Биология 5-синф тест саволлари ўсимликлар, ҳайвонлар ва тирик табиатни кузатиш ҳақидаги бошланғич билимларни текширишга ёрдам беради. Бешинчи синф ўқувчилари учун тузилган 20 та саволнинг ҳар бирида битта тўғри жавоб бор. Аввал вариантларни белгиланг, кейин охиридаги жавоблар билан солиштиринг.
Биология 5-синф тест саволлари: асосий тушунчалар
Дастлабки саволлар таниш тушунчаларга бағишланган. Мактаб ҳовлисидаги дарахт ёки уйда ўсаётган гулни тасаввур қилсангиз, ўсимлик қисмларининг вазифаларини эслаш осонлашади.
- Биология нимани ўрганади?
А) Тирик организмлар ва уларнинг ҳаётини
Б) Осмон жисмларининг ҳаракатини
C) Тоғ жинсларининг таркибини
Д) Сонлар орасидаги муносабатларни - Ўсимликнинг тупроқдан сув ва минерал моддаларни оладиган асосий органи нима?
А) Гул
Б) Мева
C) Илдиз
Д) Уруғ - Кўпчилик яшил ўсимликларда ёруғлик ёрдамида озиқ модда ҳосил бўлиши асосан қаерда кечади?
А) Илдиз учида
Б) Баргларда
C) Уруғ пўстида
Д) Меванинг қуруқ пўстида - Оддий кўз билан кўриш қийин бўлган ҳужайраларни кузатиш учун қайси асбобдан фойдаланилади?
А) Тарози
Б) Термометр
C) Чизғич
Д) Микроскоп - Кўпчилик ўсимлик уруғларининг униши учун қандай шароит зарур?
А) Фақат ёруғлик ва қуруқ ҳаво
Б) Сув, ҳаво ва мос ҳарорат
C) Фақат қуруқ тупроқ ва ўғит
Д) Сув ўрнига ёғ ва ёруғлик - Баргга яшил ранг берадиган модда қандай аталади?
А) Хлорофилл
Б) Крахмал
C) Ош тузи
Д) Шакар - Поянинг асосий вазифаларидан бири нимадан иборат?
А) Уруғни ташқи томондан қоплаш
Б) Чанг доналарини ҳосил қилиш
C) Тупроқдан сувни илдиз ўрнига шимиш
Д) Баргларни тутиб туриш ва моддаларни ўтказиш
Ўсимлик ва ҳайвонларни фарқлай оласизми?
Бу саволларда организмларнинг тузилишига эътибор беринг. Масалан, ҳайвоннинг қаерда яшашидан кўра, қандай нафас олиши ёки танаси қандай тузилгани аниқроқ белги бўлиши мумкин.
- Гулли ўсимликларда мева одатда қайси органдан ривожланади?
А) Илдиздан
Б) Баргдан
C) Гулдан
Д) Поя пўстидан - Илдиз тукчалари ўсимликка қандай ёрдам беради?
А) Тупроқдан сув ва минерал моддаларни шимади
Б) Ҳаводан учиб келган чангни тутади
C) Уруғларни узоққа тарқатади
Д) Барг ичида озиқ модда тўплайди - Ўсимлик ҳужайрасининг ҳайвон ҳужайрасидан фарқ қиладиган белгиларидан бирини топинг.
А) Ичида сув бўлади
Б) Озиқ моддалардан фойдаланади
C) Тирик тузилма бўлади
Д) Мембранасидан ташқарида ҳужайра девори бўлади - Балиқларнинг кўпчилиги сувда қайси органи ёрдамида нафас олади?
А) Ўпка
Б) Мўйлов
C) Жабра
Д) Сузгич - Вояга етган ҳашаротнинг нечта оёғи бўлади?
А) Тўртта
Б) Олтита
C) Саккизта
Д) Ўнта - Қуйидаги ҳайвонлардан қайси бири умуртқали ҳайвон?
А) Капалак
Б) Ёмғир чувалчанги
C) Шиллиққурт
Д) Қурбақа - Тўкилган баргларни парчалашда қайси организмлар иштирок этади?
