Ўзбек халқ топишмоқлари оилада ҳам, йўлда ҳам болалар билан сўз ўйини ўйнашга ёрдам беради. Қуйидаги топишмоқлар янгидан тузилган намуналар, халқ оғзаки ижодидан олинган деб кўрсатилмайди; жавобни аввал ўзингиз топиб, кейин яширин жавобни очинг.
Ўзбек халқ топишмоқлари мавзусидаги янги топишмоқлар
| № | Топишмоқ | Жавоб |
|---|---|---|
| 1 | Эрталаб кўринар, кечқурун йўқолар, Ер юзига ёруғлик сочар. |
Жавобни кўришҚуёш |
| 2 | Тунда осмонда кўринар, Баъзан думалоқ, баъзан ярим. |
Жавобни кўришОй |
| 3 | Қоп-қоронғи осмонда Майда чироқлар милтиллайди. |
Жавобни кўришЮлдузлар |
| 4 | Ёмғирдан кейин осмон узра Рангли ёй бўлиб кўринар. |
Жавобни кўришКамалак |
| 5 | Осмонда оппоқ парча сузар, Шамол эса уни аста сурар. |
Жавобни кўришБулут |
| 6 | Кўзга кўринмайди, Юзингизга тегиб ўтади. |
Жавобни кўришШамол |
| 7 | Булут келиб, ерга тушар, Томчилари гулни қучар. |
Жавобни кўришЁмғир |
| 8 | Қишда осмондан учиб тушар, Кафтга қўнсаю, тезда эрир. |
Жавобни кўришҚор |
| 9 | Сув эдим, совуқда қотдим, Сирпанчиқ бўлиб ётдим. |
Жавобни кўришМуз |
| 10 | Варақлари кўп, ўзи жим, Очган одамга сўзларин айтар. |
Жавобни кўришКитоб |
| 11 | Тишлари кўп, тишламайди, Сочларни тартибга солади. |
Жавобни кўришТароқ |
| 12 | Юзида рақамлари бор, Икки қўли тинмай айланар. |
Жавобни кўришСоат |
| 13 | Учи билан из қолдирар, Ёзган сари бўйи камайиб борар. |
Жавобни кўришҚалам |
| 14 | Оқ бетлари қатор турар, Дарсдаги ёзувларни сақлар. |
Жавобни кўришДафтар |
| 15 | Тугмасини боссангиз, овоз келар, Қўшиқ ёки хабар эшиттирар. |
Жавобни кўришРадио |
| 16 | Олдида турсангиз, аксингиз кўринар, Ўзи эса индамай турар. |
Жавобни кўришКўзгу |
| 17 | Совуқ кун қўлларни ўрайди, Бармоқларни бирга асрайди. |
Жавобни кўришҚўлқоп |
| 18 | Жуфт бўлиб оёққа кияр, Кўчада қадамни асрар. |
Жавобни кўришПоябзал |
| 19 | Ингичка, учи ўткир, Ip билан матони бирлаштирар. |
Жавобни кўришИгна |
| 20 | Ичига сув қуйилади, Жўмрагидан чой қуйилади. |
Жавобни кўришЧойнак |
| 21 | Думалоқ, тандирда пишар, Дастурхонда бўлаклаб узатилар. |
Жавобни кўришНон |
| 22 | Дарахтда ўсар, пўсти қаттиқ, Ичидаги мағзи мазали. |
Жавобни кўришЁнғоқ |
| 23 | Дарахт шохида пишади, Қизил ёки яшил тусга киради. |
Жавобни кўришОлма |
| 24 | Узун, яшил, ичи серсув, Салатга қўшилса, мазали. |
Жавобни кўришБодринг |
| 25 | Оқ ва қуюқ, сутдан тайёр, Дастурхонга қўйилса, тайёр. |
Жавобни кўришҚатиқ |
| 26 | Чой ичганда қўлга олинар, Дастурхонда бир неча ёнма-ён турар. |
Жавобни кўришПиёла |
| 27 | Тутқичидан ушлаб кўтарасиз, Ичига сув ёки нарса соласиз. |
Жавобни кўришЧе лак |
| 28 | Эшигини очиб, таом қўясиз, Ичида уларни совуқ сақлайсиз. |
Жавобни кўришМузлаткич |
| 29 | Шохдан шохга сакрайди, Думини орқасидан судрайди. |
Жавобни кўришОлмахон |
| 30 | Яшил либос кийган, танаси баланд, Ҳовлида салқин соя берар. |
Жавобни кўришДарахт |
Қизиқ топишмоқларни қандай ечиш мумкин?
