Qish haqida maqollar sovuq kunlar, fasllarning almashishi va yozda qilingan tayyorgarlikning qishda asqotishi haqida fikr beradi. Ularni insho, dars yoki oilaviy suhbatda ishlatib, ma’nosini sodda misollar bilan tushuntirish mumkin.
Qish haqida maqollar
- Yoz — yozil, qish — qisil. Har faslda yashash tarzini sharoitga moslash kerakligini anglatadi.
- Yoz yomg’iri yondan o’tar, Qish yomg’iri — jondan. Qishdagi noqulay ob-havo odamga og’irroq tuyulishini ifodalaydi.
- Yoz kuyungan, qish suyunar. Yozda mehnat qilgan kishi qishda uning rohatini ko’radi.
- Yoz mevasi — qish xazinasi. Yozda yetishtirilgan meva qish uchun asqotadigan boylikdir.
- Yoz qoqisi — qishga dori. Yozda quritib qo’yilgan meva qishda dasturxonga tortiladi.
- Yozda boshi pishmaganning, Qishda oshi pishmas. Vaqtida tayyorgarlik ko’rmagan odam keyin qiynalishi mumkin.
- Yozda jarohat ko’rsang, Qishda rohat ko’rasan. Bugungi mehnat keyinchalik yengillik keltirishini aytadi.
- Yozning yozig’i — qishning ozig’i. Yozda jamg’arilgan ne’mat qishda oziq bo’ladi.
- Yozning yomg’iridan qo’rq, Qishning — qirovidan. Har faslning o’ziga yarasha sinovi borligini eslatadi.
- Yozning kuni — yuz turli, Qishning kuni — qirq turli. Fasllardagi ob-havo tez-tez o’zgarishi mumkinligini bildiradi.
- Ilib-ilib, yoz bo’lar, Sovib-sovib, qish bo’lar. Fasllar birdan emas, asta-sekin almashadi.
- Kuzning bir kuni qishning bir oyini boqar. Kuzda qilingan bir kunlik tayyorgarlik qishda uzoq vaqtga yetishi mumkin.
- Navro’zdan so’ng qish bo’lmas, Mizondan so’ng yoz bo’lmas. Fasllar o’z vaqtida almashishini ifodalaydi.
- Sovuq oyoqdan urar, Issiq — boshdan. Sovuq va issiqni sezganda tanani asrash kerakligini eslatadi.
- Toqqa qalin qor tushgani — Erning qonib suv ichgani. Qorning yerga suv bo’lib singishiga umid bildiradi.
- Chilla qori — yerning qoni. Qor yerga foyda keltiradi degan xalqona qarashni ifodalaydi.
- Qarg’a ketmay, qor ketmas, Turna kelmay, muz ketmas. Qushlarning kelib-ketishi fasl almashishiga ishora sifatida aytiladi.
- Qarg’a qag’illasa, qishni chaqirar, G’oz g’ag’alasa — yozni. Qushlarning ovozi faslni eslatishini obrazli tarzda ifodalaydi.
- Qish qilig’ini qilmay qo’ymas, Yoz yo’rig’ini yo’ymay qo’ymas. Har fasl o’ziga xos tarzda o’tishini bildiradi.
- Qish — qisilmoq, yoz — yozilmoq. Qishda tejamkor, yozda esa erkinroq yashashni eslatadi.
- Qish qishligini qilmasa, Yoz yozligini qilmas. Har fasl o’z vazifasini bajarsa, keyingi fasl ham o’z maromida keladi.
- Qishning kuni qirq turli, Qirqovi ham qiliqli. Qishning kunlari bir-biriga o’xshamasligini obrazli aytadi.
- Qishning qahri — kuzga baraka. Qishning qattiqligi kuzgi hosilga foyda keltiradi degan qarashni anglatadi.
- Qishning qori — yozga dori. Qishki qor yozda yerga naf beradi degan fikrni bildiradi.