А) Фақат капалаклар
Б) Айрим замбуруғлар ва бактериялар
C) Фақат балиқлар
Д) Фақат қушлар
Билимингизни вазиятларда қўлланг
Кейинги топшириқларда белгиларнинг ўзи етмайди: улар орасидаги боғланишни ҳам топиш керак. Шошилманг, саволдаги асосий сўзларни ажратинг ва ҳар бир вариантни алоҳида текширинг.
- Товуқ уча оладиган кўплаб қушлардан фарқ қилса ҳам, уни қушлар гуруҳига киритишга қайси белги ёрдам беради?
А) Танасининг пат билан қоплангани
Б) Қуруқликда юриши
C) Озиқ ейиши
Д) Ҳаво билан нафас олиши - Озиқ занжири, яъни организмларнинг бир-бирига озиқ бўлиш кетма-кетлиги қайси жавобда тўғри берилган?
А) Чигиртка → ўт → чумчуқ
Б) Чумчуқ → ўт → чигиртка
C) Ўт → чигиртка → чумчуқ
Д) Ўт → чумчуқ → чигиртка - Барг ҳужайрасидаги хлоропластнинг вазифаси нима?
А) Тупроқдан сувни бевосита шимиш
Б) Ёруғлик ёрдамида озиқ модда ҳосил қилиш
C) Уруғни ташқи зарардан ҳимоялаш
Д) Ўсимликни тупроққа маҳкамлаш - Ўсимликнинг нафас олиши ҳақида қайси фикр тўғри?
А) Фақат гуллари нафас олади
Б) Нафас олиш учун албатта қуёш нури керак
C) Нафас олаётганда кислород ажратади ва карбонат ангидрид ютади
Д) Нафас олаётганда кислород ютади ва карбонат ангидрид ажратади - Масалан, Малика сувнинг уруғ унишига таъсирини текширмоқчи. Тажрибани қандай ташкил қилгани маъқул?
А) Турли уруғларни турли ҳароратда сақлаб, барчасини намлаш
Б) Бир хил уруғларни намлаб, уларни турли ҳароратда сақлаш
C) Бир хил уруғларни бир хил шароитда сақлаб, фақат бир гуруҳини намлаш
Д) Бир гуруҳ уруғни тупроққа, бошқасини сувга солиб, ҳароратни ҳам ўзгартириш - Фаразий тажриба дафтаридаги қайси ёзув тахмин эмас, бевосита кузатиш натижасидир?
А) Нам пахтадаги уруғдан илдизча чиқди
Б) Кўпроқ сув қуйсак, ниҳол тезроқ ўсиши мумкин
C) Балки бу уруғга ёруғлик етишмагандир
Д) Эртага қолган уруғлар ҳам униши мумкин
Тўғри жавоблар
Жавобларни белгилаб бўлгач текширинг. Ҳар бир тўғри жавоб учун бир балл ёзинг; хато чиққан саволда эса фақат ҳарфни эмас, изоҳни ҳам ўқинг.
- А) Тирик организмлар ва уларнинг ҳаёти — биология тирик мавжудотларнинг тузилиши, ҳаёт фаолияти ва атроф-муҳит билан алоқаларини ўрганади.
- C) Илдиз — у ўсимликни тупроққа маҳкамлайди ҳамда тупроқдан сув ва унда эриган минерал моддаларни олади.
- Б) Барглар — кўпчилик яшил ўсимликларда фотосинтез, яъни ёруғлик ёрдамида озиқ модда ҳосил қилиш асосан баргларда кечади.
- Д) Микроскоп — бу асбоб жуда майда тузилмаларни катталаштириб кўрсатади ва ҳужайраларни кузатишга ёрдам беради.
- Б) Сув, ҳаво ва мос ҳарорат — уруғдаги муртакнинг ўса бошлаши учун шу шароитлар зарур.
- А) Хлорофилл — яшил ранг берадиган бу модда ўсимликнинг ёруғликдан фойдаланишида ҳам қатнашади.
- Д) Баргларни тутиб туриш ва моддаларни ўтказиш — поя ўсимлик қисмларини боғлайди ҳамда сув ва озиқ моддаларнинг ҳаракатига хизмат қилади.
