O'zbek xalq topishmoqlari — 30 ta javobli topishmoqlar

O’zbek xalq topishmoqlari oilada ham, yo’lda ham bolalar bilan so’z o’yini o’ynashga yordam beradi. Quyidagi topishmoqlar yangidan tuzilgan namunalar, xalq og’zaki ijodidan olingan deb ko’rsatilmaydi; javobni avval o’zingiz topib, keyin yashirin javobni oching.

O’zbek xalq topishmoqlari mavzusidagi yangi topishmoqlar

№	Topishmoq	Javob
1	Ertalab ko’rinar, kechqurun yo’qolar, Yer yuziga yorug’lik sochar.	Javobni ko’rish Quyosh
2	Tunda osmonda ko’rinar, Ba’zan dumaloq, ba’zan yarim.	Javobni ko’rish Oy
3	Qop-qorong’i osmonda Mayda chiroqlar miltillaydi.	Javobni ko’rish Yulduzlar
4	Yomg’irdan keyin osmon uzra Rangli yoy bo’lib ko’rinar.	Javobni ko’rish Kamalak
5	Osmonda oppoq parcha suzar, Shamol esa uni asta surar.	Javobni ko’rish Bulut
6	Ko’zga ko’rinmaydi, Yuzingizga tegib o’tadi.	Javobni ko’rish Shamol
7	Bulut kelib, yerga tushar, Tomchilari gulni quchar.	Javobni ko’rish Yomg’ir
8	Qishda osmondan uchib tushar, Kaftga qo’nsayu, tezda erir.	Javobni ko’rish Qor
9	Suv edim, sovuqda qotdim, Sirpanchiq bo’lib yotdim.	Javobni ko’rish Muz
10	Varaqlari ko’p, o’zi jim, Ochgan odamga so’zlarin aytar.	Javobni ko’rish Kitob
11	Tishlari ko’p, tishlamaydi, Sochlarni tartibga soladi.	Javobni ko’rish Taroq
12	Yuzida raqamlari bor, Ikki qo’li tinmay aylanar.	Javobni ko’rish Soat
13	Uchi bilan iz qoldirar, Yozgan sari bo’yi kamayib borar.	Javobni ko’rish Qalam
14	Oq betlari qator turar, Darsdagi yozuvlarni saqlar.	Javobni ko’rish Daftar
15	Tugmasini bossangiz, ovoz kelar, Qo’shiq yoki xabar eshittirar.	Javobni ko’rish Radio
16	Oldida tursangiz, aksingiz ko’rinar, O’zi esa indamay turar.	Javobni ko’rish Ko’zgu
17	Sovuq kun qo’llarni o’raydi, Barmoqlarni birga asraydi.	Javobni ko’rish Qo’lqop
18	Juft bo’lib oyoqqa kiyar, Ko’chada qadamni asrar.	Javobni ko’rish Poyabzal
19	Ingichka, uchi o’tkir, Ip bilan matoni birlashtirar.	Javobni ko’rish Igna
20	Ichiga suv quyiladi, Jo’mragidan choy quyiladi.	Javobni ko’rish Choynak
21	Dumaloq, tandirda pishar, Dasturxonda bo’laklab uzatilar.	Javobni ko’rish Non
22	Daraxtda o’sar, po’sti qattiq, Ichidagi mag’zi mazali.	Javobni ko’rish Yong’oq
23	Daraxt shoxida pishadi, Qizil yoki yashil tusga kiradi.	Javobni ko’rish Olma
24	Uzun, yashil, ichi sersuv, Salatga qo’shilsa, mazali.	Javobni ko’rish Bodring
25	Oq va quyuq, sutdan tayyor, Dasturxonga qo’yilsa, tayyor.	Javobni ko’rish Qatiq
26	Choy ichganda qo’lga olinar, Dasturxonda bir necha yonma-yon turar.	Javobni ko’rish Piyola
27	Tutqichidan ushlab ko’tarasiz, Ichiga suv yoki narsa solasiz.	Javobni ko’rish Che lak
28	Eshigini ochib, taom qo’yasiz, Ichida ularni sovuq saqlaysiz.	Javobni ko’rish Muzlatkich
29	Shoxdan shoxga sakraydi, Dumini orqasidan sudraydi.	Javobni ko’rish Olmaxon
30	Yashil libos kiygan, tanasi baland, Hovlida salqin soya berar.	Javobni ko’rish Daraxt

Qiziq topishmoqlarni qanday yechish mumkin?

