То бе тест — инглиз тилидаги ам, ис, аре, wас, wере шаклларини текширадиган, 20 та саволдан иборат машқ. Тест 10–16 ёшли мактаб ўқувчилари ва билимини синаб кўрмоқчи бўлган катталар учун мос. Жавобларингизни ёзиб боринг, кейин саҳифа охиридаги жадвал билан солиштиринг.
То бе феъли бўйича тест саволлари
Ҳар бир саволда фақат битта тўғри жавоб бор. Бўш жойга мос шаклни ёки топшириққа мос гапни танланг; айниқса, гап ким ҳақида ва қайси замонда айтилганига эътибор беринг.
| № | Савол ва жавоб вариантлари |
|---|---|
| 1 | Бўш жойни тўлдиринг: I ___ а пупил. А) ам Б) ис C) аре Д) бе |
| 2 | Мос шаклни танланг: Ше ___ мй систер. А) ам Б) ис C) аре Д) бе |
| 3 | Гапни тугатинг: Тҳей ___ ат счоол. А) ис Б) ам C) аре Д) бе |
| 4 | Бўш жойга нима қўйилади? Ит ___ а боок. А) аре Б) бе C) ам Д) ис |
| 5 | Мос шаклни белгиланг: Ёу ___ мй фриэнд. А) ис Б) аре C) ам Д) бе |
| 6 | Гапни тўлдиринг: Wе ___ ин тҳе цлассроом. А) аре Б) ам C) ис Д) бе |
| 7 | “Ҳе ис тиред” гапининг инкор шаклини топинг. А) Ҳе нот ис тиред. Б) Ҳе аре нот тиред. C) Ҳе ам нот тиред. Д) Ҳе ис нот тиред. |
| 8 | Қайси инкор гап тўғри тузилган? А) I ис нот лате. Б) I нот ам лате. C) I ам нот лате. Д) I аре нот лате. |
| 9 | “Ёу аре реадй” гапини сўроқ шаклига айлантиринг. А) Аре ёу реадй? Б) Ис ёу реадй? C) Ам ёу реадй? Д) До ёу аре реадй? |
| 10 | Бўш жойни тўлдиринг: ___ ше ат ҳоме? А) Ам Б) Аре C) Ис Д) Бе |
| 11 | “Тҳей аре ҳаппй” гапининг сўроқ шаклини белгиланг. А) Ис тҳей ҳаппй? Б) Аре тҳей ҳаппй? C) До тҳей аре ҳаппй? Д) Ам тҳей ҳаппй? |
| 12 | “Аре ёу а пупил?” саволига тасдиқ маъносидаги қисқа жавобни танланг. А) Ес, I ис. Б) Ес, I аре. C) Ес, I бе. Д) Ес, I ам. |
| 13 | “Ис ҳе ёур бротҳер?” саволига инкор маъносидаги қисқа жавобни топинг. А) Но, ҳе аренът. Б) Но, ҳе нот. C) Но, ҳе иснът. Д) Но, ҳе ам нот. |
| 14 | “Тҳей аре нот бусй” гапининг тўғри қисқартирилган шакли қайси? А) Тҳей иснът бусй. Б) Тҳей амнът бусй. C) Тҳей нотъре бусй. Д) Тҳей аренът бусй. |
| 15 | Кеча ҳақида айтилган гапни тўлдиринг: I ___ ат ҳоме естердай. А) wас Б) wере C) ам Д) аре |
| 16 | Ўтган замонга мос шаклни танланг: Wе ___ ат счоол естердай. А) wас Б) wере C) ис Д) ам |
| 17 | “Ше wас ат счоол естердай” гапининг инкор шаклини топинг. А) Ше wеренът ат счоол естердай. Б) Ше нот wас ат счоол естердай. C) Ше иснът ат счоол естердай. Д) Ше wаснът ат счоол естердай. |
| 18 | Кеча ҳақида сўраш учун бўш жойга нима қўйилади? ___ ёу ат ҳоме естердай? А) Wас Б) Wере C) Аре Д) Ис |
| 19 | Битта китоб ҳақида гап кетяпти: Тҳере ___ а боок он тҳе деск. А) аре Б) ам C) ис Д) бе |
| 20 | Бир нечта қалам ҳақида айтилган гапни тўлдиринг: Тҳере ___ пенцилс ин тҳе бох. А) аре Б) ис C) ам Д) бе |
Чалкашиши мумкин бўлган тўртта ҳолат
Қуйидаги изоҳларни саволларни мустақил ечиб бўлгач ўқинг. Улар хато қаердан келганини тушунишга ёрдам беради; шунчаки жавоб ҳарфини ёдлаш эса бошқа гапда сизни адаштириши мумкин.
Олмош ўзгарса, феъл ҳам ўзгарадими?
Ҳозирги замонда то бе шакли гапнинг эгасига, яъни ким ёки нима ҳақида гап кетаётганига боғлиқ. I билан ам, ҳе, ше, ит билан ис, ёу, wе, тҳей билан аре ишлатилади. Масалан, Малика ўзи ҳақида I ам ҳаппй, дугонаси ҳақида эса Ше ис ҳаппй дейди. Ўзбекчага таржимада алоҳида феъл кўринмаса ҳам, инглизча бундай гапда уни ташлаб кетманг.
Инкор ва сўроқ гапда сўзлар қаерга ўтади?
Инкор гапда нот сўзи то бе шаклидан кейин келади. Сўроқ гапда эса феъл эгадан олдинга чиқади: Азиз ис ҳере гапидан Ис Азиз ҳере? саволи ҳосил бўлади. Бундай содда гапга до ёки доэс қўшмайсиз. Машқ учун аввал битта дарак гап ёзинг, кейин ундан инкор ва сўроқ гап тузинг.
