Ona haqida maqollar mehr, tarbiya va farzand bilan ona o’rtasidagi yaqinlikni ifodalaydi. Ularni insho yoki darsda misol sifatida keltirish, oilaviy suhbatda esa ma’nosini birga muhokama qilish mumkin.
Ona haqida maqollar
- Ota — aql, ona — idrok.
- Ota — bilak, ona — yurak.
- Onalik uyning ori bor, Otalik uyning — zari.
- Yaxshi ko’rsang bolasin, Izzat qilgin onasin.
- Ona bilan bola — gul bilan lola.
- Ona — daraxt, bola — meva.
- Ona — mehribon, ota — g’amg’uzor.
- Onangni quyosh bilsang, Otangni oy bil.
- Onaning ko’ngli bolada, Bolaning ko’ngli dalada.
- Farzand baxti — ona taxti, Farzand kamoli — ota jamoli.
- Farzand boqqan ota, Jonni qoqqan ona.
- Bola — loy, ona — kulol.
- Ona qilsa zo’rlikni, Bola tortar xo’rlikni.
- Onadan ko’rgan to’n bichar, Otadan ko’rgan o’q yo’nar.
- Erka tutsa onasi, Taltayadi bolasi.
- To’g’ri tutsa onasi, Yurtga ega bolasi.
Javoblar
Ota — aql, ona — idrok.
Maqol ota va onaning farzand tarbiyasiga turli tomondan hissa qo’shishini aytadi. Bu yerda “idrok” vaziyatni tushunib, oqilona yo’l tutish ma’nosida kelgan.
Ota — bilak, ona — yurak.
Ota kuch-quvvat, ona esa mehr va g’amxo’rlik timsoli sifatida tasvirlangan. Maqol oilada har kimning yordami va mehrini qadrlashga undaydi.
Onalik uyning ori bor, Otalik uyning — zari.
Bu maqolda ona oilaning qadr-qimmati, ota esa ro’zg’or ta’minoti bilan bog’langan. Uni eski qarashni ifodalovchi hikmatli so’z sifatida tushunib, bugungi oilalarda vazifalar turlicha bo’lishini ham yodda tutish mumkin.
Yaxshi ko’rsang bolasin, Izzat qilgin onasin.
Biror kishining farzandiga hurmat bilan qarasangiz, uning onasini ham e’zozlang, degan fikr bor. Maqol odamlar orasidagi mehr va hurmatni eslatadi.
Ona bilan bola — gul bilan lola.
Ona va bolaning bir-biriga yaqinligi gul bilan lolaga qiyoslangan. Bu o’xshatish ularning mehrli munosabatini ko’z oldiga keltiradi.
Ona — daraxt, bola — meva.
Daraxt meva bergani kabi, ona ham farzandni voyaga yetkazadi. Maqol bola va ona o’rtasidagi bog’liqlikni sodda o’xshatish bilan anglatadi.
Ona — mehribon, ota — g’amg’uzor.
Maqolda onaning mehribonligi, otaning esa tashvish va g’amxo’rligi tilga olinadi. Har bir ota-ona farzandiga mehr berishi va uning holidan xabar olishi mumkin.
Onangni quyosh bilsang, Otangni oy bil.
Quyosh va oy obrazlari ota-onani ulug’lash, ikkalasini ham e’zozlash fikrini bildiradi. Bu so’zlarni ota-onaga hurmat haqida gap ketganda ishlatish mumkin.
Onaning ko’ngli bolada, Bolaning ko’ngli dalada.
Maqol ona farzandi haqida ko’p o’ylashi, bolaning esa ko’pincha o’yin va tashqi olamga berilishini tasvirlaydi. Bu har bir ona va bola doim shunday bo’ladi degani emas, balki tanish holatni eslatadigan ifodadir.
Farzand baxti — ona taxti, Farzand kamoli — ota jamoli.
Farzandning baxtli va kamolga yetgan bo’lishi ota-onaga quvonch bag’ishlaydi. Oilada bolaning yutug’i yaqinlar uchun ham xursandchilik bo’lishini shu maqol bilan aytish mumkin.
Farzand boqqan ota, Jonni qoqqan ona.
Maqolda ota va onaning farzand uchun qiladigan mehnati eslatiladi. “Jonni qoqqan” iborasi onaning bor kuchini sarflab parvarish qilishini ifodalaydi.
Bola — loy, ona — kulol.
Kulol loyga shakl bergani kabi, ona ham bolaning tarbiyasiga ta’sir qiladi, degan mazmun anglashiladi. Bu qiyos tarbiyadagi mehr va mas’uliyatni yodga soladi.
Ona qilsa zo’rlikni, Bola tortar xo’rlikni.
Bu maqol kattalarning qo’pol munosabati bolaga og’ir botishi mumkinligini eslatadi. Farzand bilan muloyim gaplashib, xatosini tinch tushuntirish ma’qul.
Onadan ko’rgan to’n bichar, Otadan ko’rgan o’q yo’nar.
