Windows — kompyuterni boshqaradigan, dasturlarni ochish va fayllar bilan ishlashga yordam beradigan operatsion tizim. Uning 7, 10 va 11 versiyalari tashqi ko’rinishi, sozlamalari hamda kompyuter va dasturlarga mosligi bilan farqlanadi. Ularning vazifasini tushunsangiz, kompyuteringizdagi tizimni tanish va yangi versiyaga o’tish masalasini baholash osonlashadi.
Windows nima va kompyuterda nima qiladi?
Operatsion tizim — kompyuter qismlari va dasturlarining birga ishlashini boshqaradigan asosiy dasturiy ta’minot. Masalan, siz hujjatni ochganingizda, tizim kerakli dasturni ishga tushirishga va faylni ekranda ko’rsatishga yordam beradi. Klaviaturada yozgan harflaringiz ham dasturga shu boshqaruv orqali yetib boradi.
Buni maktabdagi ish tartibiga o’xshatish mumkin. Sinfxona, darslik va doska alohida buyumlar bo’lsa, dars jadvali ulardan qachon foydalanishni tartibga soladi. Kompyuterda ham ekran, xotira va boshqa qismlar bor; operatsion tizim ularning ishini muvofiqlashtiradi. O’xshatish to’liq emas, lekin asosiy vazifani tushunishga yordam beradi.
Tizim bilan ilovani farqlash kerak. Matn yozadigan dastur, rasm chizish vositasi yoki brauzer — internet sahifalarini ochadigan dastur — alohida ilovalardir. Windows esa ularni ishga tushirish uchun muhit yaratadi. Shuning uchun biror ilova ishlamay qolsa, bu butun operatsion tizim buzilganini anglatmaydi.
7, 10 va 11 versiyalarining farqi nimada?
Versiya — dasturning muayyan ko’rinishi va imkoniyatlariga ega nashri. Windows 7 oldinroq, Windows 10 undan keyin, Windows 11 esa keyinroq yaratilgan avlodga tegishli. Ular bir oiladagi tizimlar, ammo menyulari, sozlamalar joylashuvi va ayrim ishlash usullari bir xil emas.
Farq avval ekranda seziladi. Interfeys — siz ko’radigan va boshqaradigan tugmalar, belgilar, oynalar hamda menyular yig’indisi. Windows 7 dagi boshlash menyusi an’anaviy ro’yxatlarga tayansa, Windows 10 da dastur katakchalari ham uchraydi. Windows 11 ning odatiy ko’rinishida vazifalar panelidagi belgilar markazga yaqin joylashadi; ayrim ko’rinishlarni sozlamalar orqali o’zgartirish mumkin.
Asosiy vazifalar esa tanishligicha qoladi: papka ochish, hujjat saqlash, dasturlar orasida o’tish. Masalan, maktabda bir versiyadan, uyda boshqasidan foydalansangiz, kerakli buyruq boshqa joyda turishi mumkin. Bunday paytda avval uning vazifasini izlang: faylni topish kerakmi, dastur ochishmi yoki ovozni sozlashmi? Tugmaning joyini yodlashdan ko’ra vazifani tushunish foydaliroq.
Qaysi versiya kompyuteringizga mos keladi?
Faqat versiya nomiga qarab tanlash yetarli emas. Kompyuterning qismlari, kerakli dasturlar va ulangan qurilmalar ham mos bo’lishi kerak. Moslik deganda tizim, dastur va qurilmaning bir-biri bilan to’g’ri ishlay olishi tushuniladi. Yangi tizimni o’rnatish imkoniyati bilan unda barcha ishlaringiz qulay bajarilishi bir xil narsa emas.
Masalan, Nodira dars uchun hujjat tayyorlaydi va uyidagi printerdan foydalanadi, deb tasavvur qilaylik. Unga chiroyli ish stolidan ko’ra matn dasturi va printerning ishlashi zarurroq. Printer uchun drayver — qurilma bilan tizimning aloqa qilishiga yordam beradigan dastur — kerak bo’lishi mumkin. Shu sabab tizimni almashtirishdan oldin kerakli vositalarning mosligini tekshirish foydali.
Tanlashda quyidagi savollarga javob toping. Aniq texnik talablarni taxmin qilmang: ularni o’rnatmoqchi bo’lgan tizim va dastur talablaridan tekshiring.