Қисқа жавобда нега олмош алмашади?
Саволдаги ёу сизга қаратилган бўлса, ўзингиз ҳақингизда жавоб берганда I ишлатасиз. Шунинг учун қисқа жавобда саволдаги феълни кўр-кўрона такрорлаш етмайди: олмошга мос шаклни танлаш керак. Ис Малика реадй? саволига эса тасдиқ жавоби Ес, ше ис бўлади. Аввал ким жавоб бераётганини аниқланг.
Ўтган замон билан мавжудлик гапларини қандай ажратамиз?
Естердай “кеча” дегани, шу сабабли тестдаги бу сўз қатнашган гапларда ўтган замон керак. I, ҳе, ше, ит билан wас, ёу, wе, тҳей билан wере қўлланади. Тҳере ис ва тҳере аре эса бирор жойда нарса борлигини билдиради: ҳозирги замонда битта саналадиган нарса учун ис, кўплик учун аре танланади. Бундай саволда фақат олмошни эмас, тилга олинган нарсанинг бирлик ёки кўплигини ҳам текширинг.
Натижангизни баҳоланг
Ҳар бир тўғри жавоб учун бир балл ёзинг. Қуйидаги баҳолаш ушбу машқ учун мўлжалланган; у инглиз тилини умумий билиш даражангизни белгиламайди.
- 0–9 та тўғри жавоб — асосларни қайта машқ қилинг. Аввал олмошларни ам, ис, аре билан жуфтлаб ёзинг, сўнг ҳар бирига биттадан содда гап тузинг.
- 10–15 та тўғри жавоб — асослар бор, айрим шакллар чалкашяпти. Хатоларингизни инкор, сўроқ ва ўтган замон гуруҳларига ажратинг; кўпроқ адашган гуруҳингизни такрорланг.
- 16–20 та тўғри жавоб — бу машқни яхши бажардингиз. Энди тайёр вариантларсиз гап тузинг ва уларни сўроқ ҳамда инкор шаклига айлантириб кўринг.
Кўп бериладиган саволлар
То бе тест саволларини луғатсиз ечса бўладими?
Ҳа, таниш сўзлар билан тузилган саволларни луғатсиз ечиб кўришингиз мумкин. Нотаниш сўз гап маъносини тушунишга халақит берса, унинг таржимасини текширинг, аммо феъл шаклини ўзингиз танланг.
Нега “ёу” битта кишини билдирса ҳам “аре” ишлатилади?
Инглиз тилида ҳозирги замондаги ёу билан аре ишлатилади, у битта кишига ёки бир нечта кишига қаратилган бўлиши мумкин. Шунинг учун шаклни ўзбекча “сен” ёки “сиз” таржимасига қараб алмаштирманг.
Хато чиққан саволларни қандай такрорлаган маъқул?
Хато гапни тўғри шаклда қайта ёзиб, танловингиз сабабини ўзбекча тушунтиринг. Кейин эгани ёки замонни ўзгартириб янги гап тузинг: шу йўл билан қоидани бошқа вазиятда ҳам қўллаб кўрасиз.
Тўғри жавоблар
Жадвални белгилаган вариантларингиз билан солиштиринг. Хато жавоб ёнига фақат тўғри ҳарфни эмас, унинг қисқа сабабини ҳам ёзиб қўйинг.
| № | Жавоб | Нега тўғри? |
|---|---|---|
| 1 | А) ам | Ҳозирги замонда I олмоши билан ам ишлатилади. |
| 2 | Б) ис | Ше олмошига ҳозирги замонда ис мос келади. |
| 3 | C) аре | Тҳей олмоши билан аре қўлланади. |
| 4 | Д) ис | Битта нарсани билдирган ит билан ис ишлатилади. |
| 5 | Б) аре | Ёу олмошига мос ҳозирги замон шакли аре бўлади. |
| 6 | А) аре | Wе билан ҳозирги замонда аре керак. |
| 7 | Д) Ҳе ис нот тиред. | Инкор маъносини берувчи нот сўзи ис дан кейин келади. |
| 8 | C) I ам нот лате. | I билан ам танланади ва ундан кейин нот қўйилади. |
| 9 | А) Аре ёу реадй? | Сўроқ гап тузиш учун аре феъли ёу дан олдинга ўтади. |
| 10 | C) Ис | Ше билан ишлатиладиган ис сўроқ гап бошига чиқади. |
| 11 | Б) Аре тҳей ҳаппй? | Тҳей билан аре сақланади, лекин сўроқда эгадан олдин келади. |
| 12 | Д) Ес, I ам. | Сизга қаратилган саволга ўзингиз ҳақингизда жавоб берганингиз учун I ам ишлатилади. |
| 13 | C) Но, ҳе иснът. | Ҳе билан инкор қисқа жавобда ис нот нинг қисқартмаси иснът келади. |
| 14 | Д) Тҳей аренът бусй. | Аре нот бирикмасининг қисқартирилган шакли аренът бўлади. |
| 15 | А) wас | Кеча ҳақида айтилган гапда I билан wас қўлланади. |
| 16 | Б) wере | Ўтган замонда wе олмошига wере мос келади. |
| 17 | Д) Ше wаснът ат счоол естердай. | Ше wас бирикмасининг инкор шакли ше wас нот ёки ше wаснът бўлади. |
| 18 | Б) Wере | Ўтган замон сўроғида ёу дан олдин wере келади. |
| 19 | C) ис | А боок битта китобни билдиргани учун тҳере ис танланади. |
| 20 | А) аре | Пенцилс кўпликда келгани учун мавжудлик гапида тҳере аре ишлатилади. |