Kompyuterni tezlashtirish uchun avval keraksiz dasturlar, band xotira va fon vazifalarini tekshirib ko’ring. Quyidagi 15 ta maslahat sekinlashish sababini izlashga yordam beradi: oddiy qayta ishga tushirishdan boshlab, qachon ustaga murojaat qilish kerakligigacha. Har bir o’zgarishdan keyin odatda bajaradigan ishingizni sinab ko’ring.
Kompyuterni tezlashtirish haqida qiziqarli faktlar
Eng oson qadamlardan boshlang. Sozlamalarni birdaniga o’zgartirmasangiz, qaysi harakat foyda berganini tushunish osonroq bo’ladi.
1. Kompyuterni qayta ishga tushiring
Qayta ishga tushirish ochiq dasturlarni yopadi va tizimni yangidan yuklaydi; bu vaqtinchalik nosozliklarni bartaraf etishi mumkin. Avval hujjatlaringizni saqlang, so’ng tizim menyusidagi qayta ishga tushirish buyrug’ini tanlang. Noutbuk qopqog’ini yopish esa ko’pincha uni faqat uyqu holatiga o’tkazadi.
2. Ishlatmayotgan dasturlarni yoping
Ochiq dasturlar tezkor xotira va protsessor resurslaridan foydalanadi: tezkor xotira joriy ishlarni saqlaydi, protsessor esa buyruqlarni bajaradi. Masalan, matn yozayotganda sizga kerak bo’lmagan o’yin yoki tasvir tahrirlash dasturini yopishingiz mumkin. Faqat tanish dasturlarni yoping, noma’lum tizim jarayonlariga tegmang.
3. Brauzerdagi ortiqcha varaqlarni kamaytiring
Brauzer — internet sahifalarini ochadigan dastur; undagi varaqlar ham kompyuter xotirasidan foydalanadi. Ayniqsa, video yoki murakkab sahifalar ochiq turganda yuk ortishi mumkin. Keyin kerak bo’ladigan sahifalarni xatcho’pga saqlab, hozir foydalanmayotgan varaqlarni yoping.
4. Katta yuklab olishlarni boshqa vaqtga qoldiring
Fayl yuklab olish internet aloqasi bilan birga diskni ham band qilishi mumkin. Masalan, dars uchun videoaloqaga kirayotganingizda katta fayl yuklanayotgan bo’lsa, uni vaqtincha to’xtatib ko’ring. Yuklash oynasini kuzating: internetdagi sekinlik har doim ham kompyuterning o’zi sust ishlayotganini anglatmaydi.
5. Yangilanishlarni qulay vaqtda bajaring
Tizim va dastur yangilanishlari ayrim xatolarni tuzatadi, lekin o’rnatilish paytida kompyuterni band qilishi mumkin. Ishingizni saqlab, yangilanishni qurilma kerak bo’lmaydigan vaqtga rejalashtiring. Jarayon davomida tizim ko’rsatmalariga amal qiling va uni quvvatdan uzmang.
Sozlamalar orqali yukni qanday kamaytirish mumkin?
6. Avtomatik ochiladigan dasturlarni tekshiring
Ayrim dasturlar kompyuter yoqilishi bilan o’z-o’zidan ishga tushadi, garchi siz ulardan darhol foydalanmasangiz ham. Sozlamalardagi avtomatik ishga tushish ro’yxatidan o’zingiz taniydigan, kerak bo’lmagan dasturlarni o’chirib qo’yishingiz mumkin. Himoya vositalari va vazifasini bilmaydigan qismlarni o’zgartirmang.
7. Diskda bo’sh joy qoldiring
Tizim vaqtinchalik fayllar va yangilanishlar uchun diskdagi bo’sh joydan foydalanadi. Disk deyarli to’lgan bo’lsa, kerakli fayllarning zaxira nusxasini yarating, so’ng keraksiz yuklamalar va takroriy fayllarni ko’rib chiqing. Noma’lum papkalarni, ayniqsa tizim papkalarini qo’lda o’chirmang.
8. Foydalanilmaydigan dasturlarni olib tashlang
O’rnatilgan dasturlar diskdan joy egallaydi, ayrimlari esa siz ochmasangiz ham fonda ishlaydi. Endi kerak bo’lmaydigan tanish dasturni tizimning dasturlarni olib tashlash bo’limi orqali o’chiring. Uning papkasini shunchaki o’chirish yetarli emas; dastur ichidagi kerakli ma’lumotlarni oldindan saqlang.
9. Quvvat tejash rejimini tekshiring
Quvvat tejash rejimi batareya uzoqroq ishlashi uchun qurilmaning ish unumini cheklashi mumkin. Noutbuk sust ishlasa, quvvat sozlamalarini ko’rib chiqing va vazifangizga mos rejimni tanlang. Yuqori unum rejimi ko’proq quvvat sarflashi va qurilmani ko’proq qizdirishi mumkinligini ham hisobga oling.
10. Ortiqcha ko’rinish effektlarini kamaytiring
Oynalarning harakatlanishi, shaffoflik va boshqa bezaklar ham kompyuter resurslaridan foydalanadi. Imkoniyati cheklangan qurilmada bunday effektlarni kamaytirish menyu va oynalar bilan ishlashni yengillashtirishi mumkin. Matn o’lchami hamda o’qishga qulaylik beradigan sozlamalarni esa o’zingizga mos holda qoldiring.
Muammo davom etsa, nimalarni tekshirish kerak?
11. Zararli dasturlarni tekshiring
Zararli dasturlar sizdan yashirin ravishda ishlashi va kompyuter resurslarini band qilishi mumkin. Tizimning ichki himoya vositasi yoki ishonchli himoya dasturi orqali tekshiruvni boshlang. Reklamadagi noma’lum “tezlatgich”larni o’rnatmang, ayniqsa ular barcha muammoni darhol tuzatishni va’da qilsa.
12. Havo yo’llarini to’smang
Qurilma ortiqcha qiziganda, ayrim qismlar o’zini himoya qilish uchun sekinroq ishlashi mumkin. Noutbukni yumshoq ko’rpa yoki yostiq ustiga emas, tekis va qattiq yuzaga qo’ying, havo chiqadigan teshiklarini ochiq qoldiring. Ichini tozalash uchun tajribangiz bo’lmasa, korpusni ochmay, ustaga murojaat qiling.
13. Dastur talablarini qurilmaga moslang
Har bir dastur kompyuterdan bir xil imkoniyat talab qilmaydi: oddiy matn bilan ishlash va murakkab videoni tahrirlash o’rtasida farq bor. Dastur ko’rsatgan tizim talablarini qurilmangiz ma’lumotlari bilan solishtiring. Vazifangizga yetadigan yengilroq dastur mavjud bo’lsa, uni ishonchli manbadan tanlang.
14. Qaysi resurs bandligini kuzating
Tizimdagi vazifalar oynasi qaysi dastur protsessor, tezkor xotira yoki diskni ko’proq band qilayotganini ko’rsatadi. Masalan, sekinlashish faqat bitta dastur ochilganda boshlansa, avval o’sha dasturga e’tibor qarating. Bu oynani kuzatish uchun ishlating; tushunarsiz jarayonlarni majburan to’xtatish ishni buzishi mumkin.
15. Qism almashtirishdan oldin sababni aniqlang
Tezkor xotira yetishmasligi yoki disk bilan bog’liq cheklovlar ayrim vazifalarni sekinlashtirishi mumkin, ammo har qanday yangi qism ham muammoni hal qilavermaydi. Ustadan qurilmangizni tekshirib, qaysi qism mos kelishini tushuntirishini so’rang. Ta’mir yoki almashtirishdan avval muhim fayllarning alohida zaxira nusxasini saqlang.
Kompyuterni tezlashtirish haqida qisqacha
Sekinlashishning sababi bitta bo’lmasligi mumkin. Tezkor xotira ochiq dasturlar uchun, disk esa fayllarni uzoq muddat saqlash uchun xizmat qiladi; shu bois diskdagi faylni o’chirish bilan ochiq dasturni yopish bir xil natija bermaydi. Avval qaysi ish sekinlashayotganini aniqlash foydaliroq.
Internet sahifasi kech ochilishi ham alohida holat. Agar matn yozish yoki kompyuterdagi rasmlarni ko’rish odatdagidek ishlasa, lekin saytlar sust ochilsa, internet aloqasini ham tekshiring. Bunday vaziyatda kompyuterni tezlashtirish uchun tasodifiy sozlamalarni o’zgartirishga shoshilmang.
Bolalarga qanday tushuntirish mumkin
Tezkor xotirani dars qilinadigan stolga o’xshating: stolga ko’p daftar yoyilsa, ishlash uchun joy kamayadi. Disk esa daftarlar saqlanadigan javonga o’xshaydi. Bu o’xshatish orqali bola ochiq dastur bilan saqlangan faylning farqini tushunishi osonlashadi.
Xavfsiz mashq sifatida bola bilan ochiq oynalarni ko’rib chiqing va qaysilari hozir kerakligini aytib berishini so’rang. Keraksiz hujjatni avval saqlab, keyin uning oynasini birga yoping. Dastur o’chirish, himoya sozlamalarini o’zgartirish va qurilmani ochish ishlarini kattalarga qoldiring.
Amaliy odat: sekinlashish qachon boshlanganini va qaysi harakatdan keyin kamayganini yozib boring. Bu qaydlar keyingi tekshiruvda ham, ustaga murojaat qilganda ham yordam beradi.
Ko’p beriladigan savollar
Fayllarni o’chirsam, kompyuter darhol tezlashadimi?
Har doim ham emas: bu, asosan, diskdagi joy tanqisligi muammoga sabab bo’lsa yordam beradi. Sekinlik boshqa sababdan kelib chiqsa, kerakli rasmlar va hujjatlarni o’chirish foyda bermasligi mumkin.
“Tezlatgich” dastur o’rnatish shartmi?
Yo’q, oddiy tekshiruvlar uchun alohida “tezlatgich” shart emas. Avval tizimning o’z vositalaridan foydalaning, chunki noma’lum dastur qo’shimcha yuk yoki xavf tug’dirishi mumkin.
Kompyuter faqat yoqilganda sekin ishlasa, nimadan boshlash kerak?
Avtomatik ochiladigan dasturlarni va yangilanish jarayonlarini tekshirishdan boshlang. Ish stoli ko’ringanidan keyin ham tizim fon vazifalarini bajarayotgan bo’lishi mumkin; shu paytda ko’p dastur ochishga shoshilmang.