалам етмаслигини тушунтиришни сўранг. Қоғозга икки хил рангли доиралар чизиб, эҳтимолий ҳолатларни кўрсатиш мумкин.
Оилавий ўйинда ҳисоблаш учун қоғоз ва қалам беринг. Жавоб топилмаса, уни дарҳол очиш ўрнига саволдаги асосий шартни қайта ўқинг. Навбат ҳақидаги масалада эса ўйинчоқларни қатор қилиб териш болага вазиятни тасаввур қилишда ёрдам беради.
Кўп бериладиган саволлар
Ҳали ўқишни яхши билмайдиган бола ҳам қатнаша оладими?
Ҳа, катталар саволларни овоз чиқариб ўқиб берса, у ҳам қатнаша олади. Аввал осон турдан бошланг ва жавобни ёзиш ўрнига оғзаки айтишига рухсат беринг.
Барча саволларни битта ўйинда бериш керакми?
Йўқ, ҳар бир турни алоҳида машғулот сифатида ўтказишингиз мумкин. Болалар чарчаса, қолган саволларни кейинги учрашувга қолдиринг.
Жавоб мазмунан тўғри, лекин бошқача айтилса, балл бериладими?
Ҳа, маъноси бир хил бўлса, жавобни қабул қилинг. Масалан, вақт ҳақидаги саволда бола сонни рақам билан ёзса ҳам, сўз билан айтса ҳам натижа ўзгармайди.