Suv haqida topishmoqlarni bolalar bilan uyda, yo’lda yoki dasturxon atrofida birga aytish mumkin. Avval topishmoqni o’qing, javobni esa topishga vaqt bering; xohlasangiz, kichik ishoralar bilan yordam qiling.
Suv haqida topishmoqlar
- Osmondan mayda donalar bo’lib tushaman,
Tomni taqillatib, dala va bog’ni ho’llayman.
Javobni ko’rish
Yomg’ir
- Tog’dan boshlanib, pastga qarab oqaman,
Yo’limda dalalar, qishloqlarni uchrataman.
Javobni ko’rish
Daryo
- Quruqlik orasida jim yotaman,
Qirg’og’imga kelgan odam mendan bahra oladi.
Javobni ko’rish
Ko’l
- Qirg’og’im bo’ylab kemalar suzadi,
Ta’mim sho’r, to’lqinlarim tinmaydi.
Javobni ko’rish
Dengiz
- Oppoq bo’lib osmondan yog’aman,
Kaftga tushsam, asta erib ketaman.
Javobni ko’rish
Qor
- Sovuqda qattiq bo’lib qolaman,
Iliq joyda yana suyuqlikka aylanaman.
Javobni ko’rish
Muz
- Osmonda suzib yuraman,
Ba’zan oq, ba’zan kulrang ko’rinaman.
Javobni ko’rish
Bulut
- Ertalab o’tlar ustida yaltirab turaman,
Quyosh ko’tarilsa, ko’zdan g’oyib bo’laman.
Javobni ko’rish
Shudring
- Issiq choy ustidan yuqoriga ko’tarilaman,
Sovuq havoga chiqsam, ko’rinmay qolaman.
Javobni ko’rish
Bug’
- Yer qa’ridan otilib chiqaman,
Odamlar yonimga kelib, chanqog’ini bosadi.
Javobni ko’rish
Buloq
- Baland joydan pastga shiddat bilan tushaman,
Ovozimni uzoqdan ham eshitasiz.
Javobni ko’rish
Sharshara
- Yomg’irdan keyin yo’l chetida paydo bo’laman,
Ustimdan sakrab o’tsangiz, oyoq kiyimingiz ho’l bo’ladi.
Javobni ko’rish
Ko’lmak
- Bir ko’tarilib, bir pasayaman,
Qirg’oqqa kelib urilib, yana ortga qaytaman.
Javobni ko’rish
To’lqin
- Juda kichikman, kaftga ham sig’aman,
Yaproq uchida yaltirab turaman.
Javobni ko’rish
Tomchi
- Yerga chuqur tushgan og’zim bor,
Odamlar chelak bilan undan ichimlik oladi.
Javobni ko’rish
Quduq
- Devorga o’rnatilgan kichik dastakni burasiz,
Shunda ichimlik yo’lga tushadi.
Javobni ko’rish
Jo’mrak
- Hovli yoki dala bo’ylab ingichka yo’ldan oqaman,
Ekinlar yonidan o’tib, chanqog’ini qondiraman.
Javobni ko’rish
Ariq
- Odamlar qazigan keng yo’ldan oqaman,
Uzoq joylarga borib, dalalarga yetib boraman.
Javobni ko’rish
Kanal
- Hovlida yoki bog’da bo’laman,
Bolalar ichimda cho’miladi, chetim atrofida dam oladi.
Javobni ko’rish
Hovuz
- Maydonda yuqoriga otilaman,
Pastga tushib, yana qayta ko’tarilaman.
Javobni ko’rish
Favvora
- Bulutdan shiddat bilan yog’aman,
Tomchilarim ko’p, ko’chalarni tezda ho’llayman.
Javobni ko’rish
Jala
- Osmondan dumaloq donalar bo’lib tushaman,
Yerga urilsam, sakrab ketaman.
Javobni ko’rish
Do’l
- Ertalab atrofni xira qilib qo’yaman,
Uzoqdagi daraxt va uylar zo’rg’a ko’rinadi.
Javobni ko’rish
Tuman
- Aylana-aylana bo’lib oqaman,
Ichimga tushgan narsani ham o’zim bilan aylantiraman.
Javobni ko’rish
Girdob
- Katta oqimdan ajralib chiqaman,
Yo’lim kichikroq, ammo baribir uzoqqa boraman.
Javobni ko’rish
Irmoq
- Qit’alar orasida keng yoyilib yotaman,
Ustimdan uzoq yo’lga kemalar chiqadi.
