Osmon va yulduzlar haqida topishmoqlarni bolalar bilan uyda, sayrda yoki yo’lda birga aytish mumkin. Avval javobni taxmin qiling, keyin spoylerni ochib tekshiring; kichik bolalarga esa topishmoqni sekin o’qib, tasavvur qilishga vaqt bering.
Osmon va yulduzlar haqida topishmoqlar
| № | Topishmoq | Javob |
|---|---|---|
| 1 | Uzoqda yer bilan ko’k tutashgandek, Ingichka chiziq ko’rinar ko’zga. |
Javobni ko’rishUfq |
| 2 | Oq parda yerga asta tushadi, Uzoqdagi yo’lni xira ko’rsatadi. |
Javobni ko’rishTuman |
| 3 | Mayda tomchilar bargda yotar, Quyosh chiqqanda sekin yo’qolar. |
Javobni ko’rishShudring |
| 4 | Oppoq parcha-parcha pastga tushar, Yerga qo’nib, atrofni oqar tarar. |
Javobni ko’rishQor |
| 5 | Yomg’ir emas, muz donasi, Tomga taq-taq urar hammasi. |
Javobni ko’rishDo’l |
| 6 | O’zi ko’rinmas, daraxtni tebratar, Yuzingizga mayin tegib o’tar. |
Javobni ko’rishShamol |
| 7 | Bir lahzada osmonni yoritadi, So’ng qorong’ulik yana qaytadi. |
Javobni ko’rishChaqmoq |
| 8 | Gumburlagan ovozi uzoqdan kelar, Yomg’irli paytda quloqqa chalar. |
Javobni ko’rishMomaqaldiroq |
| 9 | Kunduz ketgach, navbatim kelar, Olam tin olib, chiroqlar yonar. |
Javobni ko’rishTun |
| 10 | Qorong’i chekinib, atrof yorishar, Yangi kun asta eshik qoqishar. |
Javobni ko’rishTong |
| 11 | Uzoqdan kelar, dumidek izi bor, Ko’kda ko’rinsa, qarab qoladi ko’p nigoh. |
Javobni ko’rishKometa |
| 12 | Quyosh atrofida yo’l olar, O’zi chiroq emas, fazoda aylanar. |
Javobni ko’rishSayyora |
| 13 | Odamlar yasagan, tepada aylanar, Yer bilan uzoqdan aloqa bog’lar. |
Javobni ko’rishSun’iy yo’ldosh |
| 14 | Qanoti bor, qush emas, Odamlarni uzoqqa eltadi, piyoda emas. |
Javobni ko’rishSamolyot |
| 15 | Qanot qoqib ko’kka chiqar, Daraxt shoxiga kelib qo’nar. |
Javobni ko’rishQush |
| 16 | Olovdan tug’ilib yuqoriga chiqar, Havoda kulrang iz bo’lib tarqar. |
Javobni ko’rishTutun |
| 17 | Yengil bo’lsa tepaga uchar, Ipidan tutsang, qo’lingda turar. |
Javobni ko’rishPufak |
| 18 | Ustida uylar, bog’lar, odamlar bor, Biz yashaydigan katta maskan shu yor. |
Javobni ko’rishYer |
| 19 | Qizg’ish tusli osmon jismi, Quyosh atrofida aylanar o’zi. |
Javobni ko’rishMars |
| 20 | Yettita nuqta ko’kda tizilar, Cho’mich shaklini eslatib turar. |
Javobni ko’rishKatta Ayiq yulduz turkumi |
| 21 | Ko’zga ko’rinmas, atrofimizda bor, Nafas olamiz, u bo’lmasa mushkul ish, yor. |
Javobni ko’rishHavo |
| 22 | Rangli qog’oz, uzun ipi bor, Shamol essa, osmonga chiqar. |
Javobni ko’rishVarrak |
| 23 | Yer bag’ridan yuqoriga otilar, Uchib borib, balandda ko’rinar. |
Javobni ko’rishRaketa |
| 24 | Chegarasi yo’qdek keng makon, Unda jismlar suzar, ko’rinmas nihon. |
Javobni ko’rishFazo |
Kichkintoylar uchun oson topishmoqlar
Bu oltita topishmoqni javobi tez esga tushadigan narsalardan tanladik. Ularni navbat bilan ayting: bir kishi topishmoq o’qisin, boshqalar javobni o’ylasin.