Topishmoqni topishda har bir ishoraga e’tibor bering. Masalan, 12-topishmoqda “yuzi” va “ikki qo’li” degan belgilar buyumning ko’rinishi hamda harakatini tasvirlaydi. Javobni topishga shoshilmay, avval qaysi buyumda shunday belgilar borligini o’ylab ko’ring.

4-topishmoqda rangli yoy yomg’irdan keyin ko’rinishi aytiladi. Bu ikki belgi birga kelganda, taxminni ancha toraytiradi. 19-topishmoqda esa buyumning shakli bilan nima ish qilishi berilgan; “ip” va “matoni birlashtirish” degan ishoralarni birga o’ylash mumkin.

Topishmoqdagi har bir so’z javobga eltuvchi iz bo’lishi mumkin. 30-topishmoqdagi “hovlida” va “soya” so’zlari yashil, baland narsani tasavvur qilishga yordam beradi. Agar bola darrov topolmasa, javobni aytmay, yana bir ishorani o’qib bering.

Kichkintoylar uchun oson topishmoqlar

Guldan gulga uchib borar,
Rangli qanotin qoqib qo’nar.

Javobni ko’rish

Kapalak
Suv ichida suzib yurar,
Og’zini ochib, jim turar.

Javobni ko’rish

Baliq
Yomg’ir yog’sa, tepaga ochilar,
Quruq qolish uchun boshga tutilar.

Javobni ko’rish

Soyabon
Uzun sopi bor, yer supurar,
Chang va xasni bir joyga yig’ar.

Javobni ko’rish

Supurgi
Yumshoq bo’lib bosh ostida yotar,
Tunda uyquga yo’ldosh bo’lar.

Javobni ko’rish

Yostiq
Ko’p yo’lovchini olib yuradi,
Bekatda to’xtab, yana yo’l oladi.

Javobni ko’rish

Avtobus

Topishmoqlar bilan qanday o’ynash mumkin

Navbat bilan toping. Dasturxon atrofida har kim bittadan topishmoq o’qisin. Boshqalar javobni aytishdan oldin o’z taxminini tushuntirsin.
Yo’lda o’ynang. Mashinada yoki sayrda bir kishi topishmoq aytadi, qolganlar navbat bilan javob beradi. Telefonni qo’lga olmasdan ham o’ynash mumkin.
Ishora qo’shing. Topish qiyin bo’lsa, javobni aytish o’rniga yana bitta belgi bering. Masalan, “qayerda ko’ramiz?” deb so’rang.
O’zingiz topishmoq tuzing. Hovlidagi yoki xonadagi buyumni tanlab, uning rangi, shakli yoki vazifasini tasvirlang. Javob so’zini aytmay, yaqinlaringizga topdiring.

Ko’p beriladigan savollar

Topishmoqni bolaga qanday o’qib berish kerak?

Avval topishmoqni sekin va aniq o’qing. Bola darrov topmasa, javobni oshkor qilmay, undagi biror ishoraga e’tiborini qarating.

Javobni darhol aytish kerakmi?

Yaxshisi, bolaga bir oz o’ylash uchun vaqt bering. U taxminini aytgach, yashirin javobni ochib, qaysi belgi to’g’ri javobga olib kelganini birga muhokama qiling.

Yangi topishmoqlarni oila bo’lib tuzsa bo’ladimi?

Ha, tanish buyum yoki meva haqida qisqa topishmoq tuzib ko’ring. Javobni topish mumkin bo’lishi uchun kamida bir nechta aniq belgi bering, ammo javobning o’zini yoki unga juda yaqin so’zni ishlatmang.