Топишмоқни топишда ҳар бир ишорага эътибор беринг. Масалан, 12-топишмоқда “юзи” ва “икки қўли” деган белгилар буюмнинг кўриниши ҳамда ҳаракатини тасвирлайди. Жавобни топишга шошилмай, аввал қайси буюмда шундай белгилар борлигини ўйлаб кўринг.
4-топишмоқда рангли ёй ёмғирдан кейин кўриниши айтилади. Бу икки белги бирга келганда, тахминни анча торайтиради. 19-топишмоқда эса буюмнинг шакли билан нима иш қилиши берилган; “ip” ва “матони бирлаштириш” деган ишораларни бирга ўйлаш мумкин.
Топишмоқдаги ҳар бир сўз жавобга элтувчи из бўлиши мумкин. 30-топишмоқдаги “ҳовлида” ва “соя” сўзлари яшил, баланд нарсани тасаввур қилишга ёрдам беради. Агар бола дарров тополмаса, жавобни айтмай, яна бир ишорани ўқиб беринг.
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
- Гулдан гулга учиб борар,
Рангли қанотин қоқиб қўнар.
Жавобни кўриш
Капалак
- Сув ичида сузиб юрар,
Оғзини очиб, жим турар.
Жавобни кўриш
Балиқ
- Ёмғир ёғса, тепага очилар,
Қуруқ қолиш учун бошга тутилар.
Жавобни кўриш
Соябон
- Узун сопи бор, ер супурар,
Чанг ва хасни бир жойга йиғар.
Жавобни кўриш
Супурги
- Юмшоқ бўлиб бош остида ётар,
Тунда уйқуга йўлдош бўлар.
Жавобни кўриш
Ёстиқ
- Кўп йўловчини олиб юради,
Бекатда тўхтаб, яна йўл олади.
Жавобни кўриш
Автобус
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
- Навбат билан топинг. Дастурхон атрофида ҳар ким биттадан топишмоқ ўқисин. Бошқалар жавобни айтишдан олдин ўз тахминини тушунтирсин.
- Йўлда ўйнанг. Машинада ёки сайрда бир киши топишмоқ айтади, қолганлар навбат билан жавоб беради. Телефонни қўлга олмасдан ҳам ўйнаш мумкин.
- Ишора қўшинг. Топиш қийин бўлса, жавобни айтиш ўрнига яна битта белги беринг. Масалан, “қаерда кўрамиз?” деб сўранг.
- Ўзингиз топишмоқ тузинг. Ҳовлидаги ёки хонадаги буюмни танлаб, унинг ранги, шакли ёки вазифасини тасвирланг. Жавоб сўзини айтмай, яқинларингизга топдиринг.
Кўп бериладиган саволлар
Топишмоқни болага қандай ўқиб бериш керак?
Аввал топишмоқни секин ва аниқ ўқинг. Бола дарров топмаса, жавобни ошкор қилмай, ундаги бирор ишорага эътиборини қаратинг.
Жавобни дарҳол айтиш керакми?
Яхшиси, болага бир оз ўйлаш учун вақт беринг. У тахминини айтгач, яширин жавобни очиб, қайси белги тўғри жавобга олиб келганини бирга муҳокама қилинг.
Янги топишмоқларни оила бўлиб тузса бўладими?
Ҳа, таниш буюм ёки мева ҳақида қисқа топишмоқ тузиб кўринг. Жавобни топиш мумкин бўлиши учун камида бир нечта аниқ белги беринг, аммо жавобнинг ўзини ёки унга жуда яқин сўзни ишлатманг.