- Har tong chiqib, olamni yoritaman,
Kech kirganda ufq ortiga botaman.
Javobni ko’rish
Quyosh
- Tunda ko’rinar, ba’zan dumaloq, ba’zan yarim,
Oyning kechki ko’rinishi bo’laman.
Javobni ko’rish
Oy
- Mayda chiroqdek uzoqda miltillayman,
Tun qorong’usida ko’zga tashlanaman.
Javobni ko’rish
Yulduz
- Oq paxtadek ko’kda suzaman,
Shamol essa, boshqa tomonga ko’chaman.
Javobni ko’rish
Bulut
- Tomchilab tushaman yuqoridan,
Yerga suv beraman bulutlar ortidan.
Javobni ko’rish
Yomg’ir
- Yomg’irdan so’ng ranglarim ko’rinar,
Osmon bo’ylab egri ko’prikday yoyilar.
Javobni ko’rish
Kamalak
Qaysi belgilar javobni topishga yordam beradi?
Ufqni qaysi belgidan bilsa bo’ladi?
Topishmoqda uzoqdagi chiziq va yer bilan ko’k tutashgandek ko’rinishi aytiladi. Bu tasvir ufqni eslatadi: u yer bilan osmon uchrashgandek tuyuladigan uzoq chegara.
Chaqmoq bilan momaqaldiroqni qanday ajratamiz?
Bir topishmoqda osmonning bir zum yoritilishi tasvirlanadi, boshqasida esa gumburlagan ovoz. Bolalar avval ko’rinadigan belgini, keyin eshitiladigan belgini eslab javob topishi mumkin.
Kometa topishmog’idagi iz nimani anglatadi?
Topishmoqdagi dumga o’xshash iz — javobni topishga yordam beradigan belgi. Bola avval shu tasvirni ko’z oldiga keltirsin, keyin osmondagi jismlar orasidan mosini taxmin qilsin.
Topishmoqlar bilan qanday o’ynash mumkin
- Uyda: Dasturxon atrofida navbat bilan bittadan topishmoq ayting. Javob topilmasa, uni darhol aytmay, yana bir marta sekin o’qib bering.
- Yo’lda: Telefonga qaramay vaqt o’tkazish uchun qisqa topishmoqlarni yoddan ayting. Mashinada ketayotgan bo’lsangiz, haydovchini chalg’itmaydigan sokin paytni tanlang.
- Guruhda: Bolalar ikki jamoaga bo’linib, navbat bilan topishmoq tanlasin. Javobni bilgan bola uni aytishdan oldin qaysi belgi yordam berganini ham tushuntirsin.
- Rasm bilan: Topilgan javobni qog’ozga chizing. So’ng rasmga qarab o’zingiz yangi, sodda topishmoq tuzib ko’ring.
Ko’p beriladigan savollar
Bu topishmoqlarni kichik bolalarga qanday aytgan ma’qul?
Qisqa topishmoqdan boshlang va har bir misrani tushunarli qilib o’qing. Bola qiynalsa, javobni aytib qo’ymay, topishmoqdagi rang, shakl yoki tovushni eslatib yordam bering.
Javobni darhol aytish kerakmi?
Shoshilmang, bolaga o’ylash uchun vaqt bering. Bir necha taxmin aytsa ham, topishmoqdagi qaysi belgi unga yordam berganini so’rang.
Topishmoqlarni kunduz kuni ham o’ynasa bo’ladimi?
Ha, kunduzgi osmon hodisalari haqida ham topishmoqlar bor. Qorong’i paytni kutmasdan, bulut, shamol yoki kamalakni tasvirlagan topishmoqlarni tanlang.