- Kompyuterdan asosan dars, yozish, rasm chizish yoki boshqa qaysi ish uchun foydalanasiz?
- Sizga kerakli dasturlar tanlangan versiyada ishlaydimi?
- Printer va boshqa ulangan qurilmalar unga mos keladimi?
- Kompyuter tanlangan tizimning texnik talablariga javob beradimi?
- Tizim uchun xavfsizlik yangilanishlari taqdim etiladimi?
Tizimni almashtirishdan oldin nimalarni tekshirish kerak?
Eng avval kerakli fayllaringizning zaxira nusxasini yarating. Bu — asl fayldan alohida saqlanadigan qo’shimcha nusxa. Hujjatni o’sha kompyuterning boshqa papkasiga ko’chirish ayrim xatolardan saqlashi mumkin, ammo qurilmaning o’zi ishlamay qolsa, ikkala nusxa ham ochilmay qolishi ehtimoli bor. Muhim ishlarni alohida saqlash vositasiga ham nusxalang.
Keyin ishlatadigan dasturlaringizni yozib chiqing. Maktab topshirig’i uchun kerakli ilova, saqlangan rasmlar va printer kabi vositalarni esdan chiqarmang. O’rnatish usuliga qarab dasturlarni qayta o’rnatish talab qilinishi mumkin; fayllar albatta saqlanib qoladi deb taxmin qilmang. Jarayonni tushunmasangiz, tajribali katta kishi yoki kompyuter ustasidan yordam so’rang.
Yangilanish bilan tizimni almashtirishni ham ajrating. Yangilanish mavjud tizimdagi xatolarni tuzatishi yoki uning ayrim qismlarini o’zgartirishi mumkin; boshqa versiyaga o’tish esa kattaroq o’zgarishdir. Noma’lum oynadagi taklifni shoshilib tasdiqlamang. Avval unda nima o’rnatilishi va sizning fayllaringizga qanday ta’sir qilishi yozilganini o’qing.
Qiziqarli faktlar
- Ish stolidagi yorliq ko’pincha fayl yoki dasturning o’zi emas, uni ochishga xizmat qiladigan belgidir.
- Papka fayllarni tartibga solishga yordam beradi; uning ichida boshqa papkalar ham bo’lishi mumkin.
- Vazifalar paneli ochiq dasturlar orasida o’tishni yengillashtiradi.
- Bir xil operatsion tizim o’rnatilgan kompyuterlar turli sozlamalar sabab boshqacha ko’rinishi mumkin.
- Dastur oynasini yopish bilan kompyuterni o’chirish boshqa-boshqa amallardir.
O’zingizdagi versiyani bilish uchun tizim sozlamalaridan kompyuter haqidagi ma’lumotlar bo’limini izlang. Bo’lim nomi va unga borish yo’li versiyaga qarab farqlanishi mumkin. Ko’rsatilgan tizim nomini yozib oling: keyinchalik dastur o’rnatayotganda yoki yordam so’rayotganda shu ma’lumot kerak bo’ladi.
Ko’p beriladigan savollar
Windows 7, 10 va 11 dan qaysi biri yaxshiroq?
Sizga mos tanlov kompyuteringiz, kerakli dasturlar va tizimning xavfsizlik yangilanishlariga bog’liq. Faqat tashqi ko’rinish yoki tanish menyuga qarab qaror qilmang; texnik talablar va dasturlar mosligini ham tekshiring.
Windows 7 dagi dastur Windows 11 da ishlaydimi?
Bu dasturning o’ziga bog’liq, barcha dasturlar uchun bir xil javob yo’q. Dastur talablarida qaysi operatsion tizimlar ko’rsatilganini tekshiring va zarur bo’lsa, uning mos nashrini izlang.
Windows versiyasini almashtirsam, fayllarim o’chadimi?
Fayllarning saqlanishi o’rnatish usuli va tanlangan sozlamalarga bog’liq. Ishni boshlashdan oldin kerakli hujjatlar, suratlar va boshqa fayllarning alohida zaxira nusxasini tayyorlang.
Yangi Windows o’rnatsam, kompyuterim tezlashadimi?
Yangi versiya o’rnatishning o’zi kompyuter tezlashishini kafolatlamaydi. Ishlash tezligiga qurilma qismlari, bo’sh xotira va bir paytda ochilgan dasturlar ham ta’sir qiladi; avval tizimning kompyuteringizga mosligini tekshiring.