- C) Гул — гулли ўсимликларда мева одатда гулнинг тугунча деб аталадиган қисмидан ривожланади.
- А) Сув ва минерал моддаларни шимиш — илдиз тукчалари илдизнинг тупроқ билан туташадиган юзасини кенгайтиради.
- Д) Ҳужайра девори — ўсимлик ҳужайрасининг мембранаси ташқарисида мустаҳкам девор бор, ҳайвон ҳужайрасида эса бундай девор йўқ.
- C) Жабра — у балиққа сувда эриган кислородни олиш имконини беради.
- Б) Олтита — вояга етган ҳашаротларда уч жуфт оёқ бўлади.
- Д) Қурбақа — унинг ички скелетида умуртқа поғонаси бор, қолган вариантлардаги ҳайвонлар эса умуртқасиз.
- Б) Айрим замбуруғлар ва бактериялар — улар ўлик ўсимлик қолдиқларини парчалаб, моддаларнинг табиатда қайта айланишига ёрдам беради.
- А) Пат билан қопланган тана — пат қушларни бошқа ҳайвон гуруҳларидан ажратишга ёрдам берадиган белгидир.
- C) Ўт → чигиртка → чумчуқ — чигиртка ўт билан, чумчуқ эса чигиртка билан озиқланиши мумкин.
- Б) Ёруғлик ёрдамида озиқ модда ҳосил қилиш — хлоропласт деб аталадиган ҳужайра қисмида фотосинтез кечади.
- Д) Кислород ютиб, карбонат ангидрид ажратиш — ўсимлик нафас олганда озиқ моддалардаги энергиядан фойдаланади.
- C) Фақат бир гуруҳни намлаш — бошқа шароитлар бир хил қолса, натижадаги фарқни сув таъсири билан боғлаш осонлашади.
- А) Уруғдан илдизча чиққани — бу бевосита кўрилган ҳодиса, қолган ёзувлар эса тахмин ёки башоратдир.
Натижангизни баҳоланг
Бу биология 5-синф тест натижасини машқ учун баҳолаш усули, мактабдаги расмий баҳо эмас. Тўплаган баллингиз қайси мавзуга яна қайтиш кераклигини кўрсатади.
- 0–9 та тўғри жавоб — асосларни мустаҳкамлаш босқичи. Илдиз, поя ва барг вазифаларини қайтаринг, сўнг ҳайвонларнинг асосий белгиларини дафтарига ёзинг.
- 10–15 та тўғри жавоб — яхши тайёргарлик. Хато қилган саволларингизни ажратинг ва ҳар бир нотўғри вариант нега мос келмаслигини тушунтириб кўринг.
- 16–20 та тўғри жавоб — мустаҳкам тушунча. Билимингизни текшириш учун озиқ занжири ёки оддий кузатишга оид янги мисол тузинг.
Қайта ишлашдан олдин хато қилган мавзуингизга оид битта расм ёки чизма чизинг: вазифани тасвир билан боғлаш тушунчаларни фарқлашга ёрдам беради.
Кўп бериладиган саволлар
Бу саволларни дарсликдаги мавзулар билан қандай мослаштириш мумкин?
Саволларни дарслигингизда ўтилган мавзуларга қараб танланг. Ҳали ўрганилмаган тушунча учраса, уни алоҳида белгилаб, тегишли мавзудан кейин қайта ечинг.
Ўсимликнинг нафас олиши билан фотосинтезни қандай ажратаман?
Фотосинтезда ёруғлик ёрдамида озиқ модда ҳосил бўлади, нафас олишда эса озиқ моддалардаги энергиядан фойдаланилади. Нафас олиш кечаси ҳам давом этади, фотосинтез учун эса ёруғлик керак.
Жавоб ҳарфини топдим, лекин изоҳлай олмадим: уни билган деб ҳисоблайманми?
Балл санашда тўғри белгиланган жавобни қўшишингиз мумкин, аммо мавзуни яна такрорлаганингиз маъқул. Вариантларни ёпиб, жавобни ўз сўзларингиз билан тушунтиринг ёки кундалик ҳаётдан мос мисол келтиринг.