Kitob haqida maqollar kitobning aqlni charxlashi, bilim berishi va o’qigan narsani tushunib olish zarurligini eslatadi. Ularni insho yoki darsda misol qilish, oilaviy suhbatda esa o’qishning foydasini sodda tushuntirish uchun ishlatish mumkin.
Kitob va o’qish haqida maqollar
Qisqa va sodda maqollar
- Kitob — aql qayrog’i. Kitob o’qish fikrni charxlab, yangi bilim beradi.
- Kitobsiz aql — qanotsiz qush. Bilim va mutolaa fikrga keng imkoniyat ochadi.
- Ustoz ko’rgan xat tanir. Ustozdan ta’lim olgan kishi yozuvni taniydi.
- O’qish boshqa, uqish boshqa. Matnni o’qishning o’zi yetmaydi, mazmunini anglash ham kerak.
- Ilm istasang, takror qil. O’rgangan narsani qayta ko’rib chiqish uni esda saqlashga yordam beradi.
- Ilm olishning erta-kechi yo’q. Yangi bilimni istalgan yoshda o’rganish mumkin.
- Bilim — aql chirog’i. Bilim odamga fikr yuritish va yo’l topishda ko’maklashadi.
Mazmuni kengroq maqollar
- Kitob ko’rmagan kalla — Giyoh unmagan dala. Kitobdan bebahra qolgan fikr bilim bilan boyimaydi.
- O’qigan — guliston, O’qimagan — go’riston. O’qish insonning bilim va imkoniyatlarini kengaytiradi.
- Ilm olish — nina bilan quduq qazish. Bilim yig’ish sabr va muntazam mehnat talab etadi.
- Ilm — aql bulog’i, Aql — yashash chirog’i. Ilm aqlni oziqlantiradi, aql esa hayotda to’g’ri yo’l topishga yordam beradi.
- Ilm — yorug’lik, Jaholat — zulmat. Bilim bor narsani anglashga, bilimsizlik esa uni tushunmay qolishga qiyoslanadi.
- Ilmli uy — charog’on, Ilmsiz uy — zimiston. Bilimga intilgan xonadonda o’rganish va fikr almashish qadrlanadi.
- Oltin olma, bilim ol, Bilim olsang, bilib ol. Boylikdan ko’ra bilimni qadrlash, uni puxta egallash kerakligi aytiladi.
Eng mashhur maqollarning ma’nosi
Kitob — aql qayrog’i.
Qayroq tig’ni charxlaydi; maqolda kitob ham insonning aqlini o’tkir qilishi bilan qiyoslangan. O’qigan kishi yangi ma’lumotlarni bilib, fikrini ravshanroq ifodalay oladi.
Masalan, o’quvchi darsga tayyorlanayotganda mavzuni kitobdan o’qib, tushunmagan joyini ustozidan so’raydi. Shunda u faqat javobni yodlamay, fikrini ham charxlaydi.
O’qish boshqa, uqish boshqa.
Bu hikmat matndagi so’zlarni ovoz chiqarib yoki ichida o’qish bilan uning ma’nosini anglash bir xil emasligini bildiradi. O’qiganingizdan keyin asosiy fikrni o’z so’zingiz bilan ayta olsangiz, mazmunini ham tushungansiz.
Masalan, Malika maktabdagi matnni o’qib bo’lgach, uni ukasiga sodda qilib tushuntiradi. Ukasi esa eshitganini o’zicha qayta aytib beradi; shu tariqa ikkalasi ham matnni yaxshiroq anglaydi.
Ilm istasang, takror qil.
Yangi ma’lumotni bir marta o’qish ba’zan yetarli bo’lmaydi. Takrorlash uni esga tushirishni osonlashtiradi va mavzuni yaxshiroq o’zlashtirishga xizmat qiladi.
Masalan, Jasur darsdan keyin daftaridagi asosiy fikrlarni qayta ko’rib chiqadi. Ertasi kuni sinfda mavzu haqida gapirganda, u o’rganganlarini eslashga qiynalmaydi.
Ilm olishning erta-kechi yo’q.
Inson yangi narsani o’rganishni istalgan paytda boshlashi mumkin. Yosh yoki oldin qancha bilim olgani bunga to’siq bo’lmaydi.
Masalan, buvi nabirasi bilan birga kitob o’qib, bilmagan so’zining ma’nosini so’raydi. Nabirasi ham buvisidan o’rganganlarini aytadi; o’rganish uchun suhbatning o’zi ham yaxshi imkon bo’ladi.
Bolalar uchun qisqa maqollar
- Kitob — aql qayrog’i.
- Kitobsiz aql — qanotsiz qush.
- Ustoz ko’rgan xat tanir.
- O’qish boshqa, uqish boshqa.
- Ilm istasang, takror qil.
- Ilm olishning erta-kechi yo’q.
Bir maqolni tanlab, ma’nosini o’z hayotingizdan misol bilan izohlab ko’ring; shunda uning mazmuni yodda osonroq qoladi.
Ko’p beriladigan savollar
Insho uchun kitob haqida qaysi maqollarni tanlash mumkin?
Kitobning foydasini yoritmoqchi bo’lsangiz, “Kitob — aql qayrog’i” maqolini tanlashingiz mumkin. O’qigan narsani tushunish haqida yozsangiz, “O’qish boshqa, uqish boshqa” mos keladi.
“O’qish boshqa, uqish boshqa” maqolini bolaga qanday tushuntirish mumkin?
Matnni o’qib chiqish va uning nima deyayotganini tushunish ikki xil ish ekanini ayting. Keyin boladan o’qigan qismini o’z so’zlari bilan tushuntirib berishini so’rang.
Takrorlash haqidagi maqolni qachon ishlatsa bo’ladi?
“Ilm istasang, takror qil” maqolini darsni qayta ko’rib chiqish yoki yangi ko’nikmani mashq qilish haqida gapirganda qo’llash mumkin. U bilimni puxta egallash uchun muntazam mehnat kerakligini eslatadi.