Farzand ko’pincha ota-onasining xatti-harakatidan o’rnak oladi. Shu bois kattalar kundalik ishda ham bolaga yaxshi namuna ko’rsatishi mumkin.
Erka tutsa onasi, Taltayadi bolasi.
Maqol bolani haddan tashqari erkalatish uning o’zini tutishiga ta’sir qilishi mumkinligini aytadi. Mehr bilan birga aniq va muloyim talab ham kerak bo’ladi.
To’g’ri tutsa onasi, Yurtga ega bolasi.
Bolani yaxshi tarbiyalash uning kelajakda el-yurtga foydasi tegadigan inson bo’lib ulg’ayishiga yordam beradi, degan mazmun bor. Bu yerda “to’g’ri tutish” mehr bilan yo’l ko’rsatishni anglatadi.
Maqollarni oila va darsda qanday ishlatish mumkin?
Inshoda maqolni mavzuga mos joyda keltiring, so’ng uning ma’nosini o’z so’zingiz bilan izohlang. Faqat maqolning o’zini yozib qo’yish fikringizni to’liq ochmaydi.
Uyda esa bir maqolni tanlab, uning hayotdagi misolini gaplashib ko’ring. Masalan, ona farzandiga maktab anjomlarini tayyorlashda yordam bergan vaziyat “Ota — bilak, ona — yurak” maqolini tushuntirishga ko’maklashadi.
Eng mashhur maqollarning ma’nosi
Ona — daraxt, bola — meva.
Bu maqolni bolaga daraxt va meva misolida tushuntirish oson: daraxt parvarish qilinsa, meva beradi; bola ham mehr va tarbiya bilan ulg’ayadi.
Masalan, Malika ismli o’quvchi oilasi unga kitob o’qib berishi va darsini tartibga solishda ko’maklashishini aytishi mumkin. Shu misolda u o’ziga berilayotgan g’amxo’rlikni ko’rsatadi.
Yaxshi ko’rsang bolasin, Izzat qilgin onasin.
Bu maqol farzandni qadrlash bilan birga uning onasiga ham hurmat ko’rsatish kerakligini anglatadi. Hurmat samimiy muomala va e’tibor bilan namoyon bo’ladi.
Mahallada qo’shnining bolasiga yaxshi munosabatda bo’lgan kishi uning onasi bilan ham odobli gaplashadi. Shu vaziyatda maqolning mazmuni aniq ko’rinadi.
Onaning ko’ngli bolada, Bolaning ko’ngli dalada.
Bu yerda ona va bolaning e’tibori turli tomonga qaratilishi tasvirlangan: ona farzandining holidan xavotir olsa, bola o’yinga oshiqishi mumkin. Bu yumshoq kinoya bilan aytilgan, hamma oilaga birdek tegishli qoida emas.
Masalan, Jasur hovlida o’ynab yurib, onasi uni dasturxon yoniga chaqirganini eshitmay qolishi mumkin. Oilada bu maqolni shu kabi oddiy vaziyatni tasvirlash uchun ishlatishadi.
Farzand baxti — ona taxti, Farzand kamoli — ota jamoli.
Farzandning baxti va yaxshi ulg’ayishi ota-onasini quvontiradi. Maqol bolaning yutug’i faqat o’ziga emas, yaqinlariga ham quvonch olib kelishini anglatadi.
Maktabdagi tadbirda o’quvchi o’z mehnati bilan yaxshi natijaga erishsa, oilasi bundan mamnun bo’ladi. Ota-ona uni qo’llab-quvvatlagani ham shu quvonchga qo’shiladi.
Bolalar uchun qisqa maqollar
- Ota — aql, ona — idrok.
- Ota — bilak, ona — yurak.
- Ona bilan bola — gul bilan lola.
- Ona — daraxt, bola — meva.
- Ona — mehribon, ota — g’amg’uzor.
- Bola — loy, ona — kulol.
Ko’p beriladigan savollar
Inshoda ona haqida qaysi maqolni ishlatish mumkin?
“Ona — daraxt, bola — meva” yoki “Ota — bilak, ona — yurak” maqollarini tanlashingiz mumkin. Inshoda uning ma’nosini mavzuingizga bog’lab, o’z so’zingiz bilan izohlang.
“Bola — loy, ona — kulol” maqolini bolaga qanday tushuntirish mumkin?
Kulol loydan buyum yasagani kabi, ona ham bolaning tarbiyasiga hissa qo’shadi, deb sodda tushuntiring. So’ng mehr va yaxshi namuna bolaning ulg’ayishida qanday yordam berishini muhokama qiling.
“Onaning ko’ngli bolada, Bolaning ko’ngli dalada” maqoli nimani anglatadi?
U ona farzandini o’ylashi, bola esa ba’zan o’yin bilan band bo’lishini tasvirlaydi. Bu ibora hamma ona va bolaga tegishli qat’iy qoida emas, tanish holatning ifodasidir.