Javobni ko’rish
Okean
- Sovun bilan aralashganda oppoq bo’lib ko’payaman,
Pufaklarim ko’tarilib, tez yoriladi.
Javobni ko’rish
Ko’pik
- Tog’larda qalin qatlam bo’lib yotaman,
Vaqt o’tishi bilan asta pastga siljiyman.
Javobni ko’rish
Muzlik
- Quvonch yoki achinish paytida yuzdan oqaman,
Yonoq bo’ylab pastga tushaman.
Javobni ko’rish
Ko’z yoshi
- Yugurganda yoki issiqda peshonada paydo bo’laman,
Artib tashlasangiz, ro’molchada qolaman.
Javobni ko’rish
Ter
Kichkintoylar uchun oson topishmoqlar
- Mevadan tayyorlanaman, piyolaga quyilaman,
Shirin ta’mim bilan chanqoqni bosaman.
Javobni ko’rish
Sharbat
- Qorni dumaloq, dastasi bor,
Yomg’irda bosh ustida tutasiz.
Javobni ko’rish
Soyabon
- Ichimga ichimlik quyib, dasturxonga qo’yasiz,
Labingizni chetimga tekkizib ichasiz.
Javobni ko’rish
Piyola
- Juda sovuq, shirin va mazali,
Quyoshda tursam, asta erib ketaman.
Javobni ko’rish
Muzqaymoq
- Ho’l yuzni artaman,
Hammomda yoki sochiq ilgichda turaman.
Javobni ko’rish
Sochiq
- Ichimga ichimlik solib, dasturxonga olib kelasiz,
Qulog’imdan ushlab, choyni piyolaga quyasiz.
Javobni ko’rish
Choynak
Qaysi topishmoqlar fikrlashga undaydi?
Bulut, yomg’ir va shudring haqidagi topishmoqlar tabiatdagi o’zgarishlarni tasavvur qilishga yordam beradi. Bola osmonga, hovlidagi o’tlarga yoki deraza oynasiga qarab, aytilgan belgilarni izlab ko’rishi mumkin.
Daryo, irmoq, ariq va kanal bir-biriga o’xshab ketishi mumkin. Ularni farqlash uchun topishmoqdagi ishoralarga e’tibor bering: qaysi biri tabiiy oqim, qaysi biri odamlar qazigan yo’l ekanini muhokama qiling.
Tomchi, ko’pik va to’lqin haqidagi topishmoqlar kichik narsalarni kuzatishga chorlaydi. Javob topilgach, bola uni o’z so’zlari bilan tariflab bersin; bu yangi so’zlarni eslab qolishga yordam beradi.
Ko’lmak va do’l topishmoqlarida ko’rinish hamda harakat muhim. Birida yomg’irdan keyingi kichik joy tasvirlanadi, boshqasida esa osmondan tushib, yerga urilganda sakraydigan donalar.
Topishmoqlar bilan qanday o’ynash mumkin
- Uyda: Bir kishi topishmoqni o’qisin, qolganlar navbat bilan javob aytsin. Javobni darhol ochmay, avval hammaga o’ylashga imkon bering.
- Yo’lda: Qisqa topishmoqlarni navbat bilan ayting. To’g’ri javobdan keyin topgan kishi keyingisini tanlasin.
- Oila davrasida: Javobni yashiring va birinchi ishorani bering. Kerak bo’lsa, yana bir belgisini qo’shing.
- Maktab yoki bog’chada: Bolalarni kichik guruhlarga ajrating, topishmoqlarni navbat bilan o’qing. Kimdir qiynalsa, javobni aytib bermay, matndagi muhim so’zlarni takrorlang.
Ko’p beriladigan savollar
Topishmoqni javobini ko’rsatmasdan o’qish mumkinmi?
Ha, javobni yashirib, avval bolaga o’ylash uchun vaqt bering. Topa olmasa, topishmoqdagi ishoralarni yana bir bor o’qing.
Bolaga javobni topishda qanday yordam berish mumkin?
Javobni darrov aytish o’rniga, bitta kichik ishora bering. Masalan, u qayerda uchrashi yoki qanday ko’rinishini eslatishingiz mumkin.
Bir topishmoqning javobi turlicha bo’lsa, nima qilamiz?
Topishmoqdagi barcha belgilarga mos keladigan javobni birga tanlang. Agar boshqa javob ham ishoralarga mos tushsa, nima uchun shunday deb o’ylaganingizni muhokama qiling.