- Qor yog’di — don yog’di, Yomg’ir yog’di — osh yog’di. Qor va yomg’irni hosilga umid bilan bog’laydi.
- Qor — osh bilan non. Qorni rizq va to’kinlikka yo’yadi.
- Quruq ayoz — tilsiz yov. Quruq sovuq bilinmay kelib, kishini qiynashini dushmanga qiyoslaydi.
- Qarg’a keldi — qish keldi. Qarg’aning ko’rinishi qish kelganini eslatadi.
- Qishligini topmagan yozligidan ayrilar. Qish uchun oldindan g’amlamagan kishi yozgi ne’matidan ham quruq qolishi mumkin.
- Bahorning bir kuni qishni boqar. Bahorda qilingan ishning natijasi qishgacha yetishini anglatadi.
Eng mashhur maqollarning ma’nosi
Yoz mevasi — qish xazinasi
Bu maqol yozda yetilgan meva keyin ham qadrlanishini aytadi. Mevani quritib yoki boshqa usulda saqlash uni qish kunlari dasturxonga qo’yish imkonini beradi.
Masalan, Malika oilasi bilan yozda o’rik qoqi tayyorladi, deylik. Qishda choy ustida shu qoqidan tortishsa, maqolning ma’nosi kundalik hayotda ko’rinadi.
Kuzning bir kuni qishning bir oyini boqar
Bu hikmat tayyorgarlikni oxirgi paytga qoldirmaslikni uqtiradi. Kuzda vaqtida bajarilgan ish qish kelganda yengillik beradi.
Masalan, Jasur uyidagilarga hovlidagi mevalarni saralashda yordam berdi. Oila ularni oldindan joylab qo’ygani uchun sovuq kunlarda keraklisini topish oson bo’ldi.
Qishning qori — yozga dori
Qor bu yerda yozgi foyda bilan bog’lanadi. Maqol qishdagi qorni keyingi faslda asqotadigan ne’mat sifatida ko’rsatadi.
Darsda o’qituvchi bu maqolni muhokama qilsa, o’quvchilar qorning fasllar bilan bog’liq ma’nosini o’z so’zlari bilan tushuntirishi mumkin. Shunda ibora yodda qolishi ham osonlashadi.
Quruq ayoz — tilsiz yov
Quruq ayoz sezilmay kelib, odamni qiynashi mumkinligi dushman obrazida berilgan. Maqol qishning sovuq kunlarini e’tiborsiz qoldirmaslikni eslatadi.
Masalan, oila a’zolari mahallaga chiqishdan oldin ob-havoga qarab, o’zlariga mos kiyim tanlaydi. Bu maqolni aytish orqali sovuq kunlarda ehtiyotkor bo’lish haqida suhbatlashish mumkin.
Bolalar uchun qisqa maqollar
- Yoz mevasi — qish xazinasi.
- Qor — osh bilan non.
- Qarg’a keldi — qish keldi.
- Qishning qori — yozga dori.
- Yoz kuyungan, qish suyunar.
- Qish — qisilmoq, yoz — yozilmoq.
Ko’p beriladigan savollar
Inshoda qish haqida qaysi maqollarni ishlatsa bo’ladi?
Yozgi mehnat va qishki tayyorgarlik haqida yozsangiz, “Yoz mevasi — qish xazinasi” yoki “Kuzning bir kuni qishning bir oyini boqar” maqolini tanlang. Qor va uning foydasi haqida esa “Qishning qori — yozga dori” mos keladi.
“Yoz kuyungan, qish suyunar” maqolini bolaga qanday tushuntirish mumkin?
Yozda qilingan mehnat qishda foyda berishini ayting. Masalan, yozda meva quritgan oila qishda undan dasturxonda foydalanadi.
Qish haqidagi maqollarni darsda qanday muhokama qilish mumkin?
Bir maqolni tanlab, undagi qish, qor yoki tayyorgarlik haqidagi fikrni bolalardan o’z so’zlari bilan aytishni so’rang. Keyin shu ma’noga mos oddiy misol toping.