Brauzer — internetdagi saytlarni ochib, ularning matni, rasmi va boshqa mazmunini ko’rsatadigan dastur. Chrome, Edge, Firefox va Yandex shu vazifani bajaradi; tanlashda esa qulay boshqaruv, kerakli sozlamalar va qurilmangizdagi ishlashiga qarash foydali. Qidiruv bilan farqini tushunish, sahifalarni tartibli saqlash va xavfsizlik sozlamalarini tekshirish ham tanlovni yengillashtiradi.
Brauzer nima qiladi?
Sayt manzilini kiritganingizda dastur kerakli sahifani ochadi. Masalan, maktab topshirig’i uchun o’simliklar haqida ma’lumot izlasangiz, topilgan sahifadagi matnni o’qiysiz, rasmlarni ko’rasiz va boshqa sahifalarga o’tasiz. Internetdagi havola — bosilganda boshqa sahifa yoki faylga olib boradigan yozuv yoxud belgi.
Bir nechta sahifani alohida varaqlarda ochish qulay. Varaqlar — dastur oynasida bir sahifadan boshqasiga o’tishga yordam beradigan bo’limlar. Tasavvur qiling, daftaringizda matematika masalasi ochiq, yonida esa tushuntirish bor: varaqlar ham kerakli ma’lumotlarni navbat bilan ko’rishga xizmat qiladi.
Bu dastur internetning o’zi emas. U sahifalarni ko’rish vositasi, internet esa qurilmalar o’rtasidagi aloqa tarmog’idir. Yangi sahifa ochilmasa, sabab faqat dasturda bo’lmasligi mumkin: internet aloqasini va sayt manzili to’g’ri yozilganini ham tekshiring.
Qidiruv tizimi bilan qanday farqi bor?
Qidiruv tizimi ma’lumot topadi, brauzer esa sahifani ochib ko’rsatadi. Ular birga ishlagani uchun ko’pincha bir narsa deb o’ylashadi. Farqini kutubxona misolida tasavvur qiling: qidiruv sizga kerakli kitobni topishga yordam beradi, sahifani ko’rish dasturi esa uni ochib o’qishingizga imkon beradi.
Manzil satri — oynaning yuqori qismidagi yozuv kiritiladigan joy. Unga sayt manzilini yozsangiz, o’sha sayt ochiladi; mavzu yoki savol yozsangiz, odatda qidiruv natijalari chiqadi. Qaysi qidiruv tizimi ishlashi dastur sozlamalariga bog’liq.
Masalan, dars uchun ma’lum bir ta’lim saytiga kirishingiz kerak bo’lsa, uning manzilini kiriting. Aniq manzilni bilmasangiz, mavzuni tushunarli yozing: “o’simlik bargi vazifasi” kabi so’rov umumiy bir so’zdan ko’ra maqsadingizni yaxshiroq ifodalaydi. Natijada chiqqan matnni esa darrov ishonchli deb qabul qilmang: uni kim joylaganiga ham qarang.
Chrome, Edge, Firefox va Yandex nimasi bilan farq qiladi?
Ularning asosiy vazifasi bir xil: saytlarni ochish va ulardan foydalanishga yordam berish. Farqlar boshqaruv ko’rinishi, sozlamalarning joylashuvi va qo’shimcha imkoniyatlarda seziladi. Bir dasturdagi tugma sizga darrov tushunarli bo’lishi, boshqasida esa uni menyudan izlashga to’g’ri kelishi mumkin.
Faqat nomiga qarab g’olib tanlamang. Chrome yoki Edge sizga qulay tuyulsa, bu Firefox yoki Yandex hamma uchun noqulay degani emas. Imkoniyatlar qurilma va dastur versiyasiga, ya’ni uning chiqarilgan ko’rinishiga qarab o’zgarishi mumkin; shuning uchun foydalanmoqchi bo’lgan nusxani tekshirish ma’qul.
| Dastur | Sinab ko’rishda e’tibor beradigan jihat |
|---|---|
| Chrome | Kerakli sahifani ochish, varaq almashtirish va sozlamani topish sizga tushunarlimi? |
| Edge | Matn o’qish, fayl yuklash va avvalgi sahifaga qaytish qulaymi? |
| Firefox | Sevimli saytni saqlash va maxfiylik sozlamalarini boshqarish osonmi? |
| Yandex | Menyu, manzil satri va sizga kerakli imkoniyatlardan foydalanish qulaymi? |
Jadvaldagi tekshiruvlar faqat yonida yozilgan dasturga tegishli emas. Adolatli taqqoslash uchun ularning har birida bir xil ishlarni bajaring. Masalan, bir xil dars sahifasini oching, matnni kattalashtiring va uni keyin topish uchun saqlang.
Qaysi birini tanlagan ma’qul?
Eng mos tanlov — kundalik vazifangizni ortiqcha qiyinchiliksiz bajaradigan dastur. Telefonda dars matnini o’qisangiz, yozuvni kattalashtirish va sahifalar orasida almashish qulayligi kerak. Kompyuterda topshiriq tayyorlasangiz, kerakli faylni topish va bir nechta ochiq varaqni tartibli boshqarishga e’tibor bering.
Tezlikni bitta holatga qarab baholamang. Sahifaning ochilishiga internet aloqasi, qurilmaning holati va saytning o’zi ham ta’sir qiladi. Biri ertalab, boshqasi aloqa sust paytda sinalsa, taqqoslash chalg’itishi mumkin. Imkon qadar bir xil sharoitda tekshiring va faqat ochilishiga emas, ishlatishdagi qulaylikka ham qarang.
- Tez-tez kiradigan saytingizni ochib, yozuv va tugmalarni tekshiring.
- Sozlamalardan kerakli tilni va matnni kattalashtirish imkonini toping.
- Sevimli sahifani saqlab, keyin uni qayta oching.
- Yuklangan fayl qayerga tushganini ko’ring.
- Sizga kerak bo’lmagan bildirishnomalarni o’chirish yo’lini tekshiring.
Sozlamalarda nimalarga e’tibor berish kerak?
Sayt ba’zan bildirishnoma yuborish, kamera yoki mikrofondan foydalanish uchun ruxsat so’raydi. Ruxsat — saytga ma’lum imkoniyatdan foydalanishga rozilik berishingiz. Nima uchun kerakligini tushunmasangiz, darrov tasdiqlamang. Masalan, oddiy matnni o’qish uchun ochilgan sahifa mikrofon so’rasa, bu talabning sababini tekshirishga arziydi.
Umumiy qurilmada shaxsiy ma’lumotga ehtiyot bo’ling. Maktab yoki kutubxona kompyuterida hisobingizga kirgan bo’lsangiz, ish tugagach undan chiqing va parolni saqlash taklifini shoshilib qabul qilmang. Dastur oynasini yopish bilan hisobdan chiqish bir xil emas.
Qo’shimcha kengaytma — dasturga yangi vazifa qo’shadigan kichik vosita. Uni faqat kerak bo’lganda o’rnating, chunki ayrimlari sahifadagi ma’lumotlarga kirish uchun ruxsat so’rashi mumkin. Noma’lum taklifni tasdiqlashdan oldin uning nima qilishini o’qing; tushunarsiz bo’lsa, o’rnatmay turing.
Qiziqarli faktlar
- Bir qurilmada turli sahifa ko’rish dasturlaridan foydalanish mumkin.
- Ochilgan varaqlar orasida almashish uchun har safar sayt manzilini qayta yozish shart emas.
- Saqlangan sevimli sahifa uning manzilini keyin tez topishga yordam beradi.
- Saytdagi havola boshqa sahifaga, ba’zan esa yuklab olinadigan faylga olib boradi.
- Qidiruv natijalari ro’yxati bilan undagi sayt sahifasi bir narsa emas.
Kichik mashq qilib ko’ring: darsga kerakli sahifani oching, matnini qulay kattalikka keltiring va sevimlilar orasiga saqlang. So’ng varaqni yopib, saqlangan joydan qayta toping. Shu oddiy ishlar qaysi dastur boshqaruvi sizga tushunarli ekanini sezishga yordam beradi.
Ko’p beriladigan savollar
Chrome bilan Google bir xilmi?
Yo’q, Chrome — sahifalarni ochadigan dastur, Google qidiruvi esa internetdan ma’lumot topish xizmatidir. Chrome ichida qidiruvdan foydalanishingiz mumkin, lekin shu sababli ular bitta vositaga aylanmaydi.
Bir telefonga ikkita brauzer o’rnatsa bo’ladimi?
Ha, qurilmangiz ularni qo’llab-quvvatlasa va joy yetarli bo’lsa, bir nechta dasturdan foydalanishingiz mumkin. Faqat saqlangan sahifalar va boshqa sozlamalar har birida alohida bo’lishi mumkinligini hisobga oling.
Qaysi biri tezroq ishlaydi?
Qurilmangizda sinamasdan bittasini hamma holatda tezroq deb aytish to’g’ri emas. Bir xil sahifalarni o’xshash sharoitda ochib ko’ring, chunki internet aloqasi va saytning holati ham natijaga ta’sir qiladi.
Dasturni almashtirsam, internetim ham o’zgaradimi?
Yo’q, sahifa ochadigan dasturni almashtirish internet aloqangizni almashtirmaydi. Sayt ko’rinishi yoki undan foydalanish qulayligi farq qilishi mumkin, ammo aloqaning o’zi alohida xizmat bo’